Danıştay 10. Daire E.2024/533 K.2024/4343

Dava konusu istem: Davacıya ait maden işletme alanının tamamının ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları dışında bırakılması istemiyle Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü III. Bölge Müdürlüğüne yapılan ...tarih ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile dava konusu ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının 20.504 hektarlık alanından davacının maden işletme ruhsat sahası olan 70.8 hektarlık bir alanın çıkarılmasının, o bölgede yaşayan hayvan ve bitki habitatını etkilemeyeceği, ...

Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları dışında kalan kısmın madencilik faaliyetine yeterli olmayacağı ve çevresel etki değerlendirme raporunda belirtilen esaslar dahilinde madencilik faaliyeti yapılması hâlinde ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının olumsuz yönde etkilenip zarar görmeyeceği ve davacının ...

Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ilanından önce işletme ruhsat sahasına ilişkin izinleri aldığı ve ilgili mevzuat çerçevesinde maden işletmeciliği için alınan ruhsatın alanının ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının içerisinde bırakıldığı ve daha önce alınan ruhsata istinaden davacının bu yönde yatırımlar yaptığının anlaşıldığı, bu durumda, davacıya ait maden işletme alanının tamamının ...

Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları dışında bırakılması talebinin zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Onuncu Dairesinin 19/12/2022 tarih ve E:2022/6504, K:2022/6174 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince.

İdare Mahkemesince, öncelikle davacının yaban hayatı geliştirme sahasından çıkarılmasını istediği alanın kaç m²'lik bir alan olduğu, bahsi geçen bu yer için çevresel etki değerlendirmesi gerekli değil veya çevresel etki değerlendirmesi olumlu raporunun bulunup bulunmadığı hususunun davacıdan ve ilgili idarelerden sorulduktan sonra,

üniversitelerin ziraat fakültelerinde görev yapan, yaban hayatı ekolojisi ve yönetimi konusunda uzmanlığı olan doçent veya profesör unvanlı bir öğretim üyesinin katılımıyla yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda davacının uhdesinde bulunan ve yaban hayatı geliştirme sahası dışına çıkarılmasını istediği alanda herhangi bir av ve yaban hayvanı veya hayvanlarının bulunup bulunmadığı, anılan sahanın yaban hayvanları için doğal yaşam alanı olup olmadığı,

yaban hayvanı bulunuyor ise sahadaki hayvan çeşitliliği vb. konuların etraflıca araştırılmak suretiyle somut olarak ortaya konulmasından sonra bir hüküm kurulması gerektiği açık olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile anılan ilk derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, iptal kararının kaldırılmasını gerektiren bir durum olmadığı, 01/06/2020 tarih ve 2589 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile maden işletme sahasının tamamının Kızılkuyu Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları dışında bırakıldığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacıya ait dava konusu alanın 01/06/2020 tarih ve 2589 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile maden işletme sahasının tamamının ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları dışında bırakıldığı, sonuç olarak davanın konusuz kaldığı, temyiz başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının ruhsat sahasının bir kısmının da içerisinde kaldığı alan; 05/10/2006 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile ... ili, ... ilçesindeki ... Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak ilan edilmiştir. Davacı tarafından maden işletme faaliyetleri yürütülmesi amacıyla uhdesinde bulunan S:... sayılı maden işletme alanının tamamının ... Yaban Hayatı Geliştirme sahası sınırları dışında bırakılması istemiyle ... tarihinde o günkü ismiyle Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü III. Bölge Müdürlüğüne başvurulmuştur. Bu başvuruya cevap verilmemesi üzerine zımni ret işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde,

"1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...

...

3. Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.

4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

5. Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir...." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesinin iptal kararına esas alınan bilirkişi raporunu hazırlayan bilirkişilerin mesleki yeterliliği yerinde görülmemiş; belirli hususların açıklığa kavuşturulması suretiyle yeniden yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle dosya İdare Mahkemesine gönderilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinde, bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği, inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesinin istinabe olunabileceği, öte yandan, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği kuralına yer verilmiştir.

Davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinden herhangi birisinin tespit edilmediği dikkate alındığında, işin esasına yönelik kararın Bölge İdare Mahkemesince verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, öncelikle, söz konusu sahanın sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin 01/06/2020 tarih ve 2589 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın İdare Mahkemesince verilen iptal kararının uygulanmasından ibaret olup olmadığının tespit edilmesi; mahkeme kararının uygulanmasına yönelik bir işlem olduğu ve davanın konusuz kalmasına neden olamayacağının tespit edilmesi hâlinde; davanın konusunun idareye yapılan bir başvuruya cevap verilmemesi üzerine meydana gelen zımni ret işlemi olduğu, yalnızca söz konusu alanın ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararına uygun olup olmaması noktasında yargılamaya tabi tutulabileceği göz önüne alınarak bir karar verilmesi gerekmektedir.