Danıştay 10. Daire E.2024/5525 K.2025/432

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yapı ruhsatlarının hangi tarihte ruhsat sahiplerine verildiğinin tespitine yönelik hiçbir araştırma yapılmadan, salt belge onay tarihlerine göre ruhsatların bir ay içinde Kuruma bildirilmediği sonucuna ulaşılarak ve bir kısım yapı ruhsatları yönünden de mükerrer hesaplama yapılarak idarî para cezası uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ruhsatların onay tarihlerinin verildiği tarih olduğu, davacı tarafından daha sonra ilgililerine verildiğine dair bir belge de sunulmadığından Kurum işleminin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 11. maddesinin 6. fıkrasında, "Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler." hükmüne;

''Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları'' başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bildirim yükümlülüğünü yasal süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurlukları ile aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Bakılan davada; davacı Burdur Belediye Başkanlığı hakkında 5510 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 6. fıkrasına istinaden, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgilerin verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirilmemesi nedeniyle uygulanan 4.384.096,00 TL idari para cezasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminde, ceza verilmesine neden olan 1745 adet yapı ruhsatının Mahkemeye ve Belediyeye sunulan listede 1637 adet olduğu, bazı yapı ruhsatları (... tarih ve ... ve ... ruhsat numaralı;

... tarih ve ... ve ... ruhsat numaralı; ... tarih ve ... ruhsat numaralı; ... tarih ve ... ve ... numaralı; ... tarih ve ... numaralı; ... tarih ve ... ve ... numaralı yapı ruhsatları) ile ilgili olarak mükerrer cezai işlem uygulandığı Mahkemece yapılan ara kararı ile anlaşılmaktadır.

Bu durumda davalı idare tarafından mükerrer uygulamaya gidilmeksizin süresi içinde yapı ruhsatlarının Kuruma bildirilip bildirilmediğinin saptanması ve buna göre idarî para cezası uygulanması gerekmekte iken bu husus araştırılmadan tesis edilen işlemin bu gerekçe ile iptaline karar verilmesi gerekmekte olup, yukarıda belirtilen gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 11. maddesinin 6. fıkrasında, "Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.", hükmüne, ''Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları'' başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde,

"11. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bildirim yükümlülüğünü yasal süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurlukları ile aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü'nün, yapı ruhsatları konulu, ... tarih ve ... sayılı genel yazısında, "Bu itibarla, yapı ruhsatının onaylanma aşamasında sistem tarafından yapılması gereken en son işlemin 'mekansal adres kayıt sistemine onay işlemi' olduğu ve bu işlemden sonra ilgilisine teslim edildiği dikkate alınarak, yapı ruhsatının ruhsat sahibine veya vekiline teslim edildiği tarihin veya posta ile gönderilmiş ise tebliğ tarihinin, bu tarihleri ispatlayıcı belgelerin de beraberinde ibraz edilmesi kaydıyla, Kanunun 11. maddesinin 6. fıkrasında belirtilen 'verildiği tarih' olarak esas alınması,

bu tarihten itibaren bir ay içinde ruhsatları Kurumumuza göndermeyen idareler aleyhine idari para cezası uygulanması gerekmektedir." yönünde açıklamaya yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, idari para cezasına konu fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti açısından açıklığa kavuşturulması gereken husus, ibrazı istenen ruhsat ya da ruhsat niteliği taşıyan evrakın davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna teslim edileceği bir aylık sürenin başlangıç tarihi olup, bu tarihin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1/h bendi uyarınca uygulanacak idari para cezalarının konusunu, Kanun'un 11. maddesinin 6. fıkrasında belirtilen yapı ruhsatı ile ruhsat niteliği taşıyan belgelerin "verildikleri" tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirilmemesi hususu oluşturmaktadır.

Madde metninde idari para cezası verilmesine esas alınacak bir aylık sürenin sözü edilen belgelerle ilgili olarak "verildikleri" tarihten itibaren bir ay içinde bildirimde bulunmamak hususu oluşturmakta olduğundan, madde ile getirilen yaptırımın muhatabının kamu idareleri olduğu dikkate alındığında, belgelerin "verildiği" tarih deyiminin, belgenin düzenlendiği/onaylandığı ve hukuken geçerli/kullanılabilir belge niteliğini kazandığı tarih olduğu açık olmakla birlikte bu hususta yaşanan ihtilaflarla ilgili yargı kararları üzerine konuya açıklık getirilmek amacıyla hazırlanan ... tarih ve ... sayılı genel yazıda,

belgenin ilgilisine "teslim edildiği" tarihin "verildiği" tarih olarak dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu itibarla, yapı ruhsatı veya ruhsat niteliğindeki belgelerin ilgililerine teslim tarihlerinin her halükarda düzenlenme tarihinden sonra ya da bu tarihle aynı olacağı gözetildiğinde, genel yazı ile getirilen açıklamadaki verildiği tarih (yani ilgilisine teslim edildiği tarih) yaklaşımının esas alınmasının hakkaniyete daha uygun düşeceği açıktır.

Diğer taraftan, ruhsatların ilgililerine hangi tarihte teslim edildiğine dair ispat yükünün hangi tarafa ait olduğunun saptanması uyuşmazlığın çözümü için önem arz etmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, idari uyuşmazlıkların yargı yerince re'sen yapılacak inceleme ve araştırmalarla çözümleneceği hükme bağlandığından, tarafların ispat yüküne ilişkin bir kural sevk edilmemiş olmakla birlikte, hukukun genel prensiplerinin idare hukuku ve idari yargılama usulü hukuku yönünden de uygulanması gerektiğinin, bu çerçevede idari yargılama usulü açısından özellikle mahkemece re'sen yapılan araştırmaya karşın açıklığa kavuşturulamayan hususlar bakımından "iddia edenin, iddiasını ispatla yükümlü olduğu"nun kabulü zorunlu bulunmaktadır.

Buna göre, ruhsatların teslim tarihine yönelik bilgilerin davacı idarece muhafaza edileceği, bu belgelere ihtiyaç duyulduğunda yalnızca davacı idare tarafından ulaşılabileceği ve davacı idare tarafından davalı Kurumca kabul edilen tarihin gerçeğe aykırı olduğunun iddia edildiği dikkate alındığında, uyuşmazlıkta, ispat yükünün yer değiştirdiğinin kabul edilmesi ve teslimatın, davalı Kurumca idari para cezası tesisine dayanak olarak kabul edilen tarihte (ruhsatların onay tarihinde) değil, bu tarihten daha sonraki tarihlerde gerçekleştirildiği hususunun davacı idare tarafından ortaya konulması gerekmekte olup;

bu haliyle belirtilen hususu ispata yönelik somut bilgi ve belge sunamayan davacı idarenin iddiasını ispat edemediği, dolayısıyla ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan belgelerin ilgililerine onay tarihinde verildiğinin kabulü gerekmekte olduğundan ve bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.