Danıştay 10. Daire E.2024/6457 K.2025/445

1) 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması ile 2) Anılan Cumhurbaşkanı Kararında geçen “Ankara, Bolu ve Kırıkkale illerinde yapılacak olan bomba, bomba gövdesi ve havan mühimmatı üretim tesisi yatırımına proje bazlı devlet yardımı verilmesine ilişkin ekli Kararın yürürlüğe konulması” hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiası ile iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde, "1.

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü yer almaktadır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu hükme bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un, 3410 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

Kanun'un 14. maddesinde dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddeye uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden; 03/10/2024 tarihinde ... (...) köyü muhtarına tebliğ edilen Gerede Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı kararı uyarınca bomba, bomba gövdesi ve havan mühimmatı üretimi yatırımı yapılması amacıyla ... (...) köyünde bulunan, mülkiyeti Hazineye ait ..., ..., ..., ... parsel nolu taşınmazlar üzerinde ... Group Mak. Sav. San. A.Ş. lehine ... sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği kapsamında bağımsız ve sürekli nitelikli olmayan irtifak hakkının tesis edildiği yolundaki uygulama işlemi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu edilen 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı kararı, ... Group Mak. Sav. San.

A.Ş. tarafından, Ankara, Bolu ve Kırıkkale illerinde yapılacak olan bomba, bomba gövdesi ve havan mühimmatı üretim tesisi yatırımının, 20/08/2016 tarihli ve 6745 sayılı Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 80. maddesi uyarınca 17/10/2016 tarihli ve 2016/9495 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kabul edilen Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Kararda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde desteklenmesi amacıyla yürürlüğe konulmuş olup, proje bazlı olarak desteklenecek yatırımın kapsamı ve nitelikleri,

yatırım projesinin yararlanacağı desteklerin neler olduğu, projenin uygulanması, nitelikli personel ve faiz/kâr payı desteği uygulamalarının kapsamı, yatırımın tamamlanması akabinde verilecek tamamlama vizesi ve yatırımın süresinde tamamlanmaması halinde uygulanacak müeyyidelere yer verilmiştir.

Dava dilekçesinin incelenmesinden; dilekçenin "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarında, 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemine yer verildiği; dilekçe içeriğinde ise, uygulama işlemine konu edilen parsellerin köyün bittiği sınırdan başladığı, köye bu kadar yakın konumda patlama alanı bulunması ve el bombası üretilmesinin köylülerin yaşamını ve geçimini tehlikeye düşüreceği, bu durumun Anayasa kapsamındaki yaşama hakkı ve mülkiyet hakkını ihlal edeceği, irtifak hakkı tesis edilen alanda özel mülkiyete konu taşınmazların bulunduğu,

şirketin bu alanları kullanmasının haksız el atma niteliği taşıdığı, ilgili taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesis edilirken özel mülkiyete sahip kişilere bildirim yapılmaması veya önlem alınmamasının mülkiyet hakkını ihlal edeceği, söz konusu şirket lehine irtifak hakkı tesis edilmesinde kamu yararından bahsedilemeyeceği, köy halkının menfaatlerinin zedelendiği, irtifak hakkı tesis edilmesinde Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporunun olup olmadığının bilinmediği, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararında yapılacak yardımlar arasında yatırım yeri tahsisi sayılmasına rağmen nasıl yerler olacağı konusunda bir kesinlik çizilmediği, ...

Group Mak. Sav. San. A.Ş. lehine irtifak hakkı kurulmasının uygun olmadığı iddialarının ileri sürüldüğü görülmektedir.

Buna göre, dava konusu Cumhurbaşkanı kararında, dava dışı yatırımcı şirketin savunma sanayi yatırımını yapacağı yerler arasında, davacı köyün bağlı bulunduğu Bolu ilinin yanı sıra Ankara ve Kırıkkale illerine de yer verildiği ve karardaki düzenlemelerin her üç ildeki düzenlemelere yönelik olduğu, buna karşın davacı köy tüzel kişiliğinin menfaatinin yalnızca köy ve civarı yönünden söz konusu olabileceği, nitekim dava dilekçesinde de hukuka aykırılık iddialarının davacı köy ve yöre halkı ile sınırlı tutulduğu,

dolayısıyla dava konusu Cumhurbaşkanı kararının tümüyle iptalinin istenilmesinde hangi yönden menfaatinin bulunduğunun davacı tarafından ortaya konulamadığı gibi Cumhurbaşkanı Kararının eki kararın 3. maddesinde yatırım projesinin yararlanacağı "yatırım yeri tahsisi (Ankara, Bolu ve Kırıkkale illerinde)" desteği kapsamındaki yerlerin belirsiz olduğu iddiası dışında Cumhurbaşkanı kararının tamamına yönelik (yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık gibi) başkaca bir iddianın da ileri sürülmediği,

ayrıca dilekçe içeriğinde dava dışı yatırımcı şirket adına davacı köy sınırları içerisinde yer alan taşınmazlar lehine irtifak hakkı tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunun iddia edilmesine rağmen irtifak hakkı tesisine yönelik 01/10/2024 tarihli Gerede Kaymakamlığı işleminin iptalinin istenilmediği anlaşılmaktadır.

Bu haliyle, dava dilekçesinin "dava konusu" ve "sonuç ve talep" kısımları ile içeriğinin uyumsuz olduğu ve dilekçenin usulüne uygun düzenlenmediği, 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın yanı sıra Gerede Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin... tarih ve ... sayılı yazısının da iptalinin istenilip istenilmediğinin anlaşılamadığı, Cumhurbaşkanlığı kararının yetki veya şekil yönünden tamamının iptalinin istenilebileceği açık olmakla birlikte, bu istemin hukuki sebebi ile beraber belirtilmesi,

ayrıca bu istemin yerinde görülmemesi halinde yapılacak incelemeye esas olmak üzere, söz konusu Kararda yer verilen düzenlemelerin de iptali isteniyorsa işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hangi kısımlarının dava konusu edildiğinin her bir madde yönünden menfaat ilgisi de kurulmak suretiyle açıkça gösterilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, T.C. Anayasasının 148. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı kararlarının denetiminin Anayasa Mahkemesinin yargı yetkisi dışında kaldığı, dava konusu Cumhurbaşkanı kararının yargısal denetiminin 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca Danıştay'a ait olduğu, Anayasa Mahkemesince anayasal denetime tabi tutulacak "Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri" ile Danıştay'ın yargı yetkisi kapsamındaki "Cumhurbaşkanı Kararları"nın hukuki niteliklerinin farklı olduğu,

bu nedenle 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 28/10/2021 tarih ve 4711 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında geçen “Ankara, Bolu ve Kırıkkale illerinde yapılacak olan bomba, bomba gövdesi ve havan mühimmatı üretim tesisi yatırımına proje bazlı devlet yardımı verilmesine ilişkin ekli Kararın yürürlüğe konulması” hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiası ile iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına hukuki olanak bulunmadığı da açıktır.

Bu durumda, davanın konusunun, yukarıda aktarılan hususlar dikkate alınarak açıklığa kavuşturulması; dava dilekçesinde, dava konusu edilmek istenilen işlem(ler)in, tarih ve sayısı ile tesis eden makamın adının belirtilmesi ve hukuka aykırılık sebeplerinin açıkça gösterilmesi suretiyle iptali istem(ler)ine yer verilmesi, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi, bu şekilde 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış, açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle yeniden dava açılması gerekmektedir.

Öte yandan; davanın yenilenmesi halinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın da hasım olarak gösterilmesi gerekmektedir.