Danıştay 10. Daire E.2024/654 K.2025/1448

... Mirasçıları; 1-... 2-... ...7-... ... Mirasçıları;1- ... 2- ... VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idare tarafından aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... köyünde ikamet etmekteyken yaşanan terör olayları nedeniyle köyünü boşaltmak durumunda kalan ve köy boşaltma sebebiyle 5233 sayılı Kanun uyarınca yaptıkları başvuru sonucu, sulhname imzalanmak suretiyle 2006 yılı ve sonrasında oluşan zararlarının 5233 sayılı Kanun uyarınca tazmini istemiyle 27/06/2013 tarihinde yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince, davanın kısmen ehliyet yönünden reddi, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen reddi yönündeki kararın Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesi'nin 16/11/2017 tarih ve E:2016/9683, K:2017/6733 sayılı kararı ile, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının onanması, diğer kısımların bozulması üzerine bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 17/01/2023 tarih ve E:2019/2991, K:2023/137 sayılı kararıyla kısmen onanması kısmen bozulması üzerine bozma kararına uyularak,

2577 sayılı Kanun'un 26/1. maddesi uyarınca davayı takip hakkı kendisine geçen davacılardan ..., ..., ...,......, ..., ..., ......, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... mirasçılarının başvurmasına kadar dava dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, anılan kişilerin mirasçıları tarafından 26/08/2023 tarihli dilekçeyle dosyanın yeniden işleme konulmasının talep edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin bozma kararına uyularak,

..., ..., ...... ve... mirasçıları yönünden davacıların mal varlığına ulaşamama durumunun başvuru tarihi itibarıyla devam ettiği, diğer bir ifadeyle davacıların mülklerine ulaşmasına izin verilmemesine yönelik müdahalenin kesintiye uğramadığı, dolayısıyla devam eden / süregelen zarar olduğu dikkate alındığında;

söz konusu zararlarının tazminine yönelik başvurularının süresinde olduğu davacıların murislerinin komisyona başvurduğu 27/06/2013 tarihinden geriye doğru 30/05/2007 tarihine kadar bir değerlendirme yapılarak bu süre ile sınırlı olarak zararlarının tazmini gerektiği gerekçesiyle aleyhe hüküm verme yasağı dikkate alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, uğranıldığı iddia edilen zararlar yönünden başvuru süresinin en son 30/05/2008 tarihi olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

A)Temyize konu kararın davacılardan ... mirasçıları dışındaki davacılar yönünden incelenmesi: İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, davacılardan ... mirasçıları dışındaki davacılara ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu kararın, davacılardan ... mirasçıları yönünden incelenmesi:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde.

"Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması", (i) bendinde ise "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" ve "kesin hüküm" hallerinin bulunmaması doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış, Kanunun 115. maddesinde; mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmış.

303. maddesi, 1. fıkrasında ise "Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir" hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda; "derdestlik" ve "kesin hüküm" müesseseleri düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine;

bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükme karşın tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan ikinci bir dava açılmış olması durumunda ise bu davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Temyize konu kararda, Danıştay Onuncu Dairesinin bozma kararına uyularak, ..., ..., ...... ve ... mirasçıları yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; ... hakkında .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olduğu ve bu kararın Dairemizin 17/01/2023 tarih ve E:2019/2991, K:2023/137 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır. Bu durumda, hakkında daha önce karar verilen ... (ve mirasçıları) hakkında işbu davanın esasının kesin hüküm nedeniyle incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.