Danıştay 10. Daire E.2025/1899 K.2025/4701

Davanın konusu

Davacı tarafından; Kayseri ilinde polis memuru olarak görev yapmakta iken 14/01/2020 tarihinde, arama el koyma kapsamında tespit edilen adreste gerçekleştirilen operasyon esnasında silahla vurularak yaralandığından bahisle olayda davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlarına karşılık şimdilik 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 1.667.916,00 TL) maddi tazminat ile 300.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin olayda hizmet kusurunun bulunmadığı anlaşılmakta ise de, söz konusu olayda mesleki risk ilkesi çerçevesinde davalı idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, dolayısıyla kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında ve hizmetten doğan bir sebeple yaralanan davacının uğradığı zararların davalı idarece tazmini gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin ise 50.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin kısmı ile bu kısma bağlı yasal faiz isteminin reddine, kabul edilen tutarların dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; efor kaybı tazminatı yönünden gelirinin asgari ücret olduğu kabul edilerek hesaplama yapan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, polis memuru maaşı üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından; davacıya ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan maaşın dikkate alınması gerektiği, dava konusu olay üçüncü kişinin kişisel kusurundan kaynaklandığından illiyet bağının kesildiği, idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, manevi tazminata dava açıldığı tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyize konu kararla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararının; davalı idarenin olayda hizmet kusurunun bulunmadığı, söz konusu olayda mesleki risk ilkesi çerçevesinde davalı idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, dolayısıyla kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında ve hizmetten doğan bir sebeple yaralanan davacının uğradığı zararların davalı idarece tazmini gerektiği ve efor kaybı tazminatının asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiği yolundaki gerekçesi yerinde olmakla beraber kamu görevlileri yönünden efor kaybı tazminatına ilişkin Dairemiz içtihadı aşağıdaki gibidir:

Tazminat hukukunda çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin uğramış olduğu kalıcı bedensel sakatlığının sebep olduğu iş gücü kaybının mevcut işini yürütmesine engel olup olmadığına bakılmaksızın gelirinde ve mal varlığında bir eksilme olmamış olsa dahi günlük faaliyetlerini ve işini eskisine ve emsallerine göre daha fazla efor sarf ederek gerçekleştireceği kabulünden hareketle "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bedensel kayba uğrayan kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve işini yapabilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir.

Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar; idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin mal varlığının (patrimuanın) aktifinde meydana gelen azalma nedeniyle uğranılan zarar ile elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan toplam zarar olup; bedensel nitelikteki maddi zarar ise, kişinin sağlığına kavuşmak için yaptığı tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması ya da yok olması nedeniyle elde edeceği gelirde meydana gelen azalmayı ifade etmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu olay nedeniyle bedensel güç kaybına uğradığı, bu nedenle günlük yaşamını emsallerine ve eskiye nazaran daha fazla güç (efor) sarfederek sürdüreceği açık olduğundan davacının güç (efor) kaybından doğan zararının,

Aktif dönemde, zarara uğranılan tarihten itibaren yasal emeklilik yaşının sonuna kadar asgari geçim indirimi (AGİ) dahil net asgari ücrete (2022 yılına kadar AGİ dahil, 2022 yılından sonra AGİ hariç olmak üzere) çalışma gücü kaybı oranının uygulanması; pasif dönemde ise, davacının emeklilik yaşını ikmalinden TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçecek süre için -bir çalışmanın karşılığı olmaması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete yine çalışma gücü kaybı oranının uygulanması suretiyle ortaya çıkacak miktarlar toplanarak hesaplanması gerekmektedir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesabın yukarıda belirtilen Daire içtihadına uygun olarak yapıldığı görüldüğünden anılan raporda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bununla beraber; uyuşmazlık konusu olmamakla birlikte, İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde efor kaybı tazminatının ve bakıcı giderinin birlikte verilmeyeceği belirtilmiş olup 10/02/2025 tarihli Dairemizin başkan ve bütün üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen büyük heyette; "Efor" tazminatı ve "bakıcı gideri" tazminatının ayrı tazminat kalemleri olduğu, her iki tazminat kaleminin birlikte verilebileceği yönünde karar verildiğinden bu gerekçe yerinde görülmemektedir.

Bu itibarla; davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.