Danıştay 10. Daire E.2025/1985 K.2025/5039

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Komando Tugay ...Komd. Tb.

Komutanlığı emrinde P.Uzm.Çvş. olarak görev yapmaktayken 12/04/2022 tarihinde Pençe Kaplan Sınır Dışı Harekâtı (Irak’ın Kuzeyi) kapsamında icra edilen operasyonel faaliyet esnasında, Komutanlığa ait çevre emniyet sistemi kablolarının kontrolü yapılırken, 2 metre yükseklikten nedeni bilinmeyen bir şekilde yuvarlanan kayanın sol ayağına çarpması neticesinde yaralanıp iş gücü kaybına uğramasında idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 250,00 TL geçici iş gücü kaybı, 500,00 TL daimi iş gücü kaybı, 250,00 TL bakıcı gideri olmak üzere 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 1.444.267,00 TL) maddi,

225.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olayda idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle, Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığından alınan 26/01/2023 ve 19/04/2024 tarihli bilirkişi raporu ile davacının olaya bağlı çalışma ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının %15,2 olarak, tedavi için bakıcı ihtiyacının 2 ay olduğu, tıbbi iyileşme süresinin 6 ay olarak belirlendiği,

Mahkemelerince davacının efor kaybından kalıcı ve geçici iş göremezlik nedeniyle ortaya çıkan maddi zararının belirlenmesi için dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde davacının 1.444.267,00 TL maddi zararının bulunduğunun hesaplandığı, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacı tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek davacının 1.444.267,00 TL maddi tazminat isteminin kabulüyle idareye başvuru tarihi olan 02/02/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

dava konusu olayın oluş şekli ve niteliği dikkate alınarak takdiren 100.000,00 TL manevi tazminat isteminin idareye başvuru tarihi olan 02/02/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda davacının 1.438,615,00 TL efor kaybı zararının bulunduğu, bu zarardan 5.652,00 TL bakıcı giderinin düşmesi gerektiği ve davacının 1.432.963,00 TL efor kaybı zararının olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle davacının 5.652,00 TL bakıcı gideri ve 1.432.963,00 TL efor tazminatına ilişkin maddi tazminatının 02/02/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddi ile İdare Mahkemesi kararının diğer kızımlarına ilişkin taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

Davacı tarafından, maddi zararının tam olarak karşılanmadığı, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, davanın reddi gerektiği, hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMLARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Mahkeme kararının manevi tazminata ilişkin kısmının onanması, maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava. Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Komando Tugay ... Komd. Tb.

Komutanlığı emrinde P.Uzm.Çvş. olarak görev yapmaktayken 12/04/2022 tarihinde Pençe Kaplan Sınır Dışı Harekâtı (Irak’ın Kuzeyi) kapsamında icra edilen operasyonel faaliyet esnasında, Komutanlık unsurlarına ait çevre emniyet sistemi kablolarının kontrolü yapılırken, 2 metre yükseklikten nedeni bilinmeyen bir şekilde yuvarlanan kayanın sol ayağına çarpması neticesinde yaralanıp iş gücü kaybına uğramasında idarenin sorumluluğu bulunduğu davacı tarafından ileri sürülerek 250,00 TL geçici iş gücü kaybı, 500,00 TL daimi iş gücü kaybı, 250,00 TL bakıcı gideri olmak üzere 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 1.444.267,00 TL) maddi,

225.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi: Bölge İdare Mahkemesinin İdare ve Vergi Dairelerince verilen nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Davanın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair temyizen incelenen kararın bu kısmı, usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Maddi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Bölge İdare Mahkemesince, aynı olayda ve aynı dönemde hem çalışma gücü kaybı hem de efor kaybı tazminatına hükmedilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda belirlenen efor kaybı zararına ilişkin belirlenen 1.438,615,00 TL zarardan 5.652,00 TL bakıcı giderinin düşmesi gerektiği ve davacının 1.438.615,00 TL efor kaybı zararının olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle davacının 5.652,00 TL bakıcı gideri ve 1.432.963,00 TL efor tazminatına ilişkin maddi tazminatının 02/02/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Tazminat hukukunda, çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin uğramış olduğu kalıcı bedensel sakatlığının sebep olduğu iş gücü kaybının mevcut işini yürütmesine engel olmamasına bağlı olarak gelirinde ve mal varlığında bir eksilme olmamış olsa dahi "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

İş gücü kaybına uğrayan kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve mevcut işini yapabilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir.

Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir duraksama bulunmamaktadır.

Dosya kapsamında yer alan Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından düzenlenen... tarih ve E:... sayılı raporunda dava konusu olay nedeniyle, davacının meslekte kazanma güç kaybı % 15, 2 oranında ve sürekli olduğu, bakıcı ihtiyaç süresinin 2 ay olduğu ve iyileşme süresinin 6 aya kadar uzayabileceği belirlenmiş olup anılan rapor uyarınca davacıya 2 ay süre ile bakıcı gideri ödemesi yapılmasına ilişkin karar hukuka uygundur. Ancak tazminat hukukun yerleşik ilkeleri ve Dairemiz içtihatları uyarınca efor tazminatı ile bakıcı gideri ayrı tazminat kalemleri olup, bakıcı giderinin efor tazminatına ilişkin yapılan hesaplamadan düşülmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.