Danıştay 10. Daire E.2025/382 K.2025/559

Davacı Biruni Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ...

Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde tüp bebek merkezi (IVF) açılması için gerekli izinlerin verilmesi istemiyle yapılan 06/11/2023 tarihli başvurunun, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yeni üremeye yardımcı tedavi (ÜYTE) merkezi açma planlaması bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 08/11/2023 tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istemiyle Sağlık Bakanlığı ve İstanbul Valiliğine karşı açılan davada, İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen,

uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 31/10/2024 tarih ve E:2024/57, K:2024/1694 sayılı karar ile Ankara 12. İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 20/12/2024 tarih ve E:2024/1990, K:2024/2081 sayılı karar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrasında; göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.

30/09/2014 tarih ve 29135 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Bakanlıkça atıl kapasite oluşturulmaması ve kaynakların etkin ve verimli şekilde kullanılması için mevcut merkezlerin çalışma performansları ve hizmet kaliteleri de dikkate alınarak ülke, bölge ve il bazındaki ihtiyaca göre kamu ve özel hastaneler bünyesinde açılacak merkezler için planlama yapılır.

Bakanlıkça yapılan planlama doğrultusunda kamu ve özel hastaneler bünyesinde merkez açılabilir.". 9. maddesinin 3. fıkrasında, "Özel hastane bünyesinde açılacak merkezler, öncelikle 27/3/2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği kapsamında ruhsata esas projeye işlenir. Proje ve planlama ile ilgili izin alınmasını müteakip işlemlere devam edilir.".

10. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Planlama kapsamında Bakanlıkça izin verilen hastaneler tarafından Ek-1’de belirtilen belgelerin bulunduğu başvuru dosyası ile Müdürlüğe merkez açma başvurusunda bulunulur." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde tüp bebek merkezi (IVF) açılması için gerekli izinlerin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik uyarınca Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yeni ÜYTE merkezi açma planlaması bulunmaması gerekçesiyle reddine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerine göre, Sağlık Bakanlığınca atıl kapasite oluşturulmaması ve kaynakların etkin ve verimli şekilde kullanılması için mevcut ÜYTE merkezlerinin çalışma performansları ve hizmet kaliteleri de dikkate alınarak ülke, bölge ve il bazındaki ihtiyaca göre kamu ve özel hastaneler bünyesinde açılacak merkezler için planlama yapılacağı, ancak, Bakanlıkça yapılacak olan söz konusu planlama doğrultusunda kamu ve özel hastaneler bünyesinde üremeye yardımcı tedavi merkezi açılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, üremeye yardımcı tedavi hizmetlerini planlamak, bu alanda faaliyet gösterecek sağlık kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak hususunda nihai karar verme yetkisinin Sağlık Bakanlığına ait olduğu, Bakanlıkça yapılan planlama doğrultusunda kamu ve özel hastaneler bünyesinde üremeye yardımcı tedavi merkezi açılmasına izin verilebileceği, davacı tarafından tüp bebek merkezi (IVF) açılmasına izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun Sağlık Bakanlığınca herhangi bir planlama yapılmadığı gerekçesiyle reddedildiği, bu hususun Sağlık Bakanlığı tarafından İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne bildirildiği,

dolayısıyla bakılan davanın konusu oluşturan asıl işlemin Sağlık Bakanlığınca tesis edildiği görüldüğünden, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dava konusu işlemi tesis eden Sağlık Bakanlığının bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.