Danıştay 10. Daire E.2025/5120 K.2025/5629

2- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... arih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... İç Güvenlik Tugayı ... Tabur Komutanlığı (Ağrı/Patnos) emrinde ... olarak askerlik görevini yapmakta iken hakkında düzenlenen "Askerliğe Elverişli Değildir" raporu sonrasında terhis edilen davacılardan ...'ın, vazife malulü sayılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiği,

askerlik vazifesi sebebiyle %40 oranında engelli hale gelmesinde davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline ve ... için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 400,00 TL maddi tazminat ile 2.000.000,00 TL manevi, diğer davacı eşi için 1.000.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılardan ...'ın bedensel zararının, Erzurum Mareşal Çakmak Asker Hastanesi tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Raporunda konulan akciğer tüberküloz sekeli tanısı ve sonraki tedavi sürecinde var olduğu ve davacılar tarafından bilindiği, Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen raporda da davacılardan ...'ın aynı tanı ile maluliyet oranının belirlendiği, dolayısıyla davacıların zararında bir artış durumunun da somut uyuşmazlıkta bulunmadığı,

eylemin idariliğinin davacılar lehine yorumla en geç davacılardan ...'a vazife malulü aylığı bağlanması (en geç 2022 yılında vazife malullüğü başlangıç tarihine itirazen açılan dava ile öğrenildiği kabul edilerek) ile ortaya çıktığı kabul edilse bile davacıların en geç bu tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde davalı idareye başvuruda bulunması ya da dava açması gerektiğinden, yasal süresi geçtikten çok sonra yapılan 27/05/2025 tarihli maddi ve manevi tazminat talepli başvurunun reddi üzerine 03/07/2025 tarihinde açılan davanın,

süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, davacılardan ...'ın vazife malulü sayılmasına ilişkin yargı kararının 06/09/2024 tarihinde kesinleştiği, bu kararda hastalığının askerlik görevinin etki ve tesiriyle meydana geldiğinin belirtildiği, ayrıca tanısı aynı olsa dahi maluliyet derecesinin ve dolayısıyla zararın boyutunun Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Tıp Fakültesi Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı raporuyla öğrenildiği, buna göre süresi içinde de başvuruda bulunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacıların yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü :

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararı hukuka uygun bulunursa onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacılardan ...'ın, ... İç Güvenlik Tugayı ...

Tabur Komutanlığı (...) emrinde ... olarak askerlik görevini yapmakta iken hakkında Erzurum Mareşal Çakmak Asker Hastanesi tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Raporunda "akciğer tüberküloz sekeli" tanısıyla barışta askerliğe elverişli olmadığının belirtilmesinin akabinde terhis edildiği, daha sonra 28/12/2020 tarihli dilekçeyle, vazife malulü sayılması istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yaptığı başvurunun Kurumun 19/02/2021 tarihli işlemiyle reddi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "davacının askere alınmadan önce yapılan tıbbi muayenesi sonucu düzenlenen sağlık raporu ile askerliğe kabul edildiği, askerlik öncesinde herhangi bir rahatsızlığı olduğunun somut olarak ortaya konulmadığı, davacıya askere alındıktan yaklaşık 13 ay sonra teşhisi konulan akciğer tüberkülozu sekeli hastalığının bulaşıcı olduğu ve özellikle toplu yaşanan yerlerde bulaşma riskinin bulunduğu gözetildiğinde, davacının askerlik görevi sırasında yemekhane, yatakhane, eğitim alanı gibi toplu yaşam alanlarında belirtilen hastalığa yakalanmış olabileceğinin kuvvetle muhtemel olduğu,

bütün bu faktörler birlikte değerlendirildiğinde, davacının rahatsızlığının askerlik görevi sırasında ve görevinin neden ve etkisiyle meydana geldiğinin kabulü gerektiği, bu durumda, askerlik görevi sırasında yakalandığı sonucuna varılan tüberküloz hastalığı nedeniyle askerliğe elverişsiz duruma düşerek terhis edilen davacı hakkında, 5434 sayılı Kanunun vazife malullüğüne ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, aksi yönde tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği, anılan kararın 11/02/2024 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği, ayrıca Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Tıp Fakültesi Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi ...

Anabilim Dalı Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı raporunda, davacının piyade er olarak askerlik yapmaktayken geçirmiş olduğu tüberküloz hastalığına bağlı oluşan arızasının sürekli engellilik oranının %40 olduğunun belirtildiği, bunun üzerine davacılar tarafından, 27/05/2025 tarihli dilekçeyle, davacılardan ...'ın, askerlik vazifesi sebebiyle %40 oranında engelli hale gelmesinde davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle davalı idareye başvuruda bulundukları, bu başvurunun zımnen reddi sonrasında da bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararının, "davacı ...'ın akciğer tüberküloz sekeli tanısının ... tarih ve ... sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Raporu ve sonraki tedavi sürecinde var olduğu ve davacılar tarafından bilindiği, Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen raporda da davacılardan ...'ın aynı tanı ile maluliyet oranının belirlendiği, dolayısıyla davacıların zararında bir artış durumunun da somut uyuşmazlıkta bulunmadığı" gerekçesi hukuka ve mevzuata uygundur.

Ancak anılan kararda "eylemin idariliğinin davacılar lehine yorumla en geç davacılardan ...'a vazife malulü aylığı bağlanması ile ortaya çıktığı kabul edilse bile davacıların en geç bu tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde davalı idareye başvuruda bulunması ya da dava açması gerektiği" gerekçesine de yer verilmiş ise de, davacılardan ...'ın askerliğini piyade er olarak yapmakta iken 1999 yılında terhis edildiği,

vazife malulü sayılması istemli başvurusunun reddine ilişkin 19/02/2021 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davada, "askerlik görevi sırasında yakalandığı sonucuna varılan tüberküloz hastalığı nedeniyle askerliğe elverişsiz duruma düşerek terhis edilen davacı hakkında, 5434 sayılı Kanunun vazife malullüğüne ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiğinden,

aksi yönde tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle verilen anılan işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kesin olarak reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının 11/02/2024 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği görülmektedir.

Bu durumda davacı ...'ın vazife malullüğüne ilişkin yargı kararında yer alan "askerlik görevi sırasında yakalandığı sonucuna varılan tüberküloz hastalığı nedeniyle askerliğe elverişsiz duruma düşerek terhis edildiği" tespitinin, bir başka ifadeyle davacının engelli hale gelmesine sebebiyet veren olgunun, eylemin idariliğine dair yeni bir bilgi ve olgu niteliğinde olduğu,

vazife malullüğü hakkında verilen bu yargı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kesin olarak reddine ilişkin kararın davacı vekiline tebliğ edildiği tarih olan 11/02/2024 tarihinin, idari eylemin bütün unsurlarıyla öğrenildiği ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih olarak dikkate alınması gerektiği,

bu tarihten itibaren işlemeye başlayan bir yıllık süre içinde dava konusu tazminat istemine esas başvurunun yapılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 27/05/2025 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun dava açma süresini canlandırmayacağı anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.