Danıştay 10. Daire E.2025/611 K.2025/4556

2- ... Genel Müdürlüğü / ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacılardan ...'nin Torbalı İlçe Emniyet Müdürlüğü ...

Amirliğinde ... olarak görev yapmakta iken, 29/12/2019 tarihinde icra edilen operasyon sırasında başından kurşunla vurularak ağır yaralandığından ve ömür boyu bir başkasının bakım ve yardımına muhtaç kaldığından bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık, davacı ...'nin tedavi giderleri için 200,00 TL, geçici iş gücü kaybı için 200,00 TL, sürekli iş gücü kaybı için 200,00 TL, efor kaybı için 200,00 TL, ekonomik geleceğinin sarsılmasından doğan kayıp için 200,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 4.009.984,60 TL) maddi ve 200.000,00 TL manevi, eşi ... için 150.000,00 TL manevi, çocukları ...,

... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; polis memuru olarak görev yapan davacının, cinayet ve hırsızlık şüphelisini etkisiz hâle getirmek maksadıyla icra edilen operasyon sırasında yaralanması olayında, mesleki risk ilkesi çerçevesinde davalı idarelerin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, dolayısıyla kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında ve hizmetten doğan bir sebeple yaralanan davacı ...'nin uğradığı zararların davalı idarelerce tazmini gerektiği, dava konusu olay neticesinde efor kaybı nedeniyle zarara uğradığı, olay nedeniyle tedavi giderlerine de katlanmak zorunda kaldığı,

dolayısıyla bu zararlara karşılık hesaplanan 3.877.903,20 TL maddi tazminat (efor) ile 131.481,40 TL tedavi giderinin idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, davacıya görevdeki emsalinin aylığı tutarında vazife malullüğü aylığının bağlanması ve tütün ikramiyesi ile nakdi tazminat ödenmesi nedeniyle davacının kazanç kaybının bulunmadığı, geçici iş gücü kaybı ile sürekli iş gücü kaybı için talep edilen maddi tazminat talebinin reddi gerektiği, ekonomik geleceğin sarsılmasına ilişkin iddiaları ispatlayıcı bilgi ve belgelerin dosyaya sunulamadığı,

davacıda ortaya çıkan maluliyetin efor tazminatı ile karşılandığı hususları dikkate alındığında ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle uğranılan zarara ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerektiği, davacının icra edilen operasyon sırasında yaralanması,

olayın etkisi ve niteliği, davacıda oluşan maluliyet oranı birlikte değerlendirildiğinde duyulan acı ve elemle orantılı olacak şekilde davacı ... için 200.000,00 TL manevi, ... için 150.000,00 TL manevi, ... için 50.000,00 TL manevi, ... için 50.000,00 TL manevi, ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın idari başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle manevi tazminat istemlerinin kabulüne, maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; maddi zararlarının tam olarak hesaplanması ve maddi tazminat isteminin tamamının kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalılar tarafından; davacıların maddi zararlarının somut belgelerle kanıtlanamadığı, manevi tazminata faiz yürütülmemesi ve manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davacılar ve davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacılardan ...'nin Torbalı İlçe Emniyet Müdürlüğü ...

Amirliğinde ... olarak görev yapmakta iken, 29/12/2019 tarihinde cinayet ve hırsızlık şüphelisi bir şahsın kaçması üzerine yakalanması amacıyla icra edilen operasyon sırasında başından kurşunla vurularak ağır şekilde yaralandığı ve ömür boyu bir başkasının bakım ve yardımı ile hayatını devam ettirebilecek şekilde sakat kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararların karşılanması amacıyla 02/12/2022 tarihli dilekçeyle idareye başvuru yapıldığı,

başvurunun zımnen reddi üzerine davacı ...'nin tedavi giderleri için 200,00 TL, geçici iş gücü kaybı için 200,00 TL, sürekli iş gücü kaybı için 200,00 TL, efor kaybı için 200,00 TL, ekonomik geleceğinin sarsılmasından doğan kayıp için 200,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 4.009.984,60 TL) maddi ve 200.000,00 TL manevi, eşi ... için 150.000,00 TL manevi, çocukları ..., ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun "Bedensel zarar" başlıklı 54. maddesinde, bedensel zararların; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olduğu.

"Belirlenmesi" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında, destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararların, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanacağı, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemelerin, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemeyeceği; zarar veya tazminattan indirilemeyeceği, hesaplanan tazminatın, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamayacağı veya azaltılamayacağı.

2. fıkrasında, bu Kanun hükümlerinin, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmı ile kazanç_kaybına_yönelik_istem dışındaki maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, kazanç kaybı istemi yönünden incelenmesi:

Dava dilekçesi içeriğinde davacının kazanç kaybının tazminine ilişkin talebinin de olduğu, temyize konu kararla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında ise davacıya görevdeki emsalinin aylığı tutarında vazife malullüğü aylığının bağlanması ve tütün ikramiyesi ile nakdi tazminat ödenmesi nedeniyle davacının kazanç kaybının bulunmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Oysa davacı ...'ye 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak vazife malullüğü aylığı bağlandığı görülmekte olup, vazife malulü olarak erken emekliye ayrılması nedeniyle emsali polis memurunun görev aylığı ile davacıya 2330 sayılı Kanun'a göre bağlanan vazife malullüğü aylığı karşılaştırılmak suretiyle davacının kazanç kaybı zararının belirlenmesi gerekirken davacının kazanç kaybı bulunmadığı yolunda verilen kararda hukuka uyarlık olmadığı görülmektedir.

Davacının uğradığını iddia ettiği maddi zararın kazanç kaybına ilişkin kısmının aşağıda belirtildiği şekilde bilirkişi tarafından hesaplanması gerekmektedir.

Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, dava konusu olay nedeniyle vazife malulü olarak emekliye ayrılan davacının bilirkişi raporunun düzenlendiği tarih itibarıyla emsali polis memurunun almakta olduğu görev aylıkları ile rapor tarihi itibarıyla davacının almakta olduğu vazife malullüğü aylıklarının aylar itibarıyla dökümünün Sosyal Güvenlik Kurumundan sorularak, gelen cevaplara göre görev aylığı ile vazife malullüğü aylığı karşılaştırılarak aradaki farkın toplamının davacının aktif dönemde işlemiş dönem zararı olduğu kabul edilmelidir. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.

Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten, davacının yasal emeklilik yaşını tamamladığı/tamamlayacağı tarihi kapsayan bu dönemde, davacının emsalinin almış olduğu görev aylıkları ile bu dönem içerisinde de almaya devam edeceği vazife malullüğü aylıkları dikkate alınmak suretiyle, işlemiş dönem zararının hesaplanmasındaki yöntemle (görev aylığı ile vazife malullüğü aylığı arasındaki fark zarar olarak kabul edilmek suretiyle) hesaplanmalıdır. İşlemiş dönem zararından farklı olarak, bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.

Pasif dönemdeki zararı, davacının yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile TRH Yaşam Tablosuna göre belirlenecek muhtemel ömrünün sonuna kadar olan dönemi ifade eden bu dönemde, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarih itibarıyla davacı yasal emekli olma koşullarına sahip olsaydı bağlanabilecek emekli aylığının tutarı Sosyal Güvenlik Kurumuna sorularak gelen cevaba göre, emekli aylığı ile bu dönemde de almaya devam edeceği vazife malullüğü aylığı arasında aylar itibarıyla oluşan farkın peşin sermaye değeri kadar olmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.

Bu kapsamda, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi kapsamında ödenen tütün ikramiyesinin olay nedeniyle sağlanan yarar niteliğinde olduğu kabul edilerek, hesaplanan maddi zarar tutarından, rapor tarihindeki yasal faiz uygulanarak güncellenmiş değerinin düşülmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında davacı ...'nin kazanç kaybına ilişkin istemi yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.