Danıştay 12. Daire E.2018/7982 K.2021/6171

Dava konusu istem : İstanbul ili Beşiktaş Belediyesinde genel idare hizmetleri sınıfında 3. dereceli kadroda zabıta komiseri olarak görev yapan davacı tarafından; %50 oranı üzerinden ödenen özel hizmet tazminatının, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin "A-Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri" bölümünün 17. grubunda yer verilen düzenleme kapsamında %55 oranı üzerinden ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 20/11/2013 tarihli işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152. maddesine istinaden 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli III sayılı Cetvelin (G) bölümünün b-1 bendinde, zabıta amiri ve yardımcısı, zabıta başkomiseri ve komiserine %50 oranı üzerinden özel hizmet tazminatı ödenmesinin öngörüldüğü, uyuşmazlık konusu olayda, davalı idare tarafından bu oran üzerinden davacıya özel hizmet tazminatı ödendiği;

ayrıca 657 sayılı Kanun'un 152. maddesi uyarınca, kurumlarca mevzuatta belirlenen oranın altında bir oran üzerinden de tazminatı ödenmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında; davacının %55 oranındaki özel hizmet tazminatından yararlandırılmamasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. grubunda yer verilen düzenlemeyle, 1 ilâ 16. gruplarda unvanı sayılmayan ve 1-4 dereceli kadrolarda görev yapanlara %55 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesinin öngörüldüğü, zabıta komiseri unvanının ise 1 ilâ 16. gruplarda sayılmaması nedeniyle özel hizmet tazminatının %55 oranı üzerinden ödenmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli III sayılı Cetvelin (G) bölümünün 1-b sırasında, zabıta komiseri unvanı açıkça sayılmak suretiyle, özel hizmet tazminatı oranının %50 olarak belirlendiği; ayrıca 657 sayılı Kanun'un 152. maddesi uyarınca, daha düşük oranda özel hizmet tazminatı tespit etme yetkisi bulunduğu halde, anılan Kararda belirtilen oranlar üzerinden davacıya özel hizmet tazminatı ödendiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Zam ve tazminatlar" başlıklı 152. maddesinde, görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar gözönüne alınarak Devlet memurlarına zam ve tazminat ödenmesi öngörülmüş olup;

anılan maddenin "III- Ortak Hükümler" bölümünde ise, "Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154. madde uyarınca katsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur...

Kamu kurum ve kuruluşları (Mahalli İdareler dahil) bu maddede belirtilen zam ve tazminatları; hizmetin gerekleri ve mali imkanlarını dikkate alarak personeline Bakanlar Kurulunca belirlenen oran ve miktarlardan daha düşük bir oran ve miktar üzerinden ödeyebilirler..." kuralı yer almıştır.

Bu düzenlemeye istinaden, 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II ve III sayılı Cetvellerde, kadro ve görev unvanları esas alınarak memurlara ödenecek tazminat oranları belirlenmiştir.

Anılan Karar'ın eki "Özel Hizmet Tazminatı" başlıklı II sayılı Cetvelin "A-Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri" bölümünde, toplam 17 grupta, kadro unvan ve derecelerine göre personele ödenecek tazminat oranları yer almış olup; 1 ilâ 16 gruplarda, kadro unvanları tek tek sayma yoluyla tazminat oranları belirlenmiş; söz konusu gruplarda ise "zabıta komiseri" unvanına yer verilmemiştir.

II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. grubunda ise, "Yukarıda sayılan 1 ila 16 ncı Gruplara göre özel hizmet tazminatı alamayanlardan, Kurumların Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dahil 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarında bulunanlar için %55" oranında özel hizmet tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.

Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın uygulanması sırasında ortaya çıkması muhtemel tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 11/05/2006 tarih ve 26165 sayılı Resmi Gazete'de 160 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği yayımlanmış olup; söz konusu Tebliğin "C - II Sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar" bölümünün 4. sırasında da, "II sayılı Cetvelin (A) Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri Bölümünün 17 nci Grubunda öngörülen %55 oranındaki özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için ilgililerin Genel İdare Hizmetleri Sınıfında 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolara atanmış olmaları ve kadro unvanlarının söz konusu bölümün l ila 16 ncı gruplarında sayılmamış olması gerekmektedir. ..." açıklamaları yer almıştır.

Diğer taraftan, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın eki "Diğer tazminatlar" başlıklı III sayılı Cetvelin G bölümünde;

"657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen hizmet sınıflarında çalışıp da özel hizmet tazminatı ile bu cetvelin yukarıdaki sıralarında sayılan tazminatlardan yararlanamayan personelden;

a) Kadroları Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunanlardan;

-8-15 inci derecelerden aylık alanlar......................................................................: 44

-Diğer derecelerden aylık alanlar...........................................................................: 45

b) Diğer hizmet sınıflarında bulunanlardan;

1- Kadro unvanları Müdür ve Müdür Yardımcısı, Sayman, Şef, Antrenör, Borsa Komiseri, Bölge Amiri, Kısım Amiri, Koruma ve Güvenlik Amiri, Kontrolör, Ekonomist, Danışman, Müşavir, Aktüer, Araştırmacı, Muhasebeci ve Muhasip, Raportör, Uzman, Hukuk Müşaviri, Programcı, Çözümleyici, Bilgisayar İşletmeni, Başkatip, Zabıta Amiri ve Yardımcısı, Zabıta Başkomiseri ve Komiseri, İtfaiye Amiri, İtfaiye Başçavuşu, Çavuşu ve Onbaşısı ile Kontrol Memurları…….....................................................................................: 50

2- Diğerlerinden;

-8-15 inci derecelerden aylık alanlar..................................................................... : 48

-Diğer derecelerden aylık alanlar..........................................................................: 49" kuralına yer verilmiştir.

Ayrıca, anılan Karar'ın 4. maddesinin 1-g bendinde; "g) Kurumlar; mali imkanlarını, hizmetin gereklerini ve personelin görevi yerine getirmesindeki başarı derecesini göz önünde bulundurarak, bu Karara ekli cetvellerde gösterilenlerin altında bir puan veya oran tespit etmeye yetkilidirler. Ancak, bu şekilde ödeme yapılabilmesi için, tespit edilecek puan ve oranların, 5 inci maddeye göre düzenlenecek ve kontrol edilecek cetvellerde, gerekçesiyle beraber gösterilmesi zorunludur." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, Beşiktaş Belediyesinde genel idare hizmetleri sınıfında 3. dereceli zabıta komiseri kadrosunda görev yapan davacının, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminata İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin "A-Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri" bölümünün 17. grubunda öngörülen %55 oranındaki özel hizmet tazminatından yararlanıp yararlanamayacağından kaynaklanmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152. maddesinde, Devlet memurlarına "zam" ve "tazminat" ödenmesi öngörülmüş; aynı maddenin "II-Tazminatlar" başlıklı bölümünde de, memurlara ödenecek tazminat türlerine yer verilmiştir.

Aynı maddenin, "III- Ortak Hükümler" bölümünde ise tazminatların; görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ile eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak, hangi işi yapanlara ve hangi görevde bulunanlara ne miktarda ve hangi oranlarda ödeneceği hususunda Bakanlar Kuruluna düzenleme ve takdir yetkisi verilmiştir.

Söz konusu yetkiye istinaden 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 1 ilâ 16. gruplarında; üst dereceli kadrolarda (kural olarak 1-4. dereceli kadrolarda) bulunan memurlara kadro unvan ve dereceleri itibarıyla hangi oranda tazminat ödeneceği her bir unvan için tek tek sayma yoluyla belirlenmiş; anılan gruplarda ise zabıta komiseri unvanına yer verilmemiştir.

Bununla birlikte, anılan bölümün 17. grubunda, genel idare hizmetleri sınıfında 1-4 dereceli kadrolarda bulunmakla birlikte, ilk 16 grupta kadro unvanları sayılmayanlara %55 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesi öngörülmüş; 160 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de, benzer yönde açıklamalara yer verilmiştir.

Öte yandan, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli III sayılı Cetvelin (G) bölümünün b-1 sırasında, "zabıta amiri ve yardımcısı, zabıta başkomiseri ve komiseri" kadro unvanlarında bulunanların özel hizmet tazminatı oranları, derece ayrımı yapılmaksızın %50 olarak belirlenmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü için, 1 ilâ 4. dereceli kadrolarda bulunan zabıta komiserlerinin özel hizmet tazminat oranlarının, II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. grubuna göre mi, yoksa III sayılı Cetvelin (G) bölümünün b-1 sırasına göre mi belirlenmesi gerektiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden.

657 sayılı Kanun'un 152. maddesindeki kriterler (kadro unvanı ile kadro derecesi gibi) dikkate alınarak Devlet memurlarına ödenecek özel hizmet tazminatı oranlarının belirlenmesi hususunda, Bakanlar Kurulunun takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; söz konusu yetkiye istinaden, yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin (A) bölümünün ilk 16 grubunda, genel idare hizmetleri sınıfındaki üst dereceli (kural olarak 1-4 dereceli) kadrolarda bulunanların, kadro unvan ve dereceleri itibarıyla özel hizmet tazminat oranlarının belirlendiği;

aynı bölümün 17. sırasında ise, ilk 16 grupta kadro unvanı yer almayan ve genel idare hizmetleri sınıfında 1-4 dereceli kadrolarda bulunan diğer tüm memurlara %55 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesinin amaçlandığı görülmektedir.

Buna göre, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. grubunda, "genel idare hizmetleri sınıfında 1-4 dereceli kadrolarda bulunanlara" yönelik özel bir düzenleme bulunması nedeniyle, 1-4 dereceli kadrolarda bulunan zabıta komiserlerinin %55 oranındaki özel hizmet tazminatından yararlandırılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, davalı idare tarafından, III sayılı Cetvelin (G) bölümünün b-1 sırasındaki düzenleme kapsamında, tüm zabıta komiserlerine %50 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de.

II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. sırasında 1-4 dereceli kadrolar için özel bir düzenleme bulunduğu ve III sayılı Cetvelin (G) bölümündeki düzenlemenin ise "diğer cetvellerde özel hizmet tazminatı oranları belirlenmemiş olan personele" yönelik olduğu dikkate alındığında, III sayılı Cetvelin (G) bölümünün b-1 sırasındaki düzenlemenin.

5-15 dereceli kadrolarda bulunan zabıta komiserlerine uygulanabilecek nitelikte bir kural olduğu, II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. sırasında özel hizmet tazminatı oranı belirlenmiş olan 1-4 dereceli zabıta komiseri kadrolarında bulunanlara uygulanmasının ise mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinde, özel hizmet tazminatının tespitinde dikkate alınacak kriterler arasında, "kadro derecesi" kriterine de yer verilmiş olup; derece ayrımı yapılmaksızın tüm (1-15. dereceli) zabıta komiserlerine aynı oranda özel hizmeti tazminatı ödenmesinin, 152. maddedeki düzenlemeye de aykırılık teşkil edeceği açıktır.

Diğer taraftan, anılan Karar'ın 4. maddesinin 1-g bendinde; kurumlara mali imkanları, hizmet gerekleri ve personelin başarısı göz önünde bulundurularak bu Kararda belirtilen oranlardan daha düşük oran tespit etme yetkisi verilmiş ise de, bu yetkinin kullanılabilmesi için kurumlarca hazırlanacak tazminat cetvellerinde, bu husustaki gerekçenin açıkça gösterilmesi zorunluluğu getirilmiş olup; dava dosyasındaki bilgi ve belgelere göre, davalı idare tarafından hazırlanan tazminat cetvellerinde, bu yönde bir tespit ve gerekçeye de yer verilmediği anlaşıldığından, davalı idarede görev yapan zabıta komiserlerine, söz konusu Karar'da yer verilen oranlar üzerinden özel hizmet tazminatı ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davalı idarede genel idare hizmetleri sınıfında 3. dereceli zabıta komiseri kadrosunda görev yapan davacının özel hizmet tazminatının, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli II sayılı Cetvelin (A) bölümünün 17. grubundaki düzenleme uyarınca, %55 oranı üzerinden ödenmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde ve davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.