Danıştay 12. Daire E.2019/2550 K.2023/3318

Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediyesinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde mühendis olarak görev yapan davacının, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sözleşmeli Personel Disiplin Yönergesi"nin "İşe son verme cezası" başlıklı 11. maddesinin (g) bendinde belirtilen "sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiiline uyan eylemleri nedeniyle işe son verme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyadaki belgeler incelendiğinde, şikayet üzerine davacı hakkında soruşturma izni verilerek soruşturma açıldığı görülmüş ise de, sadece davacının savunmasının alındığı, bunun dışında şikayetçi Y.K. da dahil olmak üzere atılı suçlamalar hakkında bilgisi, görgüsü olan/olabilecek kişilerin ifade ve beyanlarına başvurulmadığı,

disiplin soruşturmasına konu fiilin aynı zamanda ceza yargılamasını gerektiren bir fiil olması halinde soruşturmacının, ceza soruşturması veya kovuşturmasının sonuçlanmasını beklemeksizin disiplin soruşturmasını sonuçlandırmasının sebep ve gerekçelerini de açıkça ortaya koyması ve atılı fiilin hangi nedenlerle disiplin suçu oluşturduğunu da somut olarak ortaya koyması gerektiği, gerek soruşturma raporunda, gerekse disiplin kurulunca verilen kararda davacının hangi fiili ya da fiilleri nedeniyle cezalandırılması gerektiğinin açıkça belirtilmediği,

müşteki ile davacı arasındaki alacak verecek ihtilafı, özel hukuku ilgilendiren bir husus olup, davacının muhtemelen tehdit ve zorla senet imzalatmak suçlamasından dolayı cezalandırılmış olabileceğinin düşünüldüğü, soruşturmacının tehdit fiilinin işlenip-işlenmediği ve eğer tehdit suçu işlenmiş ise bunun davacıyla ilgi ve irtibatını ortaya koyacak herhangi bir inceleme ve araştırma yapmadığı ve müştekinin kolluk memuruna verdiği şikayet ve ifade tutanaklarını doğrudan somut delil kabul ederek bir kanaate vardığının görüldüğü;

bu durumda yapılan soruşturmanın hem usul hem de işin esası yönünden eksik olduğu dikkate alındığında, bu soruşturma raporu esas alınarak verilen disiplin cezasında da mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; mevzuattaki silsilenin Anayasa, Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Yönetmelik ve diğer alt düzenleyici işlemler şeklinde olduğu, Anayasa ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca Devlet memurlarına uygulanacak disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin Yönetmeliklerin altındaki düzenleyici işlemlerle belirlenemeyeceği, bu duruma göre; kamu idaresi olan ve personelinin de kamu personeli olduğu açık olan davalı idarece Yönetmeliklerin altında düzenleyici işlem olan Yönerge hükmüne dayalı olarak verilen dava konusu disiplin cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının disiplin açısından memur olarak nitelendirilerek, hakkında disiplin hükümleri uygulanmak suretiyle tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Büyükşehir Belediyesinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde mühendis olarak görev yapan davacının, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sözleşmeli Personel Disiplin Yönergesi"nin "İşe son verme cezası" başlıklı 11. maddesinin (g) bendinde belirtilen "sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiiline uyan eylemleri nedeniyle işe son verme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmek suretiyle memurlar ve diğer kamu görevlileri, özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur. Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin statü haklarını doğrudan etkileyen disiplin işlemlerinin "diğer özlük işleri" kavramı kapsamına girdiğine kuşku bulunmamaktadır.

Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan "suçta ve cezada kanunilik" ilkesi uyarınca, hangi eylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi; kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri önceden bilmeleri gerektiği düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amaçlanmaktadır.

Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla getirilmiş, yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan, yasal olarak düzenlenmiş idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerini yürütenlerin görev, yetki ve sorumlulukları kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmış, bu sınırlar dışına çıkanların ise disiplin cezaları ile cezalandırılmaları ilgili kanunlarda öngörülmüştür.

Bu çerçevede, disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenlenmesi gerektiği, kanun dışında yönetmelik ve diğer alt düzenleyici işlemlerle disiplin cezasını gerektiren fiil ve hareketlerin belirlenmesinin ve buna göre disiplin cezası verilmesinin hukuken mümkün olmadığı açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda, kanunla düzenlenmesi gereken disipline ait yaptırımların İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sözleşmeli Personel Disiplin Yönergesinde düzenlenmesi, Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine ve 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan “kanuni düzenleme” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, anılan Yönerge hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla yerinde görülmüş olup, davalı idarece ileri sürülen hususlar kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.