Danıştay 12. Daire E.2019/433 K.2022/5646

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 31/12/2017 tarihli 4/B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin olarak aranan mezuniyet gruplarından; - 4-B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" - 4-B Sözleşmeli İmam - Hatip alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" - 4-B Sözleşmeli Müezzin - Kayyım alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Önlisans + İ.H.L" Alımlarında istenen "İ.H.L." şartının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Başkanlıkça daha önceki sınavlarda, İmam Hatip Lisesi mezunu olma şartı aranmamasına rağmen, 2017 sınav ilanında kendisi gibi diğer lisans + ilahiyat ön lisans mezunu olanlardan, İmam Hatip Lisesi mezunları için ayrı kontenjan getirildiği, bu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Sınav ilanında her adayın bir unvan için müracaat edebileceği öngörüldüğünden davacının 3 unvan grubu için öngörülen şartın da iptalini isteme hakkı bulunmadığı, Kur'an kursu öğreticisi, imam hatip ve müezzin kayyım olarak yerleştirilecek adaylarda tahsil durumuna göre çeşitli şekillerde kontenjan belirlemeleri yapıldığı, söz konusu belirlemelerde; daha önceki alımlarda hangi kategoriden kaç kişinin müracaat ettiğine ilişkin istatistiki veriler, en son alımdan sonra hafızlık tespit sınavı, imam hatip liselerinin, ilahiyat ön lisansların ve ilahiyat fakültelerinin mezun verip vermediği;

lise, ön lisans, lisans gruplarında KPSS/DHBT sınavına girenlerin kadın/erkek puan aralıkları verileri, Kur'an kursu öğreticilerinde Başkanlıkta görev yapan ücretli(fahri) öğreticilerin bütün kontenjanlarda ve hafız sayılarına göre oranları göz önünde bulundurduğu, 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 15. maddesi uyarınca hizmetin kaliteli ve verimli sunumu için kamu yararı gereği belirtilen mezuniyet durumlarına göre değerlendirme yapıldığı, Ek madde 2 uyarınca boş sözleşmeli personel pozisyon unvan ve sayısı ile bu pozisyonlarda istihdam edileceklerde aranacak niteliklerde idarenin takdir yetkisi olduğu,

Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 9., 11. ve 13. maddelerinin üçüncü fıkrasında "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir." düzenlemesi gereği ilanda iptali istenilen İ.H.L. şartının Başkanlıkça talep edilebileceği, bu nedenle dava konusu ilanın hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Yönetmeliğin 9.,11. ve 13. maddelerinin 3. fıkrasında, "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ... aranabilir." denilerek aynı maddelerin 1. ve 2. fıkralarında yer alan ve idare tarafından belirlenen genel ve nesnel şartların aşılarak atama niteliklerine ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği, idarenin personel ihtiyacı kapsamında yapacağı düzenlemelerde takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, Başkanlık tarafından atama şartlarının duyurularla her atama döneminde değiştirilmesinin hukuki belirlilik ve ön görülebilirlik ilkelerine aykırı olduğundan dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 31/12/2017 tarihli 4/B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyım alımı sözlü sınav ilanının kadrolara ilişkin olarak aranan mezuniyet gruplarından;

- 4-B Sözleşmeli Kur'an Kursu Öğreticisi alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans + İ.H.L"

- 4-B Sözleşmeli İmam - Hatip alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans + İ.H.L"

- 4-B Sözleşmeli Müezzin - Kayyım alımına ilişkin "4-KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans + İ.H.L"

alımlarında istenen "İ.H.L." şartının iptali istenilmektedir.

Anayasanın; kamu hizmetlerine girme hakkının düzenlendiği 70. maddesinde de; "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiç bir ayırım gözetilemez. " hükmü yer almaktadır.

Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin Kur'an kursu "öğreticiliği giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar" başlıklı 9.maddesi; "(1) Kur'an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak, (...)hükmünü,

"İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar" başlıklı 11.maddesi;" İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak, (...) hükmünü,

"Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar" başlıklı 13.maddesi;" Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) Lise veya dengi okul mezunu olmak, (...) hükmünü amirdir.

Dosyanın incelenmesinden, düz lise, diğer lisans ve ilahiyat ön lisans mezunu olan davacının 2016 yılı Din Hizmetleri Alan Sınavına katıldığı, KPSS 124 puan alanından 63,68 puan aldığı, lisans mezunu olduğundan Din Hizmetleri Alan Sınavına KPSS 124 puan alanına katılmasının mecburi olduğu, dava konusu sınav ilanında "KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans" mezun olma şartı aranan gruba, Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans mezun olma yanında "İ.H.L." mezun olma şartının getirildiği, 31/12/2017 tarihli sınav ilanının KPSS 124 "Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans + İ.H.L" alımlarında istenen "İ.H.L." şartının iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 9. ve 11. ve maddelerinde Kur'an kursu öğreticiliği ve müezzin kayyım giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak şartı aranırken, 13. maddede de müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için lise veya dengi okul mezunu olmak şartı aranmaktadır.

Bu durumda, düz lise + Diğer Lisans + İlahiyat ön lisans mezunu olması ile birlikte daha fazla eğitim alarak lisans mezunu olan davacının "İ.H.L." mezunu olmaması sebebiyle 9.gruptaki KPSS 123 "İlahiyat Ön lisans" kategorisine başvuru yapamaması eşitlik ilkesine aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile dava konusu duyurunun "İ.H.L." şartına ilişkin kısmının iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Düz lise (İ.H.L. olmayan), ilahiyat ön lisans ve diğer lisans mezunu olan davacının 2016 yılı Din Hizmetleri Alan Sınavına katıldığı, KPSS 124 puan alanından 63,68 puan aldığı, lisans mezunu olduğundan Din Hizmetleri Alan Sınavına KPSS 124 puan alanına katılmasının mecburi olduğu ileri sürülerek, dava konusu 31/12/2017 tarihli sınav ilanında "KPSS 124 Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans" mezun olma şartı aranan gruba getirilen ve KPSS 124 "Diğer Lisans + İlahiyat Ön lisans + İ.H.L" alımlarında istenen "İ.H.L." şartının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun ile değişik, "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, vaizlerin en az lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olması gerektiği belirtildikten sonra,

2. fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." "Atama" başlıklı 10. maddesinin son fıkrasında, "Başkanlık kadrolarına yapılacak atama ve nakil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.".

"Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar" başlıklı 12. maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7. fıkralarında, "Vaizler, cami ve mescitler ile diğer mekanlarda her türlü vasıtadan yararlanarak toplumu dinî konularda bilgilendirmek, Başkanlığın hizmet alanlarında irşat, rehberlik, inceleme ve araştırma yapmakla görevlidir. Vaizlik mesleği, adaylık döneminden sonra vaiz, uzman vaiz ve başvaiz kariyer basamaklarına ayrılır.".

"İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürütmek ve dinî konularda toplumu bilgilendirmekle görevlidir. İmam-hatiplik mesleği; adaylık döneminden sonra imam-hatip, uzman imam-hatip ve başimamhatip; müezzin-kayyımlık mesleği ise müezzin-kayyım ve başmüezzin kariyer basamaklarına ayrılır. Adaylık dönemini başarıyla tamamlayanlar mesleğe imam-hatip veya müezzin-kayyım olarak atanır.

İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilebilir.", "Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kurslarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir.

Kur’an kursu öğreticiliği; adaylık döneminden sonra Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi kariyer basamaklarına ayrılır.", "Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen kariyer basamaklarında yükselmede kıdem, eğitim, hizmet, bilimsel, sosyal ve kültürel faaliyetler, sicil puanları ve Başkanlıkça yapılacak sınav sonuçları esas alınır.", "Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüezzin, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticilerinin çalışma,

usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin-kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükümü öngörülmüş, anılan 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun eki 2 sayılı liste ile Diyanet İşleri Başkanlığı taşra teşkilatında başimam hatip, uzman imam hatip, başmüezzin kadroları ihdas edilmiştir.

Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin "Kur'an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 9. maddesinde;

(1) Kur'an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a)(Değişik:RG-8/2/2014-28907) İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak,

B)(Değişik:RG-8/2/2014-28907) Kur’an kursu öğreticiliği yapmaya mani bir engeli bulunmamak,

c) KPSS'den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir.

İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 11. maddesinde;

(1) İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) (Değişik:RG-8/2/2014-28907)İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak,

b) (Mülga:RG-8/2/2014-28907)

c)İmam-hatiplik yapmaya mani bir (Değişik ibare:RG-8/2/2014-28907) engeli bulunmamak,

ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir.

Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar başlıklı 13. maddesinde;

(1) Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;

a) Lise veya dengi okul mezunu olmak,

b) (Değişik:RG-8/2/2014-28907)(1) Müezzin-kayyımlık yapmaya mani bir engeli bulunmamak,

c) Hafız olmak (İmam hatip lisesi mezunları için bu şart aranmaz.),

ç) KPSS'den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak,

şartları aranır.

(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu sınav duyurusu ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; kamu hizmetinin yürütülmesinde istihdam edilecek personelin niteliğinin, ihtiyaç bulunan alanlara göre belirlenmesi gerekliliğinin karşılanmasına ve kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin sağlanmasına yönelik olan hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi ilkesinin gerçekleştirilmesi kapsamında Kurumların asgari niteliklere, hizmetin gereği ilave nitelikler belirleme imkânının bulunduğu,

davalı idareye farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilme yetkisi veren dava konusu düzenlemenin de bu anlamda değerlendirilmesi gerektiği, öte yandan düzenlemede belirlilik ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı gibi kural koyma yetkisinin Başkanlığa devrinin de söz konusu olmadığı,

sadece hizmet ihtiyacının, hizmetin ifasına daha nitelikli katkı sunabilecek personelle karşılanabilmesi hususunun bulunduğu görev alanlarında, istihdam edilecek personelin seçiminde asgari şartların üzerinde farklı öğrenim kriteri, hafızlık ve farklı düzeyde yeterlik şartları gibi ek nitelikler belirleyerek bu suretle vatandaşlara daha iyi hizmet sunma konusunda Başkanlığa takdir yetkisi tanındığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamıştır.