Danıştay 12. Daire E.2019/5260 K.2023/1446

Davacının iddiaları

Esaslara getirilen bu düzenleme ile belediyede çalışan personellerin gider hesabına hizmet alımı ile temin edilen şirket personellerinin de dahil edildiği, bugüne kadar şirket personellerinin bu hesaplamaya dahil edilmediği zira söz konusu işçilerin personel olmadığı belirli süre için temin edilen hizmet alımına konu işçiler olduğu, taşeron işçilerin kadroya geçirilmesine ilişkin düzenlemeler sonrasında dahi bu durumun değişmediğini, özlük haklarının şirkete bağlı olduğu,

Belediye Kanunu 49. madde ile bu düzenlemenin çeliştiği, 49. maddede taşeron işçi dışında kalan personellerden sürekli ve geçici işçi, memur, sözleşmeli personel alımına ilişkin sınırlamanın % 30 olarak hala geçerli olduğu, bu düzenleme ile idarelerin daha yüksek maaş ve maliyeti olan sürekli ve geçici işçi, memur ve sözleşmeli personel alımına zorlandığı, şirket personelinin alımının belirlenen oranın üzerine geçtiği takdirde İçişleri Bakanlığının iznine tabi tutulmasının yasaya aykırı olduğu, Belediyelerin mali denetiminin zaten Sayıştay tarafından yapıldığı,

bu durumun idarenin kısıtlanmasına ve kamu zararına yol açacağı, belediyelerin pek çok hizmeti kendi personeli ile yürüttüğü, dışarıdan satın almak yerine iç bünyesinde üretim yaptığı ancak anılan düzenleme ile birçok hizmetin ancak satın alma yolu ile yapılmak zorunda kalınacağı ve belediyelerin işleyişini sekteye uğratacağı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

375 sayılı KHK'ya 696 sayılı KHK'nın 126. maddesi ile eklenen ek 20. maddeye göre bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde Cumhurbaşkanının yetkili olduğu hükmüne istinaden bu usul ve esasların Bakanlar Kurulu kararınca yürürlüğe konduğu,

dava konusu usul ve esasların 5. maddesi ile getirilen sınırlamanın söz konusu idare ve şirketlerin etkin, ekonomik ve verimli bir istihdam politikası uygulanmasının amaçlandığı, söz konusu düzenleme ile Belediye Kanunu arasında bir çelişkinin bulunmadığı, Belediye Kanunu 49. maddede belirtilen oranların belediyeye personel (memur, sürekli geçici işçi, sözleşmeli personel) alınırken dikkat edilecek oranlar olduğu dava konusu düzenlemenin ise 375 sayılı KHK'nın ek 20. maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırı belirlenmesine ilişkin olduğu,

Belediye Kanunun 55. maddesinin 3. fıkrasında belediyenin mali işlemler dışında kalan diğer idari işlemlerinin İçişleri Bakanlığı tarafından denetleneceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına ve kamu yararına uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı Belediye Başkanlığı tarafından, 28/04/2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 09/04/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu kararının ve bu kararla yürürlüğe konulan "İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar"ın 5. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilecek" personelle ilgili olarak usul ve kriterleri belirleyerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etme amacına yönelik olarak çıkarılan uyuşmazlık konusu Usul ve Esasların ilgili maddesi hükmünün, 375 ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ve ilgili Kanun maddesi hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen Usul ve Esasların ilgili maddesi hükmünde, hak ve adalet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

28/04/2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 09/04/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu kararının ve bu karar ile yürürlüğe konulan "İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar"ın 5. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat:

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 126. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen ek 20. madde de "İl Özel İdareleri, Belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanun İhale Kanununun 22.maddesindeki limit ve şartlar ile 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir.

Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının görüşleri ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar kurulu yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nin 177. maddesiyle, bu fıkrada yer alan "Maliye Bakanlığı e Devlet Personel Başkanlığının görüşleri ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu "ibaresi" Cumhurbaşkanı" şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan hükme istinaden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20. maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve esasları 28/04/2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 09/04/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur.

Dava konusu Usul ve Esasların Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır başlıklı 5. maddesinde, "(1) İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, iarelerin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298. maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz.

Bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamaz.

(2) Doğrudan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçi sayısı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 24 üncü maddesine göre işçi statüsünde geçişe esas sözleşme kapsamında o iş için öngörülen işçi sayısını aşamaz. Ancak birinci fıkradaki oranın altında kalan idarelerin şirketleri; bu oranın aşılmaması kaydıyla, işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda idarenin talebi üzerine yeni işçi alımı yapabilir. İdareler, belirlenen oranın aşılmaması kaydıyla personel çalıştırılmasına dayalı yeni hizmetlerini şirketlerine gördürebilir ve bu amaçla şirketler tarafından yeni işçi alımı yapılabilir.

(3) Birinci fıkrada belirlenen oranı aşan idareler tarafından İçişleri Bakanlığından izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapılamaz.

(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

a)Asgari İşçilik maliyeti,

b)Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

c)İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç)Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr, dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.

(5) Şirketin toplam giderleri içinde, işçilere ilişkin personel giderlerinin tutarı dördüncü fıkra hükümlerine göre şirkete yapılan aylık personel ödemelerinin miktarını geçemez. Şirketin idareye sunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri dışındaki diğer faaliyetlerinde çalışan işçilere ilişkin giderler, bu tutarın tespitinde dikkate alınmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20. maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye İlişkin Usul ve esasları belirlemek amacıyla dava konusu düzenlemenin getirilmiş olduğu, Usul ve Esasların uyuşmazlık konusu 5. maddesinde yer verilen düzenlemenin, idarelerin bütçe harcamalarının verimli kullanımının sağlanması amacını taşıdığı, bu konudaki amacın gerçekleşmesi bakımından da harcamaları izleme yetkisinin İçişleri Bakanlığına verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu anılan Usul ve Esasların 5. maddesi ile personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınıra dair düzenleme yapıldığı sonucuna varıldığından bu kapsamda kamu yararı hizmet gerekleri ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.