Danıştay 12. Daire E.2019/6959 K.2022/5005

2- … 3- … 4- … 5- …

DAVALI : …

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU

Türkiye Kalkınma Bankasında sözleşmeli olarak görev yapan davacılar tarafından, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketinin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin personel ücretlerinin belirlenmesine dair 26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ eki … tarih ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. ve 2. maddelerinin ikinci fıkralarında yer alan "temettü" ibarelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI

Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketinin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin personel ücretlerinin belirlenmesine dair 26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ eki … tarih ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. ve 2. maddelerinin ikinci fıkralarında yer alan "temettü" ibarelerinin; söz konusu düzenleme nedeniyle, temettü ödemesinin tavanı aşan kısmını alamadıkları, 4456 sayılı Kanun'un 15. maddesinden de anlaşılacağı üzere Yüksek Planlama Kuruluna (YPK), Bankanın ücret üst sınırını tespit etme yetkisi verdiği,

buna karşılık ilgili Yasa kuralının, bankada çalışanlar için YPK'ya birden çok ücret tavanı belirleme yetkisi vermediği gibi, belirlenen ücret tavanını oluşturacak kalemleri belirleme yetkisi de vermediği, 4456 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, personele dağıtılacak temettünün esaslarını belirleme yetkisinin Banka yönetim kuruluna bırakıldığı, Banka yönetim kurulunun temettünün dağıtım esaslarını belirlerken dikkate alması gereken sınırlamalara da madde içinde yer verildiği, davalı Başbakanlığın bu husustaki düzenlemeyi dikkate almadan yetki gasbı ile yönetim kurulunun yetkisini kullandığı,

bunun yanı sıra dağıtımdaki kısıtlamayı genişleterek ikinci bir kısıt daha getirdiği ve ücret tavanıyla sınırladığı ileri sürülerek iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Türkiye Kalkınma Bankasında görev yapan personelin sözleşme ücretlerinin Bakanlar Kurulu Kararı ile belirleneceği ve bu ücretlerin üst sınırını tespit yetkisinin de Yüksek Planlama Kurulunda olduğu, 4456 sayılı Kanun'un 15. maddesinde aylık ücretin hesabında temettü ibaresi yer almamasına rağmen madde metnin devamında, "veya diğer adlar altında yapılan bütün ödemeler" ibaresinin yer alması nedeniyle Yüksek Planlama Kurulu Kararında yer alan "veya diğer adlar altında yapılan bütün ödemeler" şeklindeki düzenlemenin kapsamına temettü ödemesinin de girdiği, Yüksek Planlama Kurulu Kararının anılan Kanun ile uyumlu olduğu,

temettü ödemesinin sözleşmeli personele ödenecek ücretlerin alt ve üst sınırlarının belirlenmesinde dikkate alınan ve kamu kaynaklarının kullanılması suretiyle karşılanan bir ödeme şekli olduğundan, diğer adlar altında yapılan ödemeler gibi kabul edilerek sözleşme ücretlerinin belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Türkiye Kalkınma Bankasında sözleşmeli olarak görev yapan davacılar tarafından, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. ve İller Bankası A.Ş.'nin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin personel ücretlerinin belirlenmesine dair 26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ eki … tarih ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. ve 2. maddelerinin 2. fıkralarında yer alan "temettü" ibarelerinin iptali istemiyle açılan davada.

Danıştay Onbirinci (Kapatılan) Dairesince, dava konusu düzenlemede yer alan "temettü" ibarelerinin iptali yolunda verilen karar, davalı idarelerce temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucunda, istisnaların sayıldığı parantez içi hükümde temettü ödemesinin sayılmadığı hususunda tereddütün bulunmaması karşısında, uyuşmazlık konusu Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile personelin sözleşme ücretlerinin üst sınırı belirlenirken temettü ödemesinin de matraha dahil edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuştur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması zorunludur. Açıklanan nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına uyularak, bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi, yukarıda anılan Yasa hükmü gereği olduğundan, anılan Kurul kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince. Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 09/07/2018 tarih ve 30743 sayılı 3. Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 218. ve 219. maddeleri uyarınca,

kaldırılan Başbakanlık makamının iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılmış olan davalarda Cumhurbaşkanlığının taraf sıfatını kazanacağı kurala bağlandığından ve yine aynı KHK'nın Geçici 1. maddesinin 19. bendi uyarınca kapatılan Kalkınma Bakanlığının iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılmış olan davalarda Cumhurbaşkanlığının (Strateji ve Bütçe Başkanlığının) taraf sıfatını kazanacağı öngörüldüğünden, mülga Başbakanlık ve Kalkınma Bakanlığı yerine Cumhurbaşkanlığının hasım mevkiine alınarak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra;

Danıştay Onbirinci (Kapatılan) Dairesinin 02/12/2015 tarih ve E:2013/2538, K:2015/5887 sayılı dava konusu düzenlemelerin iptali yolundaki kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/03/2018 tarih ve E:2016/4314, K:2018/1399 sayılı kararı ile bozulması üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Türkiye Kalkınma Bankasında sözleşmeli personel olarak görev yapan davacılar tarafından.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketinin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin personel ücretlerinin belirlenmesine dair 26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ eki … tarih ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. ve 2. maddelerinin ikinci fıkralarında yer alan "temettü" ibarelerinin; söz konusu düzenleme nedeniyle, temettü ödemesinin tavanı aşan kısmını alamadıkları, 4456 sayılı Kanun'un 15. maddesinden de anlaşılacağı üzere Yüksek Planlama Kuruluna (YPK), Bankanın ücret üst sınırını tespit etme yetkisi verdiği,

buna karşılık ilgili Yasa kuralının, bankada çalışanlar için YPK'ya birden çok ücret tavanı belirleme yetkisi vermediği gibi, belirlenen ücret tavanını oluşturacak kalemleri belirleme yetkisi de vermediği, 4456 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, personele dağıtılacak temettünün esaslarını belirleme yetkisinin Banka yönetim kuruluna bırakıldığı, Banka yönetim kurulunun temettünün dağıtım esaslarını belirlerken dikkate alması gereken sınırlamalara da madde içinde yer verildiği, davalı Başbakanlığın bu husustaki düzenlemeyi dikkate almadan yetki gasbı ile yönetim kurulunun yetkisini kullandığı,

bunun yanı sıra dağıtımdaki kısıtlamayı genişleterek ikinci bir kısıt daha getirdiği ve ücret tavanıyla sınırladığı ileri sürülerek iptali istenilmektedir.

Danıştay Onbirinci (Kapatılan) Dairesinin 02/12/2015 tarih ve E:2013/2538, K:2015/5887 sayılı kararıyla. Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş.

Genel Müdürlüğünün özel hukuk hükümlerine tabi, anonim şirket şeklinde, tüzel kişiliğe sahip bir kalkınma ve yatırım bankası olarak kurulduğu, banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütüldüğü, personelin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlendiği,

ancak personele yapılan ödemelerin aylık ortalamasının Yüksek Planlama Kurulunca Banka için tespit edilecek üst sınırı aşamayacağı, dava konusu … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 2. maddesinin ikinci fıkrası ile personelin ücretlerinin alt ve üst sınırları belirlenirken, temettü ödemesinin de bu sınırlar içine dahil edilmesi nedeniyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı; uyuşmazlığın, Türkiye Kalkınma Bankasında görev yapan personele ödenen temettü ödemesinin, ücret niteliğinde olup olmamasından, bir başka deyişle, ücretin unsurları arasında sayılıp sayılamayacağından kaynaklandığı.

4456 sayılı Kanun'un 18. maddesinde açıkça belirtildiği üzere temettünün, Bankanın, personelin de katkısı ile elde ettiği kârdan, personelin bu katkısına karşılık olarak dağıtılan, kâr payı niteliğinde bir para olduğu; anılan maddede yer alan, "Bu şekilde dağıtılacak birinci temettüden sonra kalan kârın, Genel Kurulca tespiti yapılacak % 5'e kadar olan kısmı ... temettü olarak personele ayrıldıktan sonra" ibaresinden de anlaşılacağı üzere, Banka personeline, temettü ödemesine yetecek kadar kâr elde edilmemesi (veya zarar edilmesi) durumunda, bu ödemenin yapılmadığı, bu nedenle, düzenli olarak yapılan temettü ödemesinin söz konusu olmadığı;

öte yandan, 4456 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, personele ödenecek temettü tutarı, brüt üç aylık ücret ile sınırlandırılmış olduğundan, bankanın kâr elde edememesi durumunda temettünün ödenmeyeceği, yüksek miktarda kâr elde edilmesi durumunda da belirlenen oran tutarında ödeme yapılacağının anlaşıldığı; bu durumda açıklandığı üzere düzenli bir ödeme niteliğinde olmayan temettü ödemesinin, sözleşmeli personele ödenecek ücret sınırının belirlenmesinde dikkate alınan, kamu kaynaklarından karşılanan, genel, zorunlu, düzenli ödeme niteliği bulunmadığından,

diğer ödeme kapsamında kabul edilerek sözleşme ücretinin belirlenmesinde dikkate alınmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketinin 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin personel ücretlerinin belirlenmesine dair 26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ eki … tarih ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. ve 2. maddelerinin 2. fıkralarında yer alan "temettü" ibarelerinin iptaline karar verilmiştir.

Anılan karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/03/2018 tarih ve E:2016/4314, K:2018/1399 sayılı kararıyla bozulmuş ve karar düzeltme istemi ise, aynı Kurulun 01/07/2019 tarih ve E:2018/4823, K:2019/3388 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

4456 sayılı Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketinin Kurulması Hakkında Kanun'un 15. maddesinin üçüncü. fıkrasında, banka personelinin ücret ile diğer mali ve sosyal hakları ile sözleşme esaslarının.

Genel Müdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı alındıktan sonra Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile belirleneceği, ayrıca Banka personeline çalıştığı günlerle orantılı olarak Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında birer aylık ücret tutarında ikramiye ödeneceği, ancak, aylık ücret, her türlü sosyal yardımlar, zam, tazminat, ödenek veya diğer adlar altında yapılan bütün ödemelerin (ikramiyelerden bir aya isabet eden miktar dahil, yönetim kurulu üyeliği ücreti hariç) aylık ortalamasının Yüksek Planlama Kurulunca Banka için tespit edilecek üst sınırı aşamayacağı, banka personelinin, 5434 sayılı T.C.

Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olduğu, hizmet sürelerinin değerlendirilmesinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağı kurala bağlanmıştır.

26/04/2013 tarih ve 28629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. ve İller Bankası A.Ş.'de 2011, 2012 ve 2013 Yıllarında Uygulanacak Ücretlerin Tespitine İlişkin Tebliğ"in Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketi 2011 yılı personel ücretleri başlıklı 1. maddesinde, 2011 yılında; 2. maddesinde ise, 2012 yılında Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi ve İller Bankası Anonim Şirketi sözleşmeli personeline ödenecek sözleşme ücretinin, brüt aylık ortalamasının alt ve üst sınırı belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4456 sayılı Kanun'un 15. maddesinde, aylık ücretin, her türlü sosyal yardımlar, zam, tazminat, ödenek veya diğer adlar altında yapılan bütün ödemelerin (ikramiyelerden bir aya isabet eden miktar dahil, yönetim kurulu üyeliği ücreti hariç) aylık ortalamasının Yüksek Planlama Kurulunca Banka için tespit edilecek üst sınırı aşamayacağı kuralının getirildiği, istisnaların da parantez içi hükümde belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, istisnaların sayıldığı parantez içi hükümde temettü ödemesinin sayılmadığı hususunda tereddüt bulunmadığından, uyuşmazlık konusu Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile personelin sözleşme ücretlerinin üst sınırı belirlenirken temettü ödemesinin de matraha dahil edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.