Danıştay 12. Daire E.2020/376 K.2022/4275

Dava konusu istem: 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan mülakat neticesinde 61,67 puan takdir edilerek başarısız sayılan davacının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve E…. sayılı işlemin, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K…. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, yeniden yapılan sözlü sınavda 50 puan takdir edilerek başarısız sayılmasına ilişkin işleme yapılan itirazının reddine dair … tarih ve E…. sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…sayılı kararla; davacının sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin olarak 10/07/2018 tarihinde yapılan sözlü sınava katıldığı, Yönetmelik hükümleri doğrultusunda teşekkül etmiş olan sınav komisyonu tarafından sözlü sınavın yapıldığı, sınavda önceden hazırlandığı anlaşılan 4 adet sorunun davacıya sorulduğu, sorulan soruların yer aldığı tutanağın davacı tarafından imzalandığı,

sorulara verilen cevapların komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve değerlendirmeye ilişkin olarak her bir komisyon üyesi tarafından sözleşmeli öğretmen değerlendirme formlarında davacıya hangi komisyon üyesinin hangi notu takdir ettiği hususunun tutanakta yer aldığı görüldüğünden, somut bilgi ve belgelere dayandırılması mümkün olan hususlar yönünden sınav komisyonu tarafından yapılan değerlendirme yönteminde ve sözlü sınavın yapılması usulünde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Sözlü sınavın, 5 konu başlığı altında düzenlenen kriterler yönünden davacıya ilişkin yapılan değerlendirme ve puanlama kısmı hakkında ise, bahse konu kriterlerin aynı zamanda gözlem ve kanaate (iletişim becerileri, özgüven, temsil yeteneği gibi) dayalı olması,

bu kriterler yönünden yapılacak değerlendirmenin ancak sınav anında ve komisyon üyelerinin takdiri ile şekillenebileceği ve anılan sözlü sınava ilişkin mevzuatta sınavın görüntülü veya sesli kayıt altına alınması gerektiğine dair bir düzenlemenin de bulunmadığı dikkate alındığında, sözü edilen kriterlerin her biri bakımından davacı hakkında idarenin takdir yetkisi kapsamında yapıldığı anlaşılan değerlendirme hakkında yapılacak denetimin, yerindelik denetimi niteliği taşıyacağı ve Anayasa'nın 125. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü karşısında yargı yetkisinin yerindelik denetimi şeklinde kullanılmasının hukuken olanaksız olduğu;

Davacının, yazılı sınav puanı ile mülakat puanı karşılaştırıldığında yazılı sınav puanının etkisizleştirilmeye çalışıldığının görüldüğü iddiası yönünden, mülakatta iletişim becerileri, özgüven, temsil yeteneği gibi gözlem ve kanaate dayalı değerlerinde ölçüldüğü, bu kriterler yönünden yapılacak değerlendirmenin ancak sınav anında ve komisyon üyelerinin takdiri ile şekillenebileceği, bu çerçevede yazılı sınav notu ile mülakat notunun farklı olabileceği açık olduğundan bu iddiasına itibar edilmediği; bu durumda; davacının sözleşmeli öğretmenlik mülakat sınavında 50,00 puan alarak başarısız sayılmasına yönelik davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Sözlü sınavın denetimi neredeyse imkansız kılan ve uygulamada birçok haksızlığı beraberinde getiren objektiflikten uzak bir sınav şekli olduğu, yazılı sınava girerek mesleki yeterliliğini kanıtlamış olan kişilerin ayrıca bir de sözlü sınava tabi tutulmasının ve sadece sözlü sınav sonucunun esas alınarak sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilmelerinin en ehil kişinin belirlenmesi amacını taşıyan yazılı sınavların bertaraf edilmesi anlamına geldiği, katıldığı sözlü sınava ilişkin tutanakların incelenmesinden tutanaklarda sadece komisyon üyeleri tarafından verilen puan ve not ortalamalarının yazıldığı,

ancak yöneltilen sorulara verilen cevaplar ve verilen puanlarının gerekçelerinin yer almadığı, komisyon üyelerince takdir edilen ve Yönetmelik'te belirlenen başarı düzeyinin altında kalan puanların veriliş gerekçelerinin ortaya konulmadığı, söz konusu sözlü sınavda bilgi ve yeterliliğin objektif biçimde değerlendirildiğinden söz etmeye olanak bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan sözlü sınav neticesinde 61,67 puan takdir edilerek başarısız sayılan davacının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve E…. sayılı işlem hakkında ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K…. sayılı iptal kararı üzerine yeniden yapılan sözlü sınavda 50 puan takdir edilerek başarısız sayılmasına ilişkin işleme yapılan itirazının reddine dair … tarih ve E…. sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti Devletinin temel niteliklerinden olan "hukuk devleti" ilkesi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, idarenin hukuka bağlılığını amaç edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en önemli unsurlardan biridir. Nitekim hukuk devleti ilkesinin yaşama geçirilmesini sağlayacak araçlar arasında, Anayasanın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin, Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği; Anayasanın 125. maddesinde de, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kuralına yer verilmiştir.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin; diğer idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirebilmesi için; sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevaplarının (cevap anahtarının) hazırlanması ve tutanağa bağlanması, sınav sırasında, sınav komisyonunca her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi, adayların sorulara verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. Ancak, bu şekilde gerçekleştirilen sözlü sınava ilişkin idari işlemin yetki ve şekil dışındaki unsurlar yönünden de hukuka uygunluk denetimi sağlanmış olacaktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta; sınav komisyonunca her adaya sorulan soruların kayıt altına alındığını gösterir tutanak veya belgenin dosyaya ibraz edildiği, ancak sözlü sınav sorularına ait cevap anahtarının dosyada mevcut olmadığı görülmüş olup, sözlü sınavda etkili bir hukuki denetimin sağlanabilmesi açısından, adaylara sorulmak için önceden hazırlanan sorulara ilişkin cevap anahtarının da sözlü sınavın yapılmasından önce hazırlanmış olması ve davalı idarece dosyaya ibraz edilmesi gerekmektedir. Ancak, dava konusu uyuşmazlığın hukuki denetimi yapılırken, bu gerekliliğin Mahkemece göz ardı edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; İdare Mahkemesince eksik inceleme sonucunda verildiği anlaşılan kararda hukuki isabet bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz