Danıştay 12. Daire E.2020/4468 K.2023/5870

Dava konusu istem : TCDD Eskişehir Depo Müdürlüğünde makinist unvanıyla görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TCDD Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı onayının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının TCDD Eskişehir Depo Müdürlüğünde makinist unvanıyla sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken, hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde TCDD Personel Yönetmeliği'nin 102. maddesinin (c) bendi uyarınca ''Görevini kötüye kullanmak, rüşvet almak veya vermek'' fiilini işlediğinden bahisle memuriyetten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TCDD Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile … tarih ve … sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "üst hukuk normu olan kanun hükmü aşılarak hazırlanan TCDD Personel Yönetmeliği'ne dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idarece bu kez 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca bir değerlendirme yapıldığı, netice itibariyle davacının fiilinin, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamına girdiği değerlendirilerek,

Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TCDD Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı onayının tesis edildiği; uyuşmazlıkta, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler, soruşturma raporu ve ekleri, Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve E:… sayılı iddianamesi ile ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararının birlikte incelenmesinden; mağdur/şikayetçilerin davacıya ödeme yaptığının açık olduğu, mağdurların 17/02/2015 tarihli TCDD Teftiş Kurulu Müfettişliği tutanağında da benzer ifadeler verdiği, bu durumda;

yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında davacının Devlet Demir Yollarında işe yerleştirme vaadi ile bazı kimselerden para aldığı yönündeki iddiaların sübuta erdiği açık olup, davacının anılan fiilinin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamına girdiği anlaşıldığından Devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin zaman aşımına uğradığı, aynı konuda daha önce açılan davalar bulunduğu, mahkeme kararlarının sonucu beklenilmeden yeniden işlem tesis edildiği, etkin savunma hakkının kullandırılmadığı ve aynı hususta daha önce de 2 kez Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verildiği, ancak bu işlemlerin yargı kararları ile iptal edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı hakkında daha önce TCDD Personel Yönetmeliği'nin 102. maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası verildiği, ancak söz konusu Yönetmeliğin 399 sayılı KHK'ya dayanılarak düzenlenmesi nedeniyle Anayasa'nın 38. ve 128. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmesi üzerine, bu kez de 657 sayılı Kanun uyarınca işlem tesis edildiği, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile ceza yargılamasındaki tespitlerden, davacının işe yerleştireceği vaadiyle 3. şahısları dolandırdığı hususunun sabit olduğu, eylemleri uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

25/02/2019 tarihli savunma istem yazısının usule uygun olmadığı görüldüğünden, temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, TCDD Eskişehir Depo Müdürlüğünde makinist unvanıyla sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken, Devlet Demiryollarında işe yerleştireceği vaadiyle "H.O", "S.S", "Ö.B" ve "E.A" isimli müştekilerden para almak suretiyle 4 müştekiye yönelik dört kez dolandırıcılık suçunu işlediği iddiasıyla hakkında hem adli hem de idari soruşturma başlatılmıştır.

Adli yargılama sonunda, ... Asliye Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K: … sayılı kararıyla; davacının eylemlerinin dolandırıcılık suçu kapsamında kaldığı, ancak bu suçun uzlaşma kapsamına alındığı ve davacı tarafından müştekilerin zararı giderilmek suretiyle tarafların karşılıklı olarak uzlaştıkları gerekçesiyle kamu davasının düşürülmesine karar verilmiştir.

İdari soruşturma sonucunda ise; TCDD Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ve Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı onayı ile davacının 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 129. maddesinde, ''Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin sicil dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler.

Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, sicil dosyası hariç, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." hükmüne, 130. maddesinde, "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.

Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 129. maddesinin 2. fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Anılan Anayasa hükmünün gerekçesinde, "yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnad olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır." ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının içeriği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesinde diğer cezalar bakımından memura sadece 7 günden az olmamak üzere savunma hakkı tanınmışken memuriyetten çıkarma cezası açısından 129. maddeyle, soruşturma ile ilgili evrakın incelenmesinden veya vekili vasıtasıyla sözlü savunma yapılmasına kadar, 130. maddeden farklı olarak geniş bir savunma hakkı tanınmış bulunmaktadır. Yasa koyucu ilgili açısından en ağır sonuçları doğuran Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verilmesinde, bu şekilde bir savunma hakkının tanınmasını memur statüsü açısından önemli bir güvence olarak öngörmüştür

Anayasa hükmü ve 657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devlet memurunun veya diğer kamu görevlilerinin görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; Yüksek Disiplin Kurulunca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilen ilgiliye 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak son savunma hakkı tanınması gerektiği açık olup, uyuşmazlık konusu olayda, hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen davacı hakkında Yüksek Disiplin Kurulunca 657 sayılı Kanun'un 129. maddesine göre son savunması alınmadan tesis edildiği görülen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, bu hususu göz ardı etmek suretiyle işin esasına girerek davanın reddine karar veren İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.