Danıştay 12. Daire E.2020/4973 K.2023/5660

Dava konusu istem: Avcılar Belediyesi Başkanlığı Orkestra Müdürlüğünde, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde eğitmen olarak görev yapan davacının, Avcılar Belediyesi Personel Disiplin Yönergesi'nin "işe son verme cezası" başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen "Özürsüz veya izinsiz olarak kesintisiz üç gün veya bir sözleşme döneminde toplam dört gün ve üzeri göreve gelmemek" fiiline uyan eylemleri nedeniyle işe son verme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, davacının 23/02/2018 günü izin dönüşü görevine başlaması gerektiği halde yasal doğum izninin kullanılmasından sonra göreve başlamaması nedeniyle hakkında tutulan 16/03/2018 tarihli tutanak ile yasal işlemlere başlanıldığı, söz konusu eylem sözleşmeli personel disiplin yönergesi kapsamında görülerek davacının savunmasının talep edildiği, savunmanın yeterli görülmemesi üzerine de davacının eyleminin ilgili disiplin yönergesinin işe son verme cezasını gerektirir eylemlerin düzenlendiği,

11. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "Özürsüz veya izinsiz olarak kesintisiz üç gün veya bir sözleşme döneminde (en fazla bir yıllık dönem) toplam dört gün ve üzeri göreve gelmemek" hükmü uyarınca Belediye Orkestra Müdürlüğünce işe son verme cezası verildiği, ilgili Başkanlık Onayı gereği teklif edilen disiplin cezasının, Avcılar Belediyesi Disiplin Kurulunca suçun işlendiği kanaatine varıldığından bahisle davacının sözleşmesinin feshedildiği görülmekte ise de;

davacının, 23/02/2018 tarihinden 16/03/2018 tarihine kadar göreve başlamadığına ilişkin herhangi bir tutanak tutulmadığı ve bu yönde herhangi bir tespit yapılmadığı, yasal doğum izinin kullanılmasından sonra göreve başlamadığının; davacı tarafından verilen 15/03/2018 tarihli yıllık izin ve ücretsiz izin talebini içerir dilekçe ile anlaşılması üzerine soruşturma başlatıldığı,

bu haliyle davacının yıllık izninin başlatıldığını düşünerek işe gelmediği anlaşılmakla, olayın oluş şekli ve gelişimi itibariyle maddede belirtilen disiplin suçunun oluştuğundan söz edilemeyeceğinden, aksi düşünceyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, diğer yandan, dava konusu işlemin hukuka aykırılığının saptanmış olması karşısında, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının, hakediş tarihinden itibaren ödenmesinin Anayasanın 125'inci maddesinden kaynaklanan bir yükümlülük olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararında "...dava konusu işlemin hukuka aykırılığının saptanmış olması karşısında, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının hakediş tarihinden itibaren ödenmesinin Anayasanın 125. maddesinden kaynaklanan bir yükümlülük olduğu da açıktır" şeklinde bir gerekçeye de yer verilmiş ise de, davacının parasal ve özlük haklara yönelik bir isteminin olmadığı görülmekte olup, aktarımı yapılan ibare gerekçeden çıkarılarak ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle,

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının, ücretli doğum izni bittikten sonra senelik ya da ücretsiz doğum izni kullanma talebini içerir yazılı bir başvurusunun mevcut olmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Avcılar Belediyesi Başkanlığı Orkestra Müdürlüğünde, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde eğitmen olarak görev yapan davacının, 15/12/2017 tarihinde doğum yaptığı, doğum izninin bittiği 23/02/2018 günü görevine başlaması gerektiği halde yasal doğum izninin kullanılmasından sonra göreve başlamaması nedeniyle hakkında 16/03/2018 tarihli tutanak ile yasal işlemlere başlanıldığı, söz konusu eylem sözleşmeli personel disiplin yönergesi kapsamında görülerek davacının savunmasının talep edildiği,

savunmanın yeterli görülmemesi üzerine de, davacının, ilgili disiplin yönergesinin işe son verme cezasını gerektirir eylemlerin düzenlendiği 11. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "Özürsüz veya izinsiz olarak kesintisiz üç gün veya bir sözleşme döneminde ( en fazla bir yıllık dönem) toplam dört gün ve üzeri göreve gelmemek" hükmü uyarınca işe son verme cezası ile cezalandırılması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmek suretiyle memurlar ve diğer kamu görevlileri, özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur. Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin statü haklarını doğrudan etkileyen disiplin işlemlerinin "diğer özlük işleri" kavramı kapsamına girdiğine kuşku bulunmamaktadır.

Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan "suçta ve cezada kanunilik" ilkesi uyarınca, hangi eylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi; kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri önceden bilmeleri gerektiği düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amaçlanmaktadır.

Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla getirilmiş, yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan, yasal olarak düzenlenmiş idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerini yürütenlerin görev, yetki ve sorumlulukları kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmış, bu sınırlar dışına çıkanların ise disiplin cezaları ile cezalandırılmaları ilgili kanunlarda öngörülmüştür.

Bu çerçevede, disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenlenmesi gerektiği, kanun dışında yönetmelik ve diğer alt düzenleyici işlemlerle disiplin cezasını gerektiren fiil ve hareketlerin belirlenmesinin ve buna göre disiplin cezası verilmesinin hukuken mümkün olmadığı açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda, kanunla düzenlenmesi gereken disipline ait yaptırımların, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sözleşmeli Personel Disiplin Yönergesinde düzenlenmesi, Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine ve 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan “kanuni düzenleme” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, anılan Yönerge hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.