Danıştay 12. Daire E.2020/546 K.2022/3270

Dava konusu istem: Davalı idarede zabıta memuru olarak görev yapan davacının, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen, 2013 yılı Ocak ayı ile Nisan 2014 - Temmuz 2015 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 08/08/2017 tarihli işlem ile ...

Sendikası (...-Sen) arasında, 16/08/2011 tarihinde imzalanan ve 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21/f maddesinin, 27/06/2014 tarihinde imzalanan ve 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenlemenin ve 08/01/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016 - 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali

istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

16/08/2011 - 30/03/2014 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesindeki fiilleri işleyen memurların, aylık sosyal denge yardımının, kurul tarafından belirlenecek miktarda kesileceğine" ilişkin kısmı ile dava konusu 08/08/2017 tarihli işlemin, 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının iptaline, 2014 yılı Mart ayına ait eksik ödenen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine,

31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinin ve 01/01/2016 - 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idare ile yetkili sendika arasında imzalanan 2011, 2014 ve 2016 tarihli sosyal denge sözleşmelerinin, davaya konu uyuşmazlığın dayanağını oluşturan hükümlerinin ... İdare Mahkemesince iptal edildiği ve anılan kararın kesinleştiği, iptal kararının sonuçlarından davacının da yararlandırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, sosyal denge sözleşmelerinin toplu sözleşme olmadığı, dolayısıyla toplu sözleşmeden farklı hükümler içerebileceği, karşılıklı müzakere sonucu imzalandığından hukuka aykırılığının ileri sürülemeyeceği, dava konusu düzenleme bireysel ve subjektif bir işlem olmadığından eşitlik ilkesine aykırılığının söz konusu olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı ve davalı idarece savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Tarafların temyiz istemlerinin, kararda belirtilen gerekçelerle kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

16/08/2011 tarihinde ... Sendikası (...-Sen) arasında imzalanan ve 16/08/2011-30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenlemenin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptali üzerine; davalı idarece anılan Sosyal Denge Sözleşmesinin kapsadığı 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak davacıya sosyal denge tazminatı ödenmiştir.

Davacı tarafından, 12/07/2017 tarihinde yapılan başvuruda; tarafına eksik ödeme yapıldığından bahisle, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen, 2013 yılı Ocak ayı ve Nisan 2014 - Temmuz 2016 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmiştir.

Davalı idarece söz konusu başvuru üzerine tesis edilen 08/08/2017 tarihli işlemle; yargı kararı gereğince 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenen sosyal denge yardımının, 2011 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesi gereğince aylık performans değerlendirmeleri de dikkate alınarak yapıldığı, 2014 yılı Mart ayında eksik yapıldığı iddia edilen ödemenin, sözleşmenin 30/03/2014 tarihinde sona ermesi nedeniyle 15 günlük ödemeden kaynaklandığı, 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemine ilişkin olarak,

27/06/2014 tarihinde imzalan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenleme gereğince ödeme yapılmadığı, 01/01/2016-31/12/2016 tarihleri arasındaki ödemelerin ise, 2016 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesi gereğince 2016 yılı içerisindeki aylık performans değerlendirmeleri nedeniyle ödenmediği bildirilmiştir.

Bunun üzerine; anılan işlemin ve dayanağı olan düzenlemelerin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın; 16/08/2011 - 30/03/2014 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin iptali, 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi ile dava konusu işlemin 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu karar, 08/01/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Bir iptal davasının açılabilmesi ve idari yargı mercilerinin bu davayı ön koşullar yönünden kabul edebilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca dava dilekçeleri "ehliyet" yönünden de incelenmektedir. Davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari işlemin davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davalı idarede görev yapan davacının, 2015 yılı Temmuz ayında emekliye ayrıldığı ve 12/07/2017 tarihinde yaptığı başvurusunda 2015 yılı Temmuz ayına kadar olan sosyal denge tazminatlarının ödenmesini talep ettiği, her ne kadar, dava konusu işlemde, 01/01/2016 - 31/12/2017 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesine ilişkin açıklamalara da yer verilmişse de, anılan sözleşmenin davacının emekliye ayrıldığı tarihten sonra imzalanarak yürürlüğe konulduğu ve davacı hakkında uygulanmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; anılan sözleşme maddesi yönünden davacının kişisel ve güncel menfaati, dolayısıyla dava açma ehliyeti bulunmadığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken, süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Temyize konu karar, dava konusu işlemin 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arası döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, yargı mercileri davacının istemi ile bağlı olup, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilmesi mümkün değildir.

Davacı tarafından, 12/07/2017 tarihli başvurusunda, 27/06/2014 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinin kapsadığı döneme ilişkin olarak, Nisan 2014 - Temmuz 2015 dönemine ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminde bulunduğu, talebin reddi üzerine temyizen bakılan davanın açıldığı dikkate alındığında, taleple bağlı kalınarak karar verilmesi gerekirken, davacının talebi aşılarak 31/12/2015 tarihine kadar sosyal denge tazminatı ödenmesine yol açacak şekilde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan başvurunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Temyize konu karar, dava konusu işlemin 2013 yılı Ocak ayına ilişkin sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;

Yukarıda yapılan açıklamalara doğrultusunda; davacının başvurusunda, 2013 yılı Ocak ayında ödenmeyen sosyal denge tazminatının da ödenmesi talebinde de bulunduğu ve reddi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı, ancak İdare Mahkemesince dava konusu işlemin bu kısmına ilişkin olarak hüküm kurulmadığı görüldüğünden, eksik hüküm nedeniyle hukuka aykırı olan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.