Danıştay 12. Daire E.2020/583 K.2024/2773

Davanın konusu

Bartın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli infaz koruma memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiğinden bahisle hizmet sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Bartın Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların (E) bendinin son paragrafının iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelin çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasların, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) bendi uyarınca Bakanlar Kurulunca çıkarılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile düzenlendiği; bu Esaslarda, disiplin yönünden herhangi bir kural getirilmediği, sözleşme fesih sebeplerinin ise Ek 6. maddede sınırlı olarak sayıldığı, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesini gerektirecek ağırlıkta disiplin suçu işleyenlerin sözleşmelerinin feshedilebileceği yolunda bir hükme yer verilmediği, bu hususun Bakanlık tarafından çıkarılan Esaslarla düzenlenmesi ve bu çerçevede sözleşmesinin feshedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, "görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak" eylemi sabit olan davacıya "Kademe İlerlemesinin Durdurulması" cezasının verilmesi gerektiği, ancak sözleşmeli personel olması ve cezanın fiilen uygulanabilir olmaması nedeniyle sözleşme feshi yoluna gidilmesinin yürürlükteki mevzuata uygun olduğu, dava konusu düzenlemenin Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin uygulanmasında dikkat edilmesi gereken hususların belirtildiği bir duyuru niteliğinde olduğu, kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğinde olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenleyici işlem ile bireysel işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, Bartın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli infaz koruma memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Kanun'un 125/1-D-(c) maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiğinden bahisle hizmet sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Bartın Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun ... tarih ve .... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların (E) bendinin son paragrafının iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa’nın 124. maddesinde (Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.), Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasında; sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümlerin uygulanacağı, 4. maddesinin "Sözleşmeli Personel" başlıklı (B) bendinin 3. paragrafının ilk cümlesinde; sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usullerinin Cumhurbaşkanınca (önceki halinde Bakanlar Kurulunca) belirleneceği hükme bağlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esasların, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) bendi uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş olup, anılan Esaslarda, disiplin suç ve cezaları hakkında herhangi bir düzenleme yapılmamış, Ek 6. maddesinde ise, "Sözleşmenin Feshi" ile ilgili hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiş, madde içeriğinde "kademe ilerlemesinin durdurulması" cezası ile ilgili bir husus düzenlenmemiştir.

Öte yandan, 05/04/2017 tarih ve 30029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; bu Yönetmelik hükümlerinin, Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtlarında görevli memurlar ile sözleşmeli personel hakkında uygulanacağı, "Disiplin Cezaları" başlıklı 5. maddesinde ise; "Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâller ile öngörülen disiplin cezaları yönünden 657 sayılı Kanunun 125. maddesi uygulanır." kuralı getirilmiştir.

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünce hazırlanmış olan 18/04/2017 tarih ve 27628 sayılı Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Aday Memur ve Sözleşmeli Personelin Durumu" başlıklı (E) bendinde; "... Sözleşmeli personel hakkında uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları verilebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir bir fiil işlenirse, sözleşmenin feshi işlemleri uygulanır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile dosyada mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da, disiplin suç ve cezaları hakkında herhangi bir düzenlemenin yapılmamasıyla birlikte, sözleşme fesih sebeplerinin, madde Ek 6' da sınırlı olarak sayılması ve "kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren bir disiplin suçunun işlenmesi" haline sözleşme fesih sebepleri arasında yer verilmemesi karşısında, anılan Esaslar'da sözleşme fesih sebepleri arasında yer verilmeyen bir halin,

Adalet Bakanlığınca çıkarılacak bir düzenleyici işlemle sözleşme fesih sebebi olarak belirlenmesi mümkün olmadığından, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın (E) bendinin son paragrafında yer alan, "Sözleşmeli personel hakkında uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları verilebilir.

Kademe ilerlemesinin durdurulmasını veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir bir fiil işlenirse, sözleşmenin feshi hükümleri uygulanır." hükmünün, üst hukuk normu aşılarak düzenlendiği sonucuna ulaşılmış olup, anılan düzenlemede hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan, söz konusu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen, davacının hizmet sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın (E) bendinin son paragrafı ile bu madde esas alınarak tesis edilen, davacının, hizmet sözleşmesinin feshedilmesine dair Bartın Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının düzenleyici işleme yönelik iptal istemi, dilekçelerinde yer alan iddiaları ve nihai talebi doğrultusunda, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların (E) bendinin son paragrafında yer alan "Sözleşmeli personel hakkında uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları verilebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir bir fiil işlenirse, sözleşmenin feshi hükümleri uygulanır" hükmüne hasren incelenerek işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Bartın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli infaz koruma memuru olarak görev yapan davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucunda, mahkum yakınlarıyla ilişkiye girerek maddi çıkar sağladığının tespit edildiği ve böylece, "görevi ile ilgili her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak" disiplin suçunu işlediğinden bahisle, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekle birlikte, sözleşmeli personel olması sebebiyle cezanın fiilen uygulanabilir olmaması nedeniyle,

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 18/04/2017 tarih ve E.1023/27628 sayılı Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Duyurusunun (E) bendinin son paragrafı uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasında; sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümlerin uygulanacağı, 4. maddesinin "Sözleşmeli Personel" başlıklı (B) bendinin 3. paragrafının ilk cümlesinde; sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usullerinin Cumhurbaşkanınca (önceki halinde Bakanlar Kurulunca) belirleneceği hükme bağlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esasların, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) bendi uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş olup, anılan Esaslarda, disiplin suç ve cezaları hakkında herhangi bir düzenleme yapılmamış, "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde ise,

"Personelin;

a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,

b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,

c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,

ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)

d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,

e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,

f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.

Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.

Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 05/04/2017 tarih ve 30029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; bu Yönetmelik hükümlerinin, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları dışında kalan Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtlarında görevli memurlar ile sözleşmeli personel hakkında uygulanacağı vurgulanmış, "Disiplin Cezaları" başlıklı 5. maddesinde de; "Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâller ile öngörülen disiplin cezaları yönünden 657 sayılı Kanunun 125. maddesi uygulanır." kuralı getirilmiştir.

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünce hazırlanmış olan 18/04/2017 tarih ve 27628 sayılı, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Aday Memur ve Sözleşmeli Personelin Durumu" başlıklı (E) bendinde;

"Aday memurlara uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları verilebilir. Ancak 657 sayılı Kanunun 57. maddesi uyarınca adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir.

Aday memurların adaylık süresi içinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren bir fiil veya hali gerçekleştirmesi durumunda Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmez. 657 sayılı Kanunun 56. maddesi uyarınca; disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir.

Sözleşmeli personel hakkında uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları verilebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir bir fiil işlenirse, sözleşmenin feshi işlemleri uygulanır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) bendinde, sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca (değişiklikten önce Bakanlar Kurulu) belirleneceği hükme bağlanmış olup, bu hüküm uyarınca 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da, disiplin suç ve cezaları hakkında herhangi bir düzenleme yapılmamakla birlikte, sözleşme fesih sebepleri Ek 6. maddesinde sınırlı olarak sayılmış ve "kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren bir disiplin suçunun işlenmesi" haline sözleşme fesih sebepleri arasında yer verilmemiştir.

Bu durumda; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda sözleşme fesih sebepleri arasında yer verilmeyen bir halin, Adalet Bakanlığınca çıkarılacak bir düzenleyici işlemle sözleşme fesih sebebi olarak belirlenmesi mümkün olmadığından, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın (E) bendinin son paragrafında yer alan, "Sözleşmeli personel hakkında uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları verilebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir bir fiil işlenirse, sözleşmenin feshi hükümleri uygulanır" hükmünün, üst hukuk normu aşılarak düzenlendiği sonucuna ulaşılmış olup, anılan düzenlemede hukuka uyarlık görülmemiştir.

Dolayısıyla, söz konusu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan, hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu bireysel işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerekmektedir.