Danıştay 12. Daire E.2021/1352 K.2022/5923

Dava konusu istem: ... Müessesesinde (...) şube müdürü kadrosunda görev yapan davacının, 38 hizmet yılı ve 61 yaşını doldurduğu ve hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince resen emekliye sevkine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; ... Personel Daire Başkanlığında şube müdürü olarak görev yapmakta iken 2011 yılında Strateji Geliştirme Dairesine atanan ve otuz hizmet yılını dolduran davacının, 2011 yılından resen emekliye sevk edildiği tarihe kadar aktif olarak herhangi bir görev yürütmediği ve hizmetine ihtiyaç duyulmadığı anlaşıldığından, 5434 sayılı Kanun'un 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca resen emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde, idareye tanınan takdir yetkisinin kullanımı açısından kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Resen emekliye sevke ilişkin dayanak Kanun maddesinin, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile yürürlükten kaldırıldığı, hakkında 5434 sayılı Kanun uyarınca işlem tesis edilemeyeceği, işlemin batıl olduğu, 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre kurumların iştirakçilerinin ancak 65 yaşını doldurdukları tarihte emekliye sevk edebildikleri, bunun dışında, kurumların iştirakçileri emekliye sevk etmeleri hukuken mümkün bulunmadığı, davalı idarece, davacının "aktif" çalışma yapmadığını ileri sürerek,

disiplin işlemi şeklinde emekliliğe sevk edilmesinin, gerek İdare Mahkemesince, gerekse de Bölge İdare Mahkemesince idarenin takdiri olarak değerlendirerek davanın reddedilmesinin Anayasa'ya, 5510, 657 ve 5434 sayılı kanunlara ve bu bağlamda yasal hak ve ilkelere aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Müessesesi (...) Personel Dairesi Başkanlığında şube müdürü olarak görev yapmakta iken 02/11/2011 tarihinde Strateji Geliştirme Dairesine atanan davacının, 38 hizmet yılı ve 61 yaşını doldurduğu ve hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince resen emekliye sevkine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinde; ''Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.'' kuralına yer verilmiştir.

5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun "Emekli Aylığı Bağlanacak Haller" başlıklı 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; 25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine, aynı bendin ikinci paragrafında, seçilmiş belediye başkanları ve illerin daimi komisyonu üyeleri hariç olmak üzere 30 hizmet yılını tamamlamış olanların, kurumlarınca lüzum görüldüğünde yaş kaydı aranmaksızın resen emekli edilebilecekleri, "Yaş Hadleri" başlıklı 40. maddesinde, iştirakçilerin görevleriyle ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddinin 65 yaşını doldurdukları tarih olduğu, bu görevlere, 65 yaşını dolduranların açıktan veya naklen atamalarının yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

08/07/2003 tarih ve 4919 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesindeki yaş haddine ilişkin düzenleme, iştirakçilerin görevleri ile ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddinin 61 yaşını doldurdukları tarih olarak değiştirilmiş, bu değişikliğin iptali istemiyle yapılan başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesinin 28/02/2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 08/10/2003 tarih ve E:2003/67, K:2003/88 sayılı kararıyla;

anılan değişikliğin 65 yaşını doldurmayanlar yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olup, Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı gereğince dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesinde belirlenen yaş haddi 65 olarak uygulanmaya devam edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 5434 sayılı Kanun'da, mevzuatımızda genel olarak kabul edilmiş bulunan memur güvencesinin doğal sonucu olarak emeklilik uygulaması isteğe bağlanmış olup, resen emekliye sevk uygulaması ise, istisnai nitelik taşımakta, çalışana ve hizmete yönelik birtakım koşullara bağlı bulunmaktadır.

Diğer taraftan, 5434 sayılı Kanun'un anılan maddesi ile idarelere, 30 hizmet yılını tamamlamış olanlar ile 61 yaşını dolduranların resen emekliye sevki konusunda takdir yetkisi verilmiş ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp, emekliye sevk işleminin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunun hukuken geçerli, somut bilgi ve belgelerle kanıtlanması gerekmektedir.

Bakılan davada, davacı hakkındaki resen emekliye sevk işleminin, ... Müessesesinin (...) faaliyet alanları ve günün gelişmeleri de dikkate alınarak, teşkilat yapısında ve kadro sayısında küçülmeye gidilmesinin yanı sıra, davacının unvan itibarıyla yürüttüğü herhangi bir görevinin olmadığından bahisle, hizmetine ihtiyaç duyulmadığı gerekçesiyle tesis edildiği belirtilmiştir.

Ancak temyize konu dosyanın incelenmesinden; kuruluş tarafından yürütülen doğal gaz hizmetlerinin 12/06/2007 tarih ve 26550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5669 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun gereğince özelleştirilerek,

01/09/2007 tarihinden geçerli olmak üzere Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.ye devredilmesine rağmen, davacının bu tarihten itibaren uzun bir süre görev yaptığı, çalışma süresince hizmetlerini aksattığı, etkin ve verimli çalışmadığı ya da görevini yapamayacak derecede bedenen ve fikren güçlü olmadığı yolunda yapılan bir tespit ve somut bir veri ile idarelerin yazılı beyanı dışında dava konusu işleme gerekçe gösterilen hususları kanıtlayacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı görülmekte olup,

idarelerce takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının resen emekliye sevk edilmesi için yeterli ve gerekli nedenlerin bulunmadığı; ayrıca Anayasa Mahkemesince, iştirakçilerin görevleriyle ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş sınırının 61 yaş olarak değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği de göz önüne alındığında, davacının resen emekliye sevkine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.