Danıştay 12. Daire E.2021/2073 K.2021/358

Dava konusu istem:Kara Harp Okulunda araştırma görevlisi iken 2013 yılında doktora eğitimi için Amerika Birleşik Devletlerine gönderilen ve ardından 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarılan davacıdan, yurtdışı eğitim masraflarının talep edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından yurtdışı eğitim masraflarının kendisinden talep edildiğinin 23/07/2018 tarihinde öğrendiğini beyan ettiği, bu nedenle bu tarih itibariyle anılan işleme karşı dava açma süresinin işlemeye başladığı, dava açma süresinin üçünçü gününde 26/07/2018 tarihinde yapılan itiraz üzerine dava açma süresinin durduğu, bu itirazın 24/09/2018 tarihinde zımnen reddi üzerine geriye kalan 57 günlük dava açma süresi içinde ve en geç 20/11/2018 (Salı günü) tarihine kadar bakılan davanın açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 22/11/2018 tarihinde açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu edilen Kara Harp Okulu'nun … tarih ve … sıralı işleminin, davacıdan 3.127,06 Türk Lirası ve 215.893,99 ABD Dolar olarak tahakkuk ettirilen yurt dışı eğitim masraflarının bir ay içinde ödenmesi veya taksitlendirilmesi aksi takdirde dava yoluna gidileceğine ilişkin borç bildirim belgesi niteliğinde olduğu ve yurt dışı eğitim masraflarının hükmen tahsil için 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca açılacak dava öncesi rızaen veya sulh yoluyla ödenmesi için yapılan hazırlık işlemi niteliğinde bulunduğu,

dolayısıyla dava konusu işlemin idari davaya konu olabilecek nitelikte kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un 14/3-d ve 15/1-b maddeleri uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı yönünden reddine karar veren İdari Mahkemesi kararında gerekçesi itibarıyla hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun açıklanan gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyi isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı "Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İş Bölümü Kararı" üzerine Danıştay Beşinci Dairesince gönderilen dosya Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Kara Harp Okulunda araştırma görevlisi iken 2013 yılında doktora eğitimi için Amerika Birleşik Devletlerine gönderilen ve daha sonra 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarılan davacıdan, yurtdışı eğitim masraflarının talep edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca kamu zararının kapsamı; kamu kaynakları kullanılarak piyasadan mal ve hizmet satın alınması sırasında fazla ödeme yapılması, idarenin gelirlerinin tahsili sırasında mevzuata aykırı davranılması ve mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme yapılması suretiyle yol açılan zararla sınırlı bulunmakta; ikinci fıkra ile belirlenen kapsam içinde de kamu malına zarar verilmesi, kamu görevlilerinin hukuka aykırı eylemleri nedeniyle kişilere verdikleri zararın kamu tarafından ödenmek zorunda kalınması ya da mevzuatta ödenmesi öngörülmekle birlikte mevzuatın yorumunda hataya düşülmek veya ihmal ve kasıt yoluyla fazla ödeme yapılması halleri sayılmamaktadır.

Bu bakımdan, idarenin hatalı işlemi sebebiyle yersiz ve fazla yapılan ödemeler söz konusu olduğunda ortada 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesi ve bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında ilgililerden tahsil edilebilecek nitelikte bir kamu zararının varlığından bahsetmek mümkün bulunmamaktadır.

Temelinde hatalı bir ödeme işlemi bulunduğu belirtilen durumlarda, idarenin öncelikle hatalı işlemini ve bu işlem sebebiyle ilgililer adına borç çıkartılan miktarı belirten kesin ve icrai nitelikte yeni bir işlem tesis etmesi, idari davaya konu edilebilecek nitelikte olan bu işlemin ilgililere tebliği üzerine, ilgililer tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda belirtilen sürelerde dava açılmaması, dava açılması durumunda ise mahkemece bir karar verilmesi üzerine fazla ödenen miktarın istirdat edilebileceği açıktır.

Aksi düşünce, Anayasanın, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olduğuna ilişkin 125. maddesi hükmünü işlevsiz hale getirecektir.

Nitekim; idarenin hatalı olarak ödediği miktarın istirdadına mahkeme kararı olmadan karar verebileceği ve istirdadın koşullarına ilişkin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı, bu gibi uyuşmazlıklarda idari yargı tarafından verilecek kararlara ilişkindir.

Buna göre; uyuşmazlığa konu fazla ödemelerin de, söz konusu İçtihat gereğince herhangi bir yargı kararına gerek olmaksızın davacıdan istenilmesi mümkün olduğundan ve bu meblağın davacıdan geri istenilmesi yolunda tesis edilen işlemin idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemlerden olduğu sonucuna varıldığından, İdare Mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmediğinden, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.