Danıştay 12. Daire E.2021/2572 K.2022/5796

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Etüt ve Proje Şube Müdürlüğünde dış ticaret müdür yardımcısı olarak görev yapan davacı tarafından, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca resen emekliye sevk edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ... Genel Müdürlüğünde bulunan doğalgaz hizmetlerinin 12/07/2007 tarih ve 26550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5669 sayılı Kanun gereği özelleştirildiği ve.

A.Ş.'ye devredildiği, davacının bulunduğu kadronun norm fazlası kadro olması sebebiyle kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçütünde hizmetine ihtiyaç bulunmadığı, ayrıca 43 hizmet yılı bulunan ve 62 yaşını dolduran davacının emekli aylığı bağlanması için gerekli şartları taşıdığı; bu durumda, idare organizasyonunda yapılan değişikliklerle kadro sayılarında küçülmeye gidildiği, yeni yapılanmada başkan yardımcısı, müdür yardımcısı gibi unvanlara yer verilmediği de dikkate alındığında;

teşkilatın yeniden yapılanması sonucunda hizmetine ihtiyaç duyulmayan bir kadroda görev yaptığı anlaşılan davacının, resen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

5434 sayılı Kanun'un 39. maddesiyle verilen yetkinin, mutlak ve sınırsız olmayıp, emekliye sevk işleminin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunun somut bilgi ve belgelerle kanıtlanması gerektiği; norm kadro fazlası olduğu ve unvanı itibarıyla yürüteceği bir görevin bulunmadığı gerekçe gösterilerek dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, doğalgaz hizmetlerinin özelleştirilmesine ilişkin Kanun'un ve norm kadroya ilişkin düzenlemenin yürürlüğü girdiği 2007 yılından bu yana fiilen çalıştığı, görevini aksattığı ya da verimli çalışmasının olmadığı yönünde bir tespitin bulunmadığı; ayrıca resen emekliye sevk işleminden sonra,

yürüttüğü görevler için başka bir kişinin görevlendirildiği, teşkilatta küçülmeye gidildiği belirtilmiş ise de, yeni personel alımlarının da yapıldığı; buna göre, somut bilgi ve belgelere dayanmaksızın tesis edilen resen emekliye sevk işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idarelerce savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Etüt ve Proje Şube Müdürlüğünde dış ticaret müdür yardımcısı olarak görev yapmaktadır. ... Genel Müdürlüğünün 30/12/2016 tarih ve 30388 sayılı işlemiyle; norm kadro fazlası kadroda bulunması ve unvanı itibarıyla yürüteceği herhangi bir görevin olmaması nedeniyle, hizmette 43 yılını tamamlayan ve 62 yaşını dolduran davacının hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle, 5434 sayılı Kanun'un 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca re'sen emekliye sevk edilmiştir. Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinde; ''Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.'' kuralına yer verilmiştir.

5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun "Emekli Aylığı Bağlanacak Haller" başlıklı 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; 25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine, aynı bendin ikinci paragrafında, seçilmiş belediye başkanları ve illerin daimi komisyonu üyeleri hariç olmak üzere 30 hizmet yılını tamamlamış olanların, kurumlarınca lüzum görüldüğünde yaş kaydı aranmaksızın resen emekli edilebilecekleri, "Yaş Hadleri" başlıklı 40. maddesinde, iştirakçilerin görevleriyle ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddinin 65 yaşını doldurdukları tarih olduğu, bu görevlere, 65 yaşını dolduranların açıktan veya naklen atamalarının yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 08/07/2003 tarih ve 4919 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesinin, iştirakçilerin görevleri ile ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddinin 61 yaşını doldurdukları tarih olarak değiştirilmiş, bu değişikliğin iptali istemiyle yapılan başvuru üzerine, Anayasa Mahkemesinin 28/02/2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 08/10/2003 tarih ve E:2003/67, K:2003/88 sayılı kararıyla;

anılan değişikliğin 65 yaşını doldurmayanlar yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olup, Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı gereğince dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesinde belirlenen yaş haddi 65 olarak uygulanmaya devam edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 5434 sayılı Kanun'da, mevzuatımızda genel olarak kabul edilmiş bulunan memur güvencesinin doğal sonucu olarak emeklilik uygulaması isteğe bağlanmış olup, resen emekliye sevk uygulaması ise, istisnai nitelik taşımakta, çalışana ve hizmete yönelik birtakım koşullara bağlı bulunmaktadır.

Diğer taraftan, 5434 sayılı Kanun'un anılan maddeleri ile idarelere, 30 hizmet yılını tamamlamış olanlar ile 61 yaşını dolduranların resen emekliye sevki konusunda takdir yetkisi verilmiş ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp, emekliye sevk işleminin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunun hukuken geçerli, somut bilgi ve belgelerle kanıtlanması gerekmektedir.

Bakılan davada, davacı hakkındaki resen emekliye sevk işleminin, Ankara Elektrik, Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesesinin (... Genel Müdürlüğü) faaliyet alanları ve günün gelişmeleri de dikkate alınarak, teşkilat yapısında ve kadro sayısında küçülmeye gidilmesinin yanı sıra kuruluşun faaliyet alanı, teşkilat ve kadro yapısına göre, davacının norm fazlası kadroda bulunması ve unvan itibarıyla yürüteceği herhangi bir görevi olmadığından bahisle, hizmetine ihtiyaç duyulmadığı gerekçesiyle tesis edildiği belirtilmiştir.

Ancak, temyize konu dosyanın incelenmesinden; kuruluş tarafından yürütülen doğal gaz hizmetlerinin 12/06/2007 tarih ve 26550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5669 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun gereğince özelleştirilerek,

01/09/2007 tarihinden geçerli olmak üzere Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.'ye devredilmesine rağmen, davacının bu tarihten itibaren on yıla yakın bir süre görev yaptığı, çalışma süresince hizmetlerini aksattığı, etkin ve verimli çalışmadığı ya da görevini yapamayacak derecede bedenen ve fikren güçlü olmadığı yolunda yapılan bir tespit ve somut bir veri ile idarelerin yazılı beyanı dışında dava konusu işleme gerekçe gösterilen hususları kanıtlayacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından,

idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davacının resen emekliye sevk edilmesi için yeterli ve gerekli nedenlerin bulunmadığı, ayrıca Anayasa Mahkemesince, iştirakçilerin görevleriyle ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş sınırının 61 yaş olarak değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği de göz önüne alındığında; davacının resen emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.