Danıştay 12. Daire E.2021/332 K.2023/6008

Dava konusu istem: İzmir Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürlüğünde kursiyer vaiz olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davacının 24.10.2017 tarihli ifadesinde, hükûmeti eleştirdiği durumların olduğu fakat Devleti eleştirmediği, R.T.E.'yi hedef alan bir ifadesinin olmadığı, fakat hükûmetin Suriye politikasını eleştirdiği, Türkiye'nin desteğiyle Kuzey Irak'ta bir kürt devletinin kurulmasının Türkiye'nin faydasına olduğu görüşünde olduğu, bazen kurs arkadaşlarıyla güncel sorunları aralarında sohbet şeklinde tartıştıklarını belirttiği.

Eğitim Görevlisi T.İ, A.Y, M.Y.E, İ.Ö, S.T.'nin ise; davacının da dahil olduğu bazı kursiyerlerin aralarında bazı güncel sorunları tartıştıkları, davacıya isnat edilen bazı sözlerin davacı tarafından söylenmediği, en azından söylediğine şahit olmadıkları, tartışma esnasında söylenenlerin tahkikat aşamasında çok abartıldığı ve çarpıtıldığı, ayrıca bazı kursiyerlerce yanlış anlaşıldığının ifade ettikleri görüldüğünden davacının soruşturma kapsamında sübuta eren eyleminin, "dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda;

itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiği şeklinde değerlendirilemeyeceği, sübuta eren eyleminin mevzuatta öngörülen disiplin hükümlerine göre bir disiplin cezasını gerektirip gerektirmediğinin davalı idarece ayrıca değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığı, bu durumda, davacının göreve atama şartları içerisinde yer alan "ortak niteliği" kaybettiği gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin (b) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;

öte yandan, Anayasa'da belirtilen hukuk devleti ilkesi uyarınca, iptal edilen dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerektiği, diğer taraftan, davacının 08/07/2018 tarihinde 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği görüldüğünden, kararın davacıyı yeniden göreve başlatma sonucunu doğurmayacağı gibi, davacıya ödenmesi gereken tazminatın ise, dava konusu işlemin tesis edildiği 26/04/2018 tarihi ile kamu görevinden ihraç edildiği 08/07/2018 tarihleri arası döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal kayıplarının ödenmesine ilişkin olacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline,

davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; dava dosyasında yer alan bilgi, belge, soruşturma raporu ve tanık ifadelerinin birlikte değerlendirilmesinden; davacının ders ya da sohbet ortamlarında bir siyasi parti başkanı ve iktidar partisinin politikalarını eleştiren siyasi içerikli beyanlarda bulunduğu hususlarının sabit olduğu görüldüğünden, 633 sayılı Kanun'un 25. maddesinde ifade edilen dini görevi içinde veya dışında, her ne suretle olursa olsun, siyasi partilerden herhangi birini veya onların tutum ve davranışını övme ve yerme yasağını ihlal eden soruşturmaya konu fiilleri nedeniyle tavır,

hareket ve beyanlarıyla atanmasında esas alınan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ortak niteliğin kaybettiği kanaatine varılarak, davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu Diyanet İşleri Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, eylemlerinin sadece kursiyer arkadaşları ile tartışmadan ibaret olduğu, ilgili Yönetmelikte aranılan ortak nitelik şartını kaybetmediği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ Temyiz isteminin kabulü ile söz konusu eylemlerin kursiyerlerin aralarında tartışma olarak değerlendirilmesi gerektiği, Yönetmelik'te aranılan ortak nitelik şartını kaybettirecek nitelik ve ağırlıkta olduğundan bahsedilemeyeceği, dava konusu işlem bu yönüyle hukuka aykırı olduğudan, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı "Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İş Bölümü Kararı" üzerine Dairemize devredilen dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürlüğünde kursiyer vaiz olarak görev yapan davacının, siyasi içerikli konuşmalar yapması nedeniyle başlatılan soruşturma sonucunda, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin (b) bendinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren durumlar arasında sayılmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşulu, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında gösterilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda görev yapan personelin; 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 98. maddesinin (b) bendi uyarınca, Yönetmelik'te aranılan "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verilebilmesi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği açıktır.

Dosyasının incelenmesinden. İzmir Dini Yüksek İhtisas Merkezinde kursiyer vaiz olarak görev yapan davacı hakkında düzenlenen soruşturma raporunda, davacının 2016 ve 2017 yılları içerisinde bazen kurs dersleri esnasında bazen de sohbet ortamlarında "Devletin yanlış kişiler tarafından yönetildiği, Ortadoğu'da akan kanın sorumlularından birinin de R. T.

E. olduğu, Kürtlerin bu topraklarda en kadim millet olduğu, devlet kurmalarının en tabii hakları olduğu ve Türkiye'nin buna saygı göstermesi gerektiği, Devletin Kürt halkına baskı yaptığı vs." gibi ifadelerde bulunduğundan bahisle yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde davacının, dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, davacının arkadaşlarıyla güncel sorunları aralarında sohbet şeklinde tartıştıkları, eğitim görevlileri, T.İ , A.Y, M.Y.E, İ.Ö, S.T'nin ifadelerinde ise; davacının da dahil olduğu bazı kursiyerlerin aralarında bir kısım güncel sorunları tartıştıkları, davacıya isnat edilen bazı söylemlerin ise davacı tarafından söylenmediği, en azından söylediğine şahit olmadıkları, tartışma esnasında söylenenlerin tahkikat aşamasında çok abartıldığı ve çarpıtıldığı,

ayrıca bazı kursiyerlerce yanlış anlaşıldığı yönünde ifade verdikleri görüldüğünden, söz konusu eylemlerin davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiği yönünde değerlendirilecek nitelik ve ağırlıkta olmadığı sonucuna ulaşıldığından, görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline, tazminat isteminin kabulü ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.