Danıştay 12. Daire E.2021/3514 K.2024/1547

Dava konusu istem: …Devlet Hastanesi Mescidinde imam-hatip olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının …tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E: …, K: … sayılı kararıyla; dava dosyasında bulunan bilgi, belge, tutanak, tanık ifadeleri ve soruşturma raporunun birlikte değerlendirilmesinden; imam-hatip olarak görev yapan davacının, hayvancılık ile iştigal eden özel bir şirketin ortağı olduğu, şirketin Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile yaptığı sözleşme uyarınca hayvan ithal ettiği, bildirimlerin zamanında yapılmadığı, öldüğü iddia edilen hayvanlar için anaç sığır ödemesi alınmaya devam edildiği, geçmişe yönelik davacının da imzasının bulunduğu tutanakların düzenlendiği,

hayvanların satılmadığı ve yarısından fazlasının kısa bir zaman diliminde topluca öldüğünün zamanında kuruma bildirim ve düşümün yapılması için başvuru yapıldığı ve yapılan başvuruların işlem görmediği iddialarına itibar edilse dahi, ölen 21 hayvan için anaç sığır destekleme ödemelerinin alınmaya devam edildiği ve alınan desteklemelerin iadesinin yapılmadığı hususunun sabit olduğu, davacının sübuta eren söz konusu fiilinin dini konularda toplumu aydınlatması,

eğitici, dini yasaklardan ve kötü alışkanlıklardan sakındırıcı, yanlış inançları düzeltici, çevresinde doğruluğu, sadakati, güvenilirliği ile her bakımdan topluma örnek olması gereken din görevlisi sıfatı ile bağdaşmadığı anlaşıldığından, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen "ortak nitelik" şartını kaybettiği; öte yandan, olayla ilgili olarak …Cumhuriyet Başsavcılığı'nın …sayılı dosyası ile başlatılan soruşturmada;

"tutanakların iğfal (aldatma) kabiliyetine sahip olup olmadığı hususunda kriminal inceleme yaptırılamamış olması ve bu tutanakların Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Afyonkarahisar İl Müdürlüğü'ne ibraz edilerek kullanılmamış olması" gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmekte ise de; ölen 21 hayvan için anaç sığır destekleme ödemesi alınmaya devam edilmesinin davacının din görevlisi sıfatı ile bağdaşmadığı,

ayrıca hakkında ceza kovuşturmasına başlanmamasının, davacının eylemlerinin disiplin hukuku bakımından değerlendirilmesine ve ulaşılan kanaat açısından hakkında işlem tesisine engel oluşturmayacağı, bu durumda, davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kendisinin şirketin müdürü olmadığı, yapılan ödemelerin de şirketin hesabına yapıldığı, ölen hayvanların sayıların İl Müdürlüğünce sisteme kaydedilmediği, aynı fiile ilişkin olarak soruşturmada disiplin yönünden kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılmasının teklif edilmiş olmasına karşın, İl Disiplin Kurulunca, tanzim edilen tutanakların görevi dışında kaldığı gerekçesiyle teklifin reddedildiği, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının işlediği fiillerin din görevliliği ile bağdaşmadığı, duyulması ve çevrede şüyu bulmasının da kötü bir örnek teşkil etmesine sebep olacağı, davalı idarece yürütülen hizmetin özelliği ve hassasiyeti dikkate alınarak tesis edilen dava konusu işlemin, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

.

Devlet Hastanesi Mescidinde imam-hatip olarak görev yapan davacı hakkında çeşitli iddialarla ilgili olarak verilen şikayet dilekçesi üzerine başlatılan soruşturma neticesinde; bir yakını ile kurduğu şirket aracılığıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'ndan aldığı hayvanları yasak olmasına rağmen satarak usulsüzlük ve dolandırıcılık yaptığı(2015-2017 yılları muhtelif tarihler) iddiasıyla ilgili olarak, soruşturma sonucunda düzenlenen …tarih ve …sayılı soruşturma raporunda özetle;

davacının eniştesi F.A. ile ortak kurduğu şirket adına, 2015 Mayıs ayında ithal ettikleri 93 baş simental damızlık gebe düveleri, mücbir sebepler dışında üç yıl boyunca satmayacağı veya başka birisine devretmeyeceği ve amacı dışında kullanmayacağına dair taahhütte bulunmuş olmasına karşın üç yıllık süreyi beklemeksizin 89 adedini 12/12/2016-18/02/2017 tarihleri arasında sattığı, bu hayvanlarla ilgili olarak zamanında ilgili İl Müdürlüğüne herhangi bir bildirimde bulunulmadığı,

taahhütnamede yazılı mücbir sebepten faydalanabilme adına geçmiş tarihli olarak düzenlenen tutanakta yer verilen bilgilerin gerçeği yansıtmadığı ve idareyi yanıltmaya yönelik, sonradan ve usulüne uygun olmayan bir biçimde düzenlendiği, öldüğünü iddia ettiği 51 baş simental damızlık düve için Bakanlık desteği almaya devam ettiği, söz konusu olayın çevrede şüyu bulduğu, böylece adı geçenin söz konusu eylemiyle, bir din görevlisi olarak toplumda örnek olma vasfına aykırı hareket ettiği, İslam dinince yasaklanmış ve ahlaken çirkin olan, toplumda nefretle karşılanan bir davranışta bulunduğu anlaşıldığından,

davacının bulunduğu göreve atanma şartları arasında yer alan, itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklindeki ortak nitelik şartını görevi sırasında kaybettiği kanaatine varılarak 657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Diyanet İşleri Başkanlığındaki görevinin sona erdirilmesinin teklifi doğrultusunda, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulunun …tarih ve …sayılı kararı ile davacının Diyanet İşleri Başkanlığı'ndaki görevinin sona erdirilmesinin uygun olacağına karar verildiği,

sonrasında 06/08/2018 tarih ve 106476 sayılı Başkanlık Oluru ile davacının görevine son verildiği ve bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin (b) bendinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren durumlar arasında sayılmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşulu, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda görev yapan personelin; 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 98. maddesinin (b) bendi uyarınca, Yönetmelik'te aranılan "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, …Devlet Hastanesi Mescidinde imam-hatip olarak görev yapan davacı hakkında çeşitli iddialarla ilgili olarak verilen şikayet dilekçesi üzerine başlatılan soruşturma kapsamında alınan ifadelerde, tanıkların konu hakkında bilgilerinin olmadığını beyan ettikleri, İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce yine bu konuda ilgili görevliler hakkında yürütülen soruşturma sonucunda düzenlenen 20/02/2018 tarihli soruşturma raporundan ise, ithal hayvanların sistemden düşümü noktasında birtakım aksaklıkların olduğunun ortaya konulduğu,

geçmişe aykırı usulsüz tutanak düzenlendiği iddiasıyla ilgili olarak ise aralarında davacının da bulunduğu kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulması üzerine, …Cumhuriyet Başsavcılığının …sayılı dosyası ile başlatılan soruşturma sonucunda; tutanak asıllarının bulunmaması, tutanakların iğfal (aldatma) kabiliyetine sahip olup olmadığı hususunda kriminal inceleme yaptırılamamış olması ve bu tutanakların Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Afyonkarahisar İl Müdürlüğü'ne ibraz edilerek kullanılmamış olduğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının, atanmasında itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinde İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğuna dair ortak nitelik şartını kaybettiğini gösteren, her türlü şüpheden uzak, somut bilgi ve belge olmadığından, hakkında tesis edilen görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır. Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E: …, K: …sayılı kararının kararı usul ve hukuka uygun olduğundan onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.