Danıştay 12. Daire E.2021/4239 K.2023/1352

Davacının iddiaları

Dava konusu yazı neticesinde sendikaya üye işçilerin çalıştığı kurumlarda servis araçlarının kaldırılması sebebiyle mağduriyet yaşadığı, personellerin pandemi sürecinde toplu taşıma araçlarını kullanmak zorunda bırakılmasının iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasını zorlaştıracağı, Anayasa’nın 49. maddesi ve sosyal devlet ilkesi uyarınca, devletin iş sağlığı ve güvenliğini sağlamaya yönelik düzenlemeleri yapması gerektiği, işyerlerinde görülen işlerden dolayı işçilerin görebileceği zararları önlemeye yönelik tedbirleri almada işveren kadar devletin de sorumluluğu bulunduğu,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca işverenlerin çalışanların yürüttükleri işleriyle ilgili sağlık ve güvenliklerini sağlamakla yükümlü olduğu, sağlık gerekçesi karşısında tasarruf tedbirlerine hükmedilmesinin sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilerek dava konusu yazının iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu yazıda farklı yöntemlerin birlikte sunulduğu, kamu idarelerine en uygun ve ekonomik yöntemleri kullanmaları hususunda tavsiye niteliği taşıdığından anılan yazının icrai bir niteliği bulunmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun altıncı kısmında devlet memurlarının sosyal haklarına ilişkin düzenlemelere yer verildiği,

2020-2021 yıllarını kapsayan toplu sözleşme hükümlerinde Bakanlıklar ile Bakanlıkların bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşlarının merkez teşkilatında görev yapan personellere servis hizmeti sağlayacağı öngörülmekle birlikte, bazı idareler için özellikle servis hizmetinin ekonomik olmadığı dönemlerde, çalışanlara servis hizmeti yerine mesai günleri için bir gidiş bir geliş esas alınarak aylık toplu taşıma kartı verileceğine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun temel ilkeleri arasında kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının yer aldığı,

13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kamu harcamalarında tasarruf sağlanması, tutarlı, dengeli ve etkili bir bütçe politikasının yürütülmesi amacıyla gerekli çalışmaları ve koordinasyonu yapma görevinin Başkanlığın görevleri arasında sayıldığı, davacı Sendika üyesi çalışanların herhangi bir hak kaybının olmadığı, dava konusu yazıya ilişkin 28/02/2020 tarihinde Başkanlıkça basın açıklaması yapıldığı,

kamu idarelerinin farklı uygulamalar arasından hizmetin gerekliliği ile birlikte ekonomik yöntemleri birlikte dikkate alarak kendilerine uygun yöntemi seçebileceği, 30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Genelge’de;

kamu kaynaklarının maksadına uygun azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılmasının her kamu kurumu ve görevlisi için bir görev ve mecburiyet olduğu belirtilmekle birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili mevzuatına uygun olarak sağlayacakları personel servis hizmetinde en etkin ve ekonomik yöntemlerin seçilmesi gerektiğinin ifade edildiği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu yazının tavsiye niteliği taşıdığı, icrai bir özelliği bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; davacı Sendika tarafından, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın "Personel Servisi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Bilindiği gibi, idari işlemlerin idari davaya konu olabilmeleri için, kesin ve yürütülebilir olma niteliklerini birlikte taşımaları gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem ise hukuk düzeninde sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir.

Davalı idarece, kamu idarelerinin personel servisi temin işleri hakkında; servis kullanım oranları, kişi başına ortalama maliyetler, kent içi ulaşım imkanları gibi farklı yönleri değerlendiren bir harcama gözden geçirme çalışması yapılarak, bu çalışma doğrultusunda, dava konusu yazı ile, personelin işe geliş-gidişlerinde yol masraflarının şehir içi toplu taşıma kartı verilerek karşılanmamasının kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine daha uygun olacağının değerlendirilmesinin uygun olacağı vurgulanmış, ancak, bununla biirlikte ilgili Bakanlıkların, yukarıda belirtilen çalışmaya dair raporun yeniden değerlendirilerek, personelin işe gidiş-gelişlerinde daha etkin ve ekonomik olan yöntem hangisi ise, o yöntemin tercih edilmesi gerekliliği belirtilmiştir.

Bu bağlamda; Cumhur Başkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın "Personel Servisi" konulu yazısı gereğince Bakanlıklarca henüz bir çalışma yapılarak hangi yöntemin belirlendiği konusunda icrai bir karar alınmadığı, dolayısıyla davacı Sendika üyelerinin hukukunu etkileyen kesin ve yürütülebilir bir işlemin ortada bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle; dava konusu yazının idari davaya konu edilemeyeceği anlaşıldığından, davanın incelenmeksizin reddi gerekmektedir.

Uyuşmazlığın esası yönünden ise, dava konusu işlemin, davalı idarenin yetkisi dahilinde, kamu personelin servis hizmetlerinin, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesi doğrultusunda belirlenmesinin amaçlandığı anlaşıldığından, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı Sendika tarafından, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğü'nün Personel Servisi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısının iptali istemiyle açılan davada; Dairemizin 27/01/2021 tarih ve E:2020/5301, K:2021/209 sayılı kararıyla; iptali istenilen yazının bildirim tarihinin belirtilmeden gerekli bilgi ve belgelerin sunulması ile birlikte, tamamının dava dilekçesine eklenmediği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiş olup, davacı Sendika tarafından sunulan yeni dava dilekçesi ile, yazıyı öğrenme tarihinin 20/11/2020 olduğu belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları, "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmış, 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin, idarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği, 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise.

14. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği; anılan maddenin 6. fıkrasında da, ilk incelemeye ilişkin hususların sonradan tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünün "Personel Servisi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davalı idare tarafından kamu idarelerinde personel servis temin işleri hakkında yapılan harcama gözden geçirme çalışması sonrasında; kamu idarelerinde çalışan personelin işe gidiş gelişlerinin personel servis hizmeti ile sağlanması yerine kamu personelinin günlük gidiş-geliş yol masraflarının, şehir içi toplu taşıma kartı verilerek karşılanmasının kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine daha uygun olacağının değerlendirildiği,

yapılan çalışma, yazı ekinde sunularak kamu kurumlarının personel servisi temini hizmet sözleşmelerinin bitim tarihinden itibaren başlamak üzere personelin işe gidiş gelişlerinde daha etkin ve ekonomik olan yöntemlerin tercih edilmesinin uygun olacağının belirtildiği, anılan yazıya karşı bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği gibi, idari işlemlerin idari davaya konu olabilmeleri için, kesin ve yürütülebilir olma niteliklerini birlikte taşımaları gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem ise hukuk düzeninde sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir.

İdari işlemin; idarenin tek taraflı irade beyanıyla ilgililer yönünden icrai ve etkili sonuçlar doğurabilme niteliğine sahip olması gerektiği dikkate alındığında, kamu kurumlarına yol gösterici mahiyette ve bilgilendirme amacında olan davalı idare Cumhurbaşkanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı yazısının icrai nitelik taşımadığı ve idari davaya konu edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, idari davaya konu edilebilecek nitelikte olmayan Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünün "Personel Servisi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısının iptali istemiyle açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.