Danıştay 12. Daire E.2021/446 K.2023/5220

Dava konusu istem: Amasya ili, Taşova Adliyesinde mübaşir olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; memurlara Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilmesi için amirlerin bu yönde isteğinin olmasının, işlemin ön şartı olduğu, uyuşmazlıkta, işlemin tesisinden önce amirlerin bu yönde herhangi bir isteği olmadığı gibi disiplin kurullarının "amir" olarak bu yetkiyi kullanabileceğine dair kanunda düzenlenmiş bir görevi bulunmaması karşısında, dosyanın re'sen Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilerek, kanunda öngörülen yönteme aykırı olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının eyleminin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında değerlendirilmesi amacıyla dosyanın Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından fiilin anılan madde kapsamında değerlendirilerek davacının devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, ayrıca Yüksek Disiplin Kurulunca, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince yapılan değerlendirmede, bir alt cezanın uygulanmasına takdiren yer olmadığına karar verildiği, dolayısıyla dava konusu işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Amasya ili, ... Adliyesinde mübaşir olarak görev yapan davacının, ... Adliyesi ...

Asliye Hukuk Mahkemesinde görev yapmakta iken, mahkemede derdest bulunan dosyaların taraflarının bir kısmının mahkeme kalemine gelerek dosyaların neden bilirkişiye gönderilmediğini sorması üzerine, davacının dosyayı bilirkişiye göndermek amacıyla postaneden parayı çektiğini, ancak postanenin kalabalık olması nedeniyle dosyayı ertesi gün göndermek için parayı üzerinde tuttuğu, aynı gün akşam paranın eşi tarafından cebinden alındığı ve bu nedenle dosyayı gönderemediğini beyan etmesi üzerine yapılan soruşturma neticesinde, hazırlanan soruşturma raporunda,

8 adet dosyanın bilirkişi incelemesinin yapılması için davacı tarafından bizzat çekilen 3.970 TL'nin gönderilmesi gereken talimat mahkemelerine gönderilmeyerek uhdesinde tuttuğunun anlaşıldığından bahisle, davacının 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (a) alt bendi uyarınca aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş, disiplin amiri tarafından muhakkik raporuna bağlı kalınmayarak davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiği yönünde görüş bildirilerek,

dosya Bodrum Adli Yargı İlk Derece Adalet Komisyonu Başkanlığına gönderilmiş, Komisyon Başkanlığınca, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması teklifi ile dosya Adalet Bakanlığı Disiplin Kuruluna tevdi edilmiş, Kurulun 29/12/2015 tarihli kararıyla fiilin "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" şeklinde değerlendirilebileceği cihetle dosyanın doğrudan Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilmesine karar verilmiş,

Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu tarafından, davacının fiilleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinde; uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarının disiplin amirleri tarafından, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararına dayanan hallerde valiler tarafından verileceği, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının ise, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki metnine yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturma sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda;

adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması gerektiği, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin sübut bulup bulmadığı ve mevzuatta hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirileceği; ancak, disiplin cezası vermeye yetkili disiplin amiri ve disiplin kurullarının soruşturmacının teklifi ile bağlı olmadığı,

söz konusu merciler tarafından, dosyanın kendi görev alanında olmadığı kanaatine varılması halinde disiplin dosyasının görevli görülen merciye gönderilebileceği, başka bir ifadeyle, bakanlık disiplin kurulunun, davacının fiilleri hakkında soruşturmacı tarafından yapılan nitelendirmeye katılmak zorunluluğu bulunmadığı gibi,

davacının eylemlerinin 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde belirtilen memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici harekette bulunmak fiilini oluşturduğu kanaatine ulaştığı takdirde konunun yetkili kurul tarafından görüşülmesi gerektiği yönünde karar almasını engelleyen bir düzenlemenin bulunmadığı; zira, 657 sayılı Kanun'un 126. maddesindeki "...Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur.

Cezayı kabul veya reddeder" şeklindeki düzenlemenin, kurulların kendi yetki alanlarındaki cezalar bakımından uygulanabilecek bir hüküm olduğu, disiplin kurulunun kendi yetkisinde görmediği bir ceza ve bu cezaya dayanak olan fiile ilişkin dosyayı yetkili gördüğü disiplin amiri veya kurula göndermesinin, idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu yönündeki Anayasa kuralının gereği olduğu,

aksi düşüncenin, disiplin kurulunu, kendi yetkisinde görmediği bir ceza teklifi hakkında kabul veya ret yönünde bir karar vermesi sonucuna götüreceği, bu durumun da kabul veya ret şeklinde tesis edilen idari işlemin yetki bakımından hukuka aykırı olmasına neden olacağı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davacının eylemlerinin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici harekette bulunmak fiilini oluşturduğu gerekçesiyle dosyanın Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna doğrudan gönderilmesinde usule aykırılık bulunmadığı görülmüştür. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenmeden istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.