Danıştay 12. Daire E.2021/450 K.2022/5326

Dava konusu istem : Adalet Bakanlığı ... H Tipi Ceza İnfaz Kurumunda ambar memuru olarak görev yapan davacının, Boyabat Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda görev yaptığı dönemde, "Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek'' fiilini işlediğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125 maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de; aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; usulüne uygun yapılan disiplin soruşturması sonucunda, özürsüz ve kesintisiz olarak 3 gün göreve gelmediği sabit olan davacı hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125 maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi ve aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunamadığı; öte yandan, davalı idare işlemi Mahkemelerince hukuka uygun bulunduğundan, davacının parasal haklarının tazmini isteminin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşe gelmediğinin ileri sürüldüğü günlerde görevli olmadığı, aksinin davalı idare tarafından ortaya konulamadığı dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının eyleminin sabit olduğu, cumartesi, pazar günleri çalışmadığı iddiasına itibar edilmemesi gerektiği, kaldı ki, davacının tekerrür hükmüne esas olan ilk disiplin cezasındaki eyleminin de yine hafta sonuna rast gelen günlerde işe gitmemek olduğu ve davacının bu disiplin cezasına itiraz etmediği ve anılan cezanın kesinleştiği gerekçesiyle temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

...Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda ambar memuru olarak görev yapan davacının, 28/02/2015, 01/03/2015 ve 02/03/2015 tarihlerinde, kesintisiz olarak 3 gün işe gitmediği iddiasıyla "Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek'' fiilini işlediğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125 maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendi uyarınca 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de; aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

Diğer yandan, davacının, hakkında daha önce de 3-9 gün işe gelmediği gerekçesiyle soruşturma yapıldığı ve 16/02/2015 tarihinde kesinleşen cezayla aynı madde hükmüne göre 1 yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (b) alt bendinde, "Özürsüz, kesintisiz 3-9 gün işe gelmemek" fiili kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'da düzenlenen tekerrür müessesesi, bu Kanun'a göre cezalandırılan bir fiil veya halin belli aralıklarla işlendiği durumlarda, cezanın arttırılarak bir derece ağır ceza olarak uygulanması anlamına gelmektedir. Kanun'da yer alan düzenlemeye göre tekerrür nedeniyle bir derece ağır ceza verilebilecek iki durum bulunmaktadır:

Tekerrür kelime olarak tekrarlama, yineleme anlamına gelmekte olup, belli bir suçun veya kabahatin belli aralıklarla işlenmesi halinde cezanın arttırılarak verilmesine neden olan hukuki bir müessesedir. Bir cezanın tekerrür nedeni ile arttırılarak verilebilmesi için önce bir Kanun maddesinin ihlali nedeni ile bir ceza verilmesi, bu cezanın ilgiliye bildirilmesini müteakip aynı veya benzer fiilin bir daha işlenmesi gerekmektedir.

657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen ve tekerrür müessesesini düzenleyen maddesinin birinci cümlesinde özel tekerrür, ikinci cümlesinde ise genel tekerrür hali düzenlenmiştir. Buna göre özel tekerrür halinin oluşabilmesi için önceki fiil ile sonraki fiilin aynı nitelikte olması gerekmektedir. Burada her iki fiillin de aynı tür cezayı gerektirmesi önemlidir. Genel tekerrür uygulamasında özel tekerrürden farklı olarak aynı cezayı gerektiren ve fakat mahiyeti farklı olan fiilin üçüncü kez işlenmesi şartı aranmaktadır.

Diğer yandan, tekerrür müessesesi ile amaçlanan, uyması gereken düzenleme ve yasaklara uymamakta ısrar eden kamu görevlisinin ağırlaştırılmış ceza ile cezalandırılmasıdır. Bu nedenle, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için, sonraki fiilin, önceki fiille aynı olması, aynı madde hükmüne göre cezalandırılması veya aynı madde hükmüne göre cezalandırılacak eyleminin üçüncü kez tekrarlanması; bununla birlikte sonraki fiili işlediğinde, kamu görevlisinin ilk disiplin cezasını tebliğ almış olması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacının, eylemi gerçekleştirdiği 28/02/2015, 01/03/2015 ve 02/03/2015 tarihlerinin Cumartesi ve Pazar günlerine rastlaması sebebiyle görevli olmadığı beyanında bulunduğu, davacının iddiasına yönelik olarak Dairemizce 02/06/2022 tarihinde ara kararı yapılarak davacının, 28/02/2015 - 02/03/2015 tarihleri arasında görevli olduğunu ve göreve gelmediğini gösterir bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verildiği, davalı idarece verilen cevapta, davacıya ilişkin bir görev belgesinin sunulmadığının, yalnızca davacı hakkında anılan tarihlerde tutulan tutanakların gönderildiğinin anlaşıldığı görülmüştür.

Bu durumda, davacının disiplin cezası verilmesine konu eyleminin hukuken kabul edilebilir, somut delillerle ortaya konulamadığı sonucuna varıldığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenen tekerrür hükümlerinin uygulanarak davacının bir üst ceza olan Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.