Danıştay 12. Daire E.2021/4657 K.2025/773

2- ... Merkezi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

KPSS 2020/2 merkezi yerleştirme işlemleri sonucunda Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığına "astronom" olarak yerleştirilen davacının, tercih kılavuzunda yer alan yabancı dil şartını sağlamadığından bahisle göreve başlatılmasının uygun bulunmamasına ilişkin Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın 04/03/2021 tarihli ve 227 sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan KPSS 2020/2 Tercih Kılavuzu'nun eki “Tablo-3.

Lisans Mezunlarının Tercihleri Arasında Gösterebileceği Kadro ve Pozisyonlar” tablosunun Türkiye Uzay Ajansı "Astranom" kadrosu için gösterilen 392291010 nolu kodun hizasında bulunan "Son 5 Yıl İçerisinde KPDS/YDS En Az C Seviyesinde İngilizce Bilmek" şeklindeki 7111 nolu nitelik kodunun iptali ile bu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük hakları ile maaş, ek ödeme ve diğer mali hak kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

KPSS 2020/2 yerleştirmeleri sonucuna göre Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığı astronom kadrosuna yerleştirildiği, fakat 04/03/2021 tarihli Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığınca gönderilen yazı ile; teslim ettiği evrakların incelenmesi sonucunda, astronom kadrosuna yerleştirilmesi için aranan şartlar arasında yer alan en az C seviyesinde KPDS/YDS sonuç belgesine sahip olması gerekirken, bu belgeye sahip olmadığından bahisle, göreve başlatılmasının uygun olmadığının bildirildiği, Bilgi Edinme Kanunu kapsamında, yabancı dil şartının hangi mevzuatta yer aldığının davalı idareye sorulduğu, idarece verilen 31/03/2021 tarihli cevapta.

Başkanlıkça uzay alanında ulusal ve uluslararası düzeyde görevler verildiğinden ve Başkanlığın faaliyetlerinin doğru ve nitelikli yürütülebilmesi için astronom kadrosu için KPDS’den C düzeyinde yeterlilik istenildiğinin bildirilmesi üzerine davanın açıldığı, Kılavuzda yer alan düzenlemenin, genel düzenleyici işlem niteliğinde ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan bir düzenlemeye dayanmadığı, KPSS Tercih Kılavuzu’nda yer alan kadro niteliklerine dair şartların; öncelikle kanun, yönetmelik gibi genel düzenleyici işlemlerde yer alması gerektiği, belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

... BAŞKANLIĞI’NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: 23 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6. maddesinde Yönetim Kurulunun görevlerine yer verildiği, bu maddeye göre personelin nitelikleri, işe alınmalarıyla ilgili genel esasları belirleme yetkisinin Yönetim Kuruluna ait olduğu, yönetmelik çıkarılmasının zorunlu olmadığı, ...tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu kararı ile; teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendis, matematikçi, astronom gibi kadrolar için özel şartların belirlendiği, Başkanlığın bazı görevleri nedeniyle, yabancı dil bilinmesi gerektiğinden, astronom kadrosu için yabancı dil şartının arandığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

...

BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: KPSS 2020/2 Tercih Kılavuzu’nun 30/12/2020 tarihinde Başkanlık’ın internet sitesinde yayımlandığı, bu tarihten itibaren 10 günlük dava açma süresi içinde dava açılması gerekirken süresinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, yerleştirme yapılacak pozisyonlara ilişkin başvuru şartlarının belirlenmesi konusunda takdir yetkilerinin bulunmadığı, ilgili kurum ve kuruluşların talebiyle bağlı olunduğu, KPSS 2020/2 Tercih Kılavuzu’nun Aile,

Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün 21/12/2020 tarihli yazısı ekinde yer alan kadro, pozisyonlar için aranacak başvuru şartları, nitelik kodları vb. hususların Başkanlık’a bildirilmesi üzerine Kılavuz’un hazırlandığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenleyici işlem ile bireysel işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, KPSS 2020/2 merkezi yerleştirme işlemleri sonucunda davalı Başkanlığa "Astronom" olarak yerleştirilen davacı tarafından, tercih kılavuzunda yer alan yabancı dil şartını sağlamadığından bahisle göreve başlatılmasının uygun bulunmamasına ilişkin işlemin ve bu işlemin dayanağı olan KPSS 2020/2 Tercih Kılavuzu'nun eki “Tablo-3. Lisans Mezunlarının Tercihleri Arasında Gösterebileceği Kadro ve Pozisyonlar” tablosunun Türkiye Uzay Ajansı "Astronom" kadrosu için gösterilen 392291010 nolu kodun hizasında bulunan "Son 5 yıl içerisinde KPDS/YDS En Az C Seviyesinde İngilizce Bilmek" şeklindeki 7111 nolu nitelik kodunun iptali ile yoksun kalınan hakların tazmini istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın "Kamu hizmetlerine girme hakkı" başlıklı 70. maddesinde; "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." hükmü yer almaktadır.

657 sayılı DMK'nun 48. maddesinde, Devlet memurluğuna alınacakların, aranacak genel şartlar ile kurumların özel kanun ve diğer mevzuatında aranan şartları taşımaları gerektiği hükmü yer almış, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrasında da, adayların 657 sayılı DMK'nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşların kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını taşımalarının zorunlu olduğu yolunda paralel hükme yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmeliğin "KPSS Kılavuzu" başlıklı 8. maddesinde, KPSS Kılavuzu'nda; personel alımı, başvuru, genel sınav, alan sınavları ve değerlendirme işlemlerine ilişkin gerekli bilgi ve kurallar ile kadrolarına usulüne uygun açıktan atama izni alınmış veya bir yıl içinde personel alınması planlanmış olan kamu kurum ve kuruluşlarının adları, kadro sayıları bunların adaylarda aradıkları nitelikler ile adayların sınav öncesi bilmesinde yararlı olabilecek diğer bilgilerin yer alacağı, 10. maddesinde, KPSS'nın, ÖSYM tarafından yapılacağı, başvuruların alınmasının,

sınavın uygulanmasının ve değerlendirilmesinin ÖSYM tarafından gerçekleştirileceği belirtilmiş, 20. maddesinde ise, kamu kurum ve kuruluşları tarafından açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için ilgili mevzuat uyarınca yetkili makamlardan izin alındıktan sonra, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla; yükseköğretim kurumları ile yüksek öğrenim üst kuruluşlarının Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığına;

bunların dışında kalan diğer tüm kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet Personel Başkanlığına başvuracağı, Devlet Personel Başkanlığının bu bildirimleri Nitelik-Kod Kılavuzunda yer alan hususlara uygunluk yönünden inceleyeceği, sonucun sınavın yapılacağı tarihten üç ay önce ÖSYM Başkanlığına bildirileceği, ÖSYM'nin bu kadrolarla ilgili olarak gerektiğinde kurumlarla son mutabakatı sağlayacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının, Devlet Personel Başkanlığı tarafından onaylanan Nitelik-Kod Kılavuzunda belirtilenler dışında ayrıca özel nitelik belirleyemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; merkezi atamalarda kurumların hizmetin özelliklerini ve niteliğini dikkate alarak adaylarda aranacak koşulları belirlemelerinin hukuken mümkün bulunduğu; ancak, söz konusu koşulların, kurumun kanununda veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisini öngördüğü yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerde belirtilmesi gerektiğinin açık olması karşısında; kurum mevzuatında yer almayan bir nitelik kodunun anılan düzenlemelere aykırı olarak kılavuzla belirlenemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının, 2020 KPSS puanı ile ÖSYM Başkanlığı tarafından yayımlanan KPSS-2020/2 Kılavuzu'na göre tercihte bulunduğu ve Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığı astronom kadrosuna yerleştirildiği; ancak, Tercih Kılavuzu'nda yer alan yabancı dil şartını sağlamadığı gerekçesiyle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Belirli bir kadroya atama için adaylarda aranan nitelikleri duyurma fonksiyonu bulunan tercih kılavuzu ile kamu personelini ilgilendiren yeni düzenlemeler ya da ilave özel şartlar getirilmesi Hukuk Devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu durumda, astronom kadrosunda istihdam edilecek personel için aranan İngilizce dil şartının belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin, kurumların özel kanun gibi yasal düzenlemelerle veya yönetmelik gibi düzenleyici nitelikteki idari işlemlerle düzenlenmesi ve Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle aleniyet kazandırılması gerekirken, bu şartın KPSS-2020/2 Kılavuzu'nda belirlenmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Davacının atamasının yapılmamasına ilişkin işlemin iptali istemine gelince; anılan Kılavuz'daki nitelik kodunun hukuka aykırı olduğu saptandığından, ÖSYM tarafından Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığına astronom olarak yerleştirilen davacının, belirtilen nitelik kodundaki koşulu taşımaması nedeniyle atamasının yapılmaması yolunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, yoksun kalınan hakların tazmini istemine gelince; davacının göreve başladıktan sonra ileriye dönük parasal ve diğer haklara hak kazanacağı açık olduğundan, anılan talep yönünden bu aşamada karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenleme ile bireysel işlemin iptaline, yoksun kalınan hakların tazminine hükmedilmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı; 2020 yılı Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) katılarak başarılı olması nedeniyle, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezince (ÖSYM) KPSS-2020/2 yerleştirme sonucuna göre Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığı astronom kadrosuna yerleştirilmiştir.

Ancak, KPSS-2020/2 Kılavuzu'nun "Son 5 yıl içerisinde KPDS/YDS en az C seviyesinde İngilizce bilmek" şeklindeki 7111 nolu nitelik kodunda belirtilen yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmediği gerekçesiyle atamasının yapılmamasına ilişkin Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığının 04/03/2021 tarih ve 227 sayılı işlemi tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, anılan işlem ile bu işlemin dayanağı olan KPSS-2020/2 Kılavuzu'nun 7111 nolu nitelik kodunun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Kamu hizmetlerine girme hakkı" başlıklı 70. maddesinde; "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartlar sıralandıktan sonra, aynı fıkranın (B) bendinin 2 numaralı alt bendinde; Devlet memurluğuna atanacakların kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımaları gerektiği belirtilmiştir.

03/05/2002 tarih ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, kamu kurum ve kuruluşlarına ilk defa atanacak personelin seçme ve yerleştirme şartlarına yer verilmiş ve anılan Yönetmeliğin "KPSS Kılavuzu" başlıklı 8. maddesinde.

KPSS Kılavuzu'nda; personel alımı, başvuru, genel sınav, alan sınavları ve değerlendirme işlemlerine ilişkin gerekli bilgi ve kurallar ile kadrolarına usulüne uygun açıktan atama izni alınmış veya bir yıl içinde personel alınması planlanmış olan kamu kurum ve kuruluşlarının adları, kadro sayıları bunların adaylarda aradıkları nitelikler ile adayların sınav öncesi bilmesinde yararlı olabilecek diğer bilgilerin yer alacağı.

14. maddesinde, adayların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımalarının zorunlu olduğu, 20. maddesinde; kamu kurum ve kuruluşları tarafından, açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için ilgili mevzuatı uyarınca yetkili makamlardan izin alındıktan sonra, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla, yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşları Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına;

bunların dışında kalan diğer kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet Personel Başkanlığına başvuracağı, YÖK Başkanlığının aldıkları başvuruları; unvan, sayı, sınıf ve derecesi ile aranan koşullar yönünden inceleyerek görüşlerini bu kuruluşlara ait kadroların tümünü kapsayacak şekilde manyetik ortamda Devlet Personel Başkanlığına bildireceği, kamu kurum ve kuruluşlarının Devlet Personel Başkanlığı tarafından onaylanan, Nitelik-Kod Kılavuzunda belirtilenler dışında ayrıca özel nitelik belirleyemeyeceği, 22. maddesinde;

kamu kurum ve kuruluşlarının, usule uygun olarak açıktan atama izni alınmış ve koşulları belirlenmiş (B) Grubu boş kadrolarının sınıf, unvan, derece ve sayısı ile bu kadrolar için aranacak nitelikleri kapsayan bilgilerin, Devlet Personel Başkanlığı adına ÖSYM tarafından ilan edileceği, 23. maddesinde; adayların, ÖSYM tarafından (B) grubu kadrolarına, KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutulmak suretiyle yerleştirileceği, 25. maddesinde ise; ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getirmeyen adayların atamalarının yapılmayacağı, kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; merkezi atamalarda kurumların hizmetin özelliklerini ve niteliğini dikkate alarak adaylarda aranacak koşulları belirlemelerinin hukuken mümkün bulunduğu; ancak, söz konusu koşulların, kurumun kanununda veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisini öngördüğü yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerde belirtilmesi gerektiğinin açık olması karşısında; kurum mevzuatında yer almayan bir nitelik kodunun anılan düzenlemelere aykırı olarak kılavuzla belirlenemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının, 2020 KPSS puanı ile ÖSYM Başkanlığı tarafından yayımlanan KPSS-2020/2 Kılavuzu'na göre tercihte bulunduğu ve Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığı astronom kadrosuna yerleştirildiği; ancak, Tercih Kılavuzu'nda yer alan yabancı dil şartını sağlamadığı gerekçesiyle atamasının yapılmamasına ilişkin 04/03/2021 tarih ve 227 sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Belirli bir kadroya atama için adaylarda aranan nitelikleri duyurma fonksiyonu bulunan tercih kılavuzu ile, kamu personelini ilgilendiren yeni düzenlemeler ya da ilave özel şartlar getirilmesi Hukuk Devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu durumda, astronom kadrosunda istihdam edilecek personel için aranan İngilizce dil şartının belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin, kurumların özel kanun gibi yasal düzenlemelerle veya yönetmelik gibi düzenleyici nitelikteki idari işlemlerle düzenlenmesi ve Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle aleniyet kazandırılması gerekirken, bu şartın KPSS-2020/2 Kılavuzu'nda belirlenmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Davacının atamasının yapılmamasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı bireysel işlemin iptali istemine gelince;

Anılan Kılavuz'daki nitelik kodunun hukuka aykırı olduğu saptandığından, ÖSYM tarafından Türkiye Uzay Ajansı Başkanlığına astronom olarak yerleştirilen davacının, belirtilen nitelik kodundaki koşulu taşımaması nedeniyle atamasının yapılmaması yolunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan, hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu bireysel işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerekmektedir.