Danıştay 12. Daire E.2021/5214 K.2025/2757

Dava konusu istem: ... ili, ... İlçe Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 31/12/2019 tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmemek suretiyle feshine ilişkin 17/12/2019 tarihli işleminin iptali ile yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; başta FETÖ/PDY silahlı terör örgütü olmak üzere terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin görevi başında kalmasının kamu düzeni ve güvenliği açısından sakınca oluşturacağı,

davalı idare tarafından yapılan değerlendirme sonucu davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı olduğu kanaatine varılarak kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği ve davalı idarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullandığına dair başkaca bir belge ve bilgiye rastlanmadığından, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacı hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma iddiası ile ...

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturmaya yer olmadığına karar verildiği, anılan fiil nedeniyle altı ay görevden uzaklaştırılmasının mevzuatta sayılan kendisinden istifade edilemeyecek haller arasında bulunmadığı, salt görevden uzaklaştırmanın davacıdan istifade edilememe sebebiyle sözleşmesinin feshi işlemi için yeterli olmadığı, hakkında Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası ile cezalandırılması yönünde alınan bir kararın da olmadığı, davacıdan istifade edilemediğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı göz önüne alındığında istifade edilememe halinin somut olarak ortaya konulamadığı anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle; istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların en erken dava tarihi (17/02/2020) olmak üzere her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılması suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, 06/08/2019 tarihli disiplin soruşturma raporunda yer alan tespitlerin dikkate alınmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Kendisine verilen emir ve görevleri başarıyla yerine getirdiği, takdirnameler ile ödüllendirildiği, istifade edilmeme hallerinin gerçekleşmediği, dava konusu işlemin ölçülü olmadığı, temyize konu kararın hukuk ve hakkaniyete uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Erzincan ili, ... İlçe Jandarma Komutanlığında ... tarihinden itibaren jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının. 13/06/2019 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığına FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile ilgili bilgi vermek istediği ve ifadesinin alındığının tespit edilmesi üzerine.

20/06/2019 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve hakkında soruşturma başlatıldığı, jandarma mesleğine başlamadan önce FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatının olması ve etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmak istemesi nedeniyle Jandarma Genel Komutanlığında çalışmasının kabul edilemez olduğu, bu durumun jandarmanın disiplinini esastan sarsacak ve itibarını zedeleyecek nitelikte olduğu ve ayrıca 6 ay görevden uzaklaştırılmış olması nedeniyle kendisinden istifade dilemeyeceği değerlendirilerek,

31/12/2019 tarihi itibarıyla sona erecek sözleşmesinin Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca feshedilmek suretiyle yenilenmemesine karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

Öte yandan; ... Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından, silahlı terör örgütüne üye olma iddiasıyla başlatılan soruşturma sonucunda 2011-2012 yıllarında örgüt ile irtibatlı evde ve yurtta kalma, dershaneye gitme eylemlerinin tarihi ve beyanın içeriği dikkate alındığında, bu eylemlerin atılı suç kapsamında soruşturma açılması için yeterli delil niteliğinde olmadığı gerekçesiyle soruşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 12. maddesinin ikinci fıkrasında, “Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar.” hükmü öngörülmüştür.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan "Sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar" başlıklı 12. maddesinde; "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:

a) Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,

b) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,

c) Fiilî kadroda münhal bulunmak,

ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak." koşulları aranmış, "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" başlıklı 13. maddesinde de;

Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.

Ayrıca;

b) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse ve affa uğrasa dahi.

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasnii, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat,

isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların, 2) 1632 sayılı Kanunun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olanların,

ç) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olanların,

Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir.

Uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işlemi yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında takdir yetkisi bulunduğu gibi, asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle sözleşme yenilememenin haklı sebeplere dayanması ve bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkân verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerektiği muhakkaktır.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile UYAP üzerinden yapılan araştırma neticesi her ne kadar davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan soruşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olsa da; davacıya ilişkin soruşturma raporları ve davacının beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde terör örgütü ile irtibat ve iltisakın varlığına kanaat getirilmesine yeterli düzeyde tespitler içerdiği,

ayrıca icra ettiği askerlik görevinin de önemi, özelliği ve hassasiyeti dikkate alındığında, davalı idarenin sözleşme yenilememe işlemi tesis ederken, kamu yararı amacına aykırı olarak ve hizmet gerekleri dışında, subjektif sebeplerle hareket ettiğine ilişkin bir bilgi veya belgenin bulunmadığı, sözleşme yenileme konusunda idarenin yargı kararı ile zorlanmasının hukuken mümkün olmaması karşısında, dava konusu işlemin, takdir yetkisi kapsamında ve hukuka uygun olarak tesis edildiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük (Dairece sehven parasal haklar yazılmıştır.) hakların en erken dava tarihi (17/02/2020) olmak üzere her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.