Danıştay 12. Daire E.2021/5625 K.2024/2924

Dava konusu istem: Antalya İli, Kaş İlçesi, Kalkan Jandarma Karakol Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 4. maddesinin (b) bendi uyarınca 31/12/2019 tarihinde dolan sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 31/12/2019 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin, konuya ilişkin tanzim olunan soruşturma raporunun ve adli makamlara ait belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; bir suç örgütüne ait araçla yaptığı kaza sonrası ortaya çıkan davacı davranışlarına ilişkin disiplinsizliklerin soruşturma raporuyla ortaya konulduğu hususu ve davalı idarenin ''henüz mesleğinin başlarında jandarma kolluk kuvveti personeli olarak vatandaşla iç içe görev yapan davacının suç örgütüne ait araçla kaza yapması, olayı amirlerine bildirdiğini söyleyip saklaması,

kazayı kendisi yapmasına rağmen gerçek dışı tutanak düzenlemesi, suç örgütü liderinin yanına gitmesi ve para vermesi'' şeklindeki savunması nazara alındığında emniyeti ve dolayısıyla kamu düzenini sağlamada güven temelli hizmet gördürülen davacının bu esası yitirdiği ve artık davacıdan istifade edilemeyeceği düşüncesinden hareketle takdir yetkisi çerçevesinde sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; davacı, her ne kadar "hizmet dışında resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" eyleminden 6 ay kısa süreli durdurma disiplin cezası ile cezalandırılmış ise de; davacının sicil geçmişinin iyi olduğu, hakkında şeremetler grubu ile bağı olduğuna ilişkin adli bir soruşturma bulunmadığı, meslek geçmişinde dava konusu olay dışında herhangi bir disiplinsizliği nedeniyle disiplin cezası bulunmadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde;

özel hayatında yaşadığı maddi hasarlı trafik kazası olayının kendisinden istifade edilemeyeceği, aksinin kabulünün Anayasada düzenlenen ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının, Şeremetler olarak bilinen suç örgütüne ait araçla kaza yaptığı, aracı kendisinin kullandığını beyan ettiği, yapmış olduğu trafik kazası sonrasında da dosya muhteviyatında bulunan kaza tespit tutanağına, araçta bulunmayan bir şahsı şoför olarak göstererek gerçek dışı tutanak düzenlettirdiği, bu sebeple "kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza ettirmek disiplinsizliğini işlediği, ayrıca davacının kazayı kendisi yapmasından kaynaklı olarak 40.000 TL parayı Şeremetler grubunun lideri olarak bilinen M.Ş.'nin adamına verdiği,

Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ... sayılı soruşturma talimatı yazısının davacının birliğine gönderilmesi sonrasında idari soruşturma başlatıldığı, soruşturma sonucunda 6 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırıldığı, idarenin takdir yetkisini kamu düzeni ve hizmet gereklerine uygun olarak sözleşmenin yenilenmemesi şeklinde kullandığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Hiçbir suç eyleminin bulunmadığı, hakkında adli soruşturma yapılmadığı, feshe sebep olayın 2018 yılı Eylül ayında meydana geldiği, davacının görevli olmadığı bir gün misafirlerinin isteğiyle bara gittiği; ancak, içeri dahi girmediği, daha önce kimlik kontrolleri sırasında karşılaştığı bir şahsın ehliyetinin olmadığı için birlikte markete gitme teklifini kabul ettiği, dönüş yolunda maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, yaşanan olayı gizlemeyerek sıralı amirlerine hemen bilgi verdiği, kazayı kendisinin yapması nedeniyle tarafların tüm masraflarını karakol komutanının bilgisi dahilinde ödediği,

bu kişilerin Şeremetler olarak ifade edilen suç örgütünün bir parçası olduklarını bilmediği, dava konusu işlemin ölçülü, hakkaniyetli ve adil olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı hakkında yapılan disiplin soruşturması ile Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturma dosyasındaki tespitlerle, davacının suç örgütüne ait araçla kaza yaptığı, olayı amirlerine bildirdiğini söyleyip sakladığı, kazayı kendisi yapmasına rağmen gerçek dışı tutanak düzenlediği, suç örgütü liderinin yanına gittiği ve para verdiği, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 7068 sayılı Kanun uyarınca 6 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırıldığı, tüm dosya kapsamından takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun, objektif kullanıldığı anlaşıldığından,

davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya İli, Kaş İlçesi, Kalkan Jandarma Karakol Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 4. maddesinin (b) bendi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 31/12/2019 tarihli işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12.maddesinde; Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesileceği, bunların, yedekte er kaynağına alınacağı, görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği'' hükmüne yer verilmiştir.

20/09/2005 tarih 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin, 13.maddesinde ise; ''Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan,

atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği, bunların yedekte er kaynağına alınacağı'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idarenin, davacı ile sözleşme yenileme konusunda takdir yetkisini haiz olduğu açık olup, söz konusu takdir yetkisinin, “davacının mesleki safahatı ve özellikle de sözleşme dönemi içinde göstermiş olduğu disiplin ve başarı durumu, mesleki performansı, askerlik mesleğine uyum sağlayıp sağlamadığı, idarede istihdam edilmesinde fayda görülmesini sağlayacak hal ve yeterliliğinin bulunup bulunmadığı, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler” gibi ölçütlerin göz önünde bulundurulmak suretiyle kullanılması gerektiği açıktır.

Belirtilen durumlar itibarıyla hangi olumsuzlukların takdir yetkisinin kullanımına olumsuz etki ettiğinin somut bilgi ve belgeler çerçevesinde ortaya konulması gerekmekte olup, işlemde kullanılan takdir yetkisinin objektif olarak kullanılıp kullanılmadığının saptanması, ‘hukukilik denetimi' kapsamında kalmaktadır.

Dosyadaki belgelerin incelenmesinden; davacının 2019 yılı sözleşme uzatma talebi değerlendirilerek, davacının Şeremetler adlı suç örgütüne ait araç kullanırken kaza yapması olayıyla ilgili olarak "Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek", "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" ve "Görevine sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine içkiye,

kumara ve benzeri kötü alışkanlıklara düşkün olmak" disiplinsizlikleri ile "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması için Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği belirtilerek Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölüm, 4/b maddesi uyarınca sözleşmesinin yenilenmediği görülmektedir.

Her ne kadar 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "...kendilerinden istifade edilememe..." ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01/06/2022 tarih ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararıyla, bu ibarenin düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmış olması nedeniyle iptal edilmiş ise de; dava konusu uyuşmazlığın sözleşme yenilememe işlemi olması ve 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesinde düzenlenen ve yürürlükte olan; "görevde başarısız olma" düzenlemesi kapsamında dava incelenerek;

yapılan disiplin soruşturması ile Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2018/20637 sayılı soruşturma dosyasındaki tespitlerle, davacının suç örgütüne ait araçla kaza yaptığı, olayı amirlerine bildirdiğini söyleyip sakladığı, kazayı kendisi yapmasına rağmen gerçek dışı tutanak düzenlediği, suç örgütü liderinin yanına gittiği ve para verdiği, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 7068 sayılı Kanun uyarınca 6 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırıldığı anlaşıldığından, tüm dosya kapsamından takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun, objektif kullanıldığı anlaşıldığından,

davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.