Danıştay 12. Daire E.2021/5704 K.2022/709

Dava konusu istem: Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56/B maddesi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacıya isnat edilen eylemlerin 2014 ve 2015 tarihleri arasında vuku bulduğu, bu eylemler nedeniyle davacıya 2954 sayılı Kanun'a 12/06/2019 tarihli 30799 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanunla eklenen 56/B maddesi uyarınca disiplin cezası verildiği, dolayısıyla idarece Kanun'da açıkça bir düzenleme bulunmamasına rağmen, disipline dair kanun maddelerinin geriye yürütüldüğü, bu durumun ise hukuk devleti, hukuki güvenlik ve istikrar ilkeleriyle bağdaşmadığı anlaşılmakla, davalı idarece ...

Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında belirtilen gerekçeler dikkate alınarak işlem tesis edilmesi gerekirken, disipline ilişkin Kanun hükümleri geriye yürütülmek suretiyle tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi istemi yönünden ise, bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacı hakkında; FİFA 2014 Web Sitesi ve Mobil Uygulama, TRT Spor Kanalı Görsel ve İşitsel Kimlik Tasarım ve Uygulama İle Trt Spor Kanalı Web İnternet Hizmeti Alımı ihalesinde 14/11/2014 ve 08/04/2015 tarihlerinde Olur vermek suretiyle, yersiz olarak 118.000,00-TL ödemenin yapılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle başlatılan soruşturma sonucunda, davacının eyleminin sübuta erdiğinden bahisle işten çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş, getirilen teklif doğrultusunda Yüksek Disiplin Kurulu tarafından ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Davacının anılan disiplin cezasının iptali istemiyle açtığı iptal davasında, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf incelemesi sonucunda, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf isteminin dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden gerekçeli olarak reddine, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük hakları yönünden kabulüyle İdare Mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılmasına ve davacının tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği,

anılan iptal kararı üzerine davalı idarece davacının Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu’nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği; davacının, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin bu işlemin iptali istemiyle açtığı davada; anılan işlemin iptali yolunda ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği; sözü edilen karar sonrasında davacının bu kez 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56/B maddesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile işten çıkarma cezası ile cezalandırılması üzerine, temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir." hükmüne dayalı olarak, 20/05/1988 tarih ve 19817 sayılı Resmi Gazete'de Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinde işten çıkarma cezası verilmesini gerektiren fiil ve haller sayılmış ve bu maddenin (g) bendinde, "Hırsızlık, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, dolandırıcılık, yalan yere tanıklık veya yemin, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet veya cürüm uydurma gibi memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici suçlardan birisini işlediği idari soruşturma sonunda sabit olanlar" hakkında işten çıkarma cezası verileceği kurala bağlanmıştır.

Danıştay Onaltıncı Dairesinin 08/06/2016 tarih ve E:2015/15655 sayılı kararıyla, "disiplin cezalarının yönetmelikle düzenleneceğine" ilişkin 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle, iptali için itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunulması üzerine, Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla, 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresi iptal edilmiş olup.

Anayasa Mahkemesi'nin anılan iptal kararı gereği 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleri ile 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'na "Disiplin işlemleri ile disiplin amirleri" başlıklı 56/A maddesi, "Disiplin cezaları" başlıklı 56/B maddesi ve "Disiplin işlemlerinin uygulanma esasları" başlıklı 56/C maddesi eklenmiştir.

7176 sayılı Kanun'la 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A maddesinin birinci fıkrasında, "Kurum hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmeyen, mevzuatın gerekli kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkında durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu anılan Kanunda yer alan disiplin cezaları verilir." kuralına yer verilmiş; 56/B maddesinde ise, "Kurumda görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları ile disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:...

5) İşten çıkarma: Personelin, Kurumda herhangi bir statüde veya başka kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak bir daha çalıştırılmamak üzere Kurumla ilişiğinin kesilmesidir. Bu ceza, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde yer alan Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller ile aşağıda sayılan fiil ve hallerde verilir:

a) Hizmeti aksatmak veya durdurmak amacıyla görevinin gereklerini kasten yerine getirmeyerek veya aynı amaçla fiil ve hallerde bulunmak suretiyle yayının aksamasına, durmasına veya yapılamamasına sebep olmak.

b) Genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkelerine kasten aykırı yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak.

c) Kurumun yayın mecralarından yararlanarak, Devletin iç veya dış güvenliği ile kamu düzenini bozacak nitelikte yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak." hükmü yer almaktadır.

2954 sayılı Kanun'a 7176 Kanun'un 5. maddesi ile eklenen 56/C maddesinde ise, "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına ilişkin düzenlemeler "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır...." düzenlemesi bulunmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde ise, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla.

2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "... disiplin cezaları..." ibaresinin, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş; bilahare, 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A, 56/B ve 56/C maddeleri ile TRT bünyesinde görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin düzenlemeler yapılmış olup.

56/C maddesinde ise. "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına ilişkin düzenlemeler "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır..." hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesince bir Kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. Aksi yaklaşımın, işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta, Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararından sonra, 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun'un 56/B maddesinde öngörülen disiplin cezaları uygulanmakla birlikte, 56/C maddesinde personele uygulanacak disiplin işlemlerinde bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'a atıf yapıldığından, uyuşmazlığın yeni yasal düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/07/2020 tarih ve E:2019/2976, K:2020/1348 sayılı kararı da bu yöndedir.

Yukarıda bahsi geçen Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ve bu kararın uygulanmasını teminen yürürlüğe konulan 2954 sayılı Kanun'un 56/C maddesi ve bu maddeyle atıf yapılan 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde öngörülen fiiller ve bunların karşılığı disiplin cezalarının karşılaştırılması suretiyle fiilin herhangi bir yaptırıma bağlanıp bağlanmadığı, disiplin cezasına konu fiilin karşılığı olarak aynı, daha hafif veya daha ağır bir yaptırım getirilip getirilmediği hususlarında değerlendirme yapılarak uyuşmazlığın çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Bu duruma göre, davacının üzerine atılı, soruşturmaya konu eylemlerinin, disiplin hukukunda yer alan tüm ilkeler (disiplin soruşturması yapılırken uyulması gereken esaslara riayet edilip edilmediği, davacının eyleminin sübuta erip ermediği, eylem ile verilen cezanın örtüşüp örtüşmediği, verilen cezanın ölçülülük ilkesine aykırı olup olmadığı, 7176 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile eklenen 56/B maddesinde yer alan işten çıkarma cezasına ilişkin fiillere ya da 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde yer alan Devlet memurluğundan çıkarma cezasına ilişkin fiillere uygun olup olmadığı vb.) dikkate alınıp değerlendirilmek suretiyle, Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden ise, bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava; Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56/B maddesi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı (ilk) işlemin iptali istemiyle açtığı davada ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın uygulanması amacıyla ... tarih ve ... sayılı (ikinci) işlem ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırıldığı ve bu işleme karşı açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve K:... sayılı iptal kararı gereğince dava konusu (üçüncü) işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, birinci ve ikinci işlemlere ilişkin istinaf istemleri üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen kararların temyizine dair Dairemizin E:2021/291 ve E:2021/203 sayılı kararlarında yer alan karşı oyumda belirtilen gerekçeler uyarınca bu davaya konu (üçüncü) işlem hakkında yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.