Danıştay 12. Daire E.2021/6038 K.2025/3075

Dava konusu istem: Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay nasbedilen davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından, bu eğitim sırasında; kötü muameleye maruz kaldığı, bu kötü muamale ve işkenceler sonucunda eğitim aldığı kursta görevli üst rütbeli komutanlarınca kendisine zorla belge imzalatıldığı ve akabinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği iddia edilmekte olup, davacının şikayeti üzerine Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında tahkikatın devam ettiği ve Genel kurmay Başkanlığından olayla ilgili olarak soruşturma izni istenildiği,

davalı idarece, davacının şikayet dilekçesindeki iddialarla ilgili olarak bu aşamada soruşturma izni verilmesini gerektirecek herhangi bir suç unsuru tespit edilemediğinden soruşturma izni verilmediği, davacının kendi iradesi ile verdiği dilekçe üzerine okulla ilişiğinin kesildiği, ilişik kesme dilekçesinin sahte olduğuna veya dilekçe üzerinde silinti - kazıntı yapıldığına ilişkin bir iddiada bulunmadığı, dolayısıyla okuldan ayrılma isteğine ilişkin dilekçenin geçerli bir dilekçe olduğu, her ne kadar davacı bu dilekçeyi vermeye zorlandığını iddia etmiş ise de;

söz konusu dilekçenin maddi -manevi herhangi bir baskı ve zorlama sonucu alınmış olduğuna, dair soyut iddialar dışında hiçbir somut bilgi ve belge bulunmadığı dikkate alındığında davalı idarece mevzuat hükümleri ve talimatlar doğrultusunda kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesince; davacı tarafından, Özel Kuvvetler İhtisas Kursunun başından itibaren sicil amiri tarafından sistematik olarak çeşitli psikolojik baskı ve hakaretlere maruz kaldığı, bu şekilde istifaya zorlandığı, baskı altında kurstan ayrılma dilekçesinin verildiği, sağlık problemlerinin görmezden gelinerek, tedavi hakkının engellendiği, bu hususlara ilişkin Ankara Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunun ileri sürüldüğü, davacının kurstan ilişiğinin kesildiği...tarih ve ... sayılı Öğretmenler Kurulu Kararında;

"davacının, 19/01/2019 tarihli dilekçesinde (doğrusu 17/01/2019) kendi isteği ile kursa devam etmek istemediğini yazılı olarak beyan etmesi ve kursa devam edebilecek yeterli motivasyon ile psikolojik yeterliliğe sahip olmaması nedeniyle başarısız olduğunun değerlendirildiği ve ÖKY 184-1 Özel Kuvvetler Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin Üçüncü Bölüm 7. h.(11) maddesi gereği kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği" ifadelerine yer verildiğinin görüldüğü,

ancak davacının yeterli motivasyona ve psikolojik yeterliliğe sahip olup olmadığı konusunda düzenlenen herhangi bir sağlık kurulu raporu mevcut olmadığı gibi davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgeler arasında davacının psikolojik yetersizliğini gösteren somut bir bilgi ve belgeye de yer verilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının 17/01/2019 tarihli dilekçesi ile kendi isteği ile ÖKİK-10 Kursundan ayrılmak istediğini beyan ettiği, müteakiben kurstan ayrılma dilekçesi verdiği taktirde TSK'dan ilişiğinin kesileceğinin tebliğ edilmesi üzerine Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin üçüncü bölüm 7.h(11) maddesi gereğince kurstan ilişiğinin kesildiği, işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesi kapsamında doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay nasbedilen davacının, 06/08/2018 tarihinde açılan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime başladığı, bu eğitim devam ederken 17/01/2019 tarihinde kurstan ayrılma dilekçesi verdiği, ... tarih ve ... sayılı Öğretmenler Kurulu Kararı ile kurstan ilişiğinin kesildiği, Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ...sayılı kararı ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Temin ve Yetiştirme" başlıklı 68. maddesinde.

"Muvazzaf astsubay olabilmek için; a) Astsubay meslek yüksek okullarından mezun olmak veya, b) Milli Savunma Bakanlığı tarafından tespit edilecek fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını kendi nam ve hesabına bitirmek; dört yıl veya daha fazla süreli yükseköğrenimi bitirenler için müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, daha az süreli yükseköğrenimi bitirenler için yirmibeş yaşını bitirmemiş olmak; uzman erbaşlar için 4 üncü hizmet yılını tamamlamış, 8 inci hizmet yılını bitirmemiş olmak; yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak gereklidir.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilecek olanların yaş ve diğer giriş şartları Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca belirlenir. c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına eğitim göreceklerin önlisans eğitimine gönderilmeleri ile askeri eğitimleri ve bu eğitimleri sırasında yapılacaklara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacak şartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir.

Uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden bu madde hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar.

Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenlerin deneme süresi iki yıldır. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler sınıflarına bakılmaksızın Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitime tabi tutulurlar.

Bu eğitimlerde sağlık nedenleri hariç olmak üzere başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur. Sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler bir sonraki dönem eğitimine katılırlar. Bunlardan ikinci dönem eğitimde de sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler kuvvet komutanlıklarınca sınıf ve rütbelerine uygun görevlere atanırlar.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay naspedilenlerden sonradan Özel Kuvvetler Komutanlığı dışına atananlar, ayrıca sınıflarına ilişkin eğitimlere tabi tutulurlar." hükmü yer almaktadır.

Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklenmeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 11. maddesinde, Özel Kuvvetler Komutanlığı'nda görev yapmak istemediğini veya kurstan ayrılmak istediğini yazılı olarak beyan edenlerin kursla ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklenmeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 11. maddesinde, Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak istemediğini veya kurstan ayrılmak istediğini yazılı olarak beyan edenlerin kursla ilişiğinin kesileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Özel Kuvvetler Komutanlığında astsubay olarak görev yapan davacının da eğitime devam ederken 17/01/2019 tarihinde el yazısı ile doldurduğu ve imzaladığı form ile "kendi isteği ile kurstan ayrılma" talebinde bulunduğu, bunun üzerine 23/01/2019 tarihinde yapılan Öğretmenler Kurulu toplantısına ilişkin tutanakta "kendi isteği ile kursa devam etmek istemediğini yazılı olarak beyan etmesi ve kursa devam edebilecek yeterli motivasyon ile psikolojik yeterliliğe sahip olmaması nedeniyle başarısız olduğundan" ifadesine yer verilmek suretiyle ilişiğinin kesilmesine karar verilmesi üzerine dava konusu işlemle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince temyize konu kararda, "davacının yeterli motivasyona ve psikolojik yeterliliğe sahip olup olmadığı konusunda düzenlenen herhangi bir sağlık kurulu raporu mevcut olmadığı gibi, davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgeler arasında davacının psikolojik yetersizliğini gösteren somut bir bilgi ve belgeye de yer verilmediği" gerekçesine yer verilmek suretiyle istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; "kendi isteği ile ayrılma" yolundaki dilekçenin tek taraflı bir irade beyanı olarak hukuki sonuç doğurduğu, işlemin de bu gerekçeyle tesis edildiği,

kaldı ki davacının ayrılma iradesini belirtmesi üzerine personel astsubayı ile görüştüğü, "Danışma Özet Formu"nda; ailesiyle görüştüğünü ve ailevi sebeplerle ve motivasyon eksikliği nedeniyle bırakmaya karar verdiğinin belirtildiği görülmektedir.

Davacının kendi iradesi ile verdiği dilekçe üzerine okulla ilişiğinin kesildiği, ilişik kesme dilekçesinin sahte olduğuna veya dilekçe üzerinde silinti - kazıntı yapıldığına ilişkin bir iddiada bulunulmadığı, dolayısıyla okuldan ayrılma istemine ilişkin dilekçenin geçerli bir dilekçe olduğu,

her ne kadar davacı tarafından bu dilekçeyi vermeye zorlandığı iddia edilmiş ise de söz konusu dilekçenin maddi -manevi herhangi bir baskı ve zorlama sonucu alınmış olduğuna dair soyut iddialar dışında hiçbir somut bilgi ve belge bulunmadığı dikkate alındığında, davacının, davalı idarece mevzuat hükümleri ve talimatlar doğrultusunda kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiğinin anlaşıldığı,

926 sayılı Kanun'un 68. Maddesinin dördüncü fıkrasında, eğitimlerde başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceğinin düzenlenmiş olması karşısında, eğitimini tamamlamayarak başarı gösteremediği anlaşılan davacının, kendi isteği ile ayrılma iradesinin sonucu olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.