Danıştay 12. Daire E.2021/6074 K.2025/1797

Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, 2'nci Jandarma Komanda Tabur Komutanlığı Hizmet ve Muhafız Bölük Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacı tarafından, 31/12/2016 tarihinde sona erecek olan sözleşmesini kendi isteği ile yenilemeyeceğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 3. maddesi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Jandarma Bölge Komutanlığının 23/12/2016 tarihli işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararıyla.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanun'u uyarınca sözleşmeli uzman erbaş olarak görev yapanların sözleşmelerinin feshedilme sebeplerinin ilgili mevzuat hükümlerinde açıkça düzenlendiği, buna göre uzman erbaşların sözleşmelerinin bitimine üç ay kala sözleşme yenilemek isteyip istemediklerini belirten dilekçeyi amirlerine vermelerinin gerektiği, uzman erbaşlıktan kendi isteğiyle ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek,

ilişiklerinin kesileceği, davacı tarafından da sözleşmesinin bitmesinden önce kendi isteğiyle sözleşmesinin yenilenmesini istemediğini beyan ettiği ve sözleşmesinin feshedilmesinden önce de sözleşmesinin yenilemek istemediğine ilişkin dilekçesinden vazgeçtiği veyahut sözleşmesini yenilemek istediğine dair davalı idareye vermiş olduğu bir dilekçenin dava dosyasına sunulmadığı görüldüğünden, davalı idarece, davacının kendi isteğiyle sözleşme yenilemek istememesi üzerine,

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 3. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu belirtilerek, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyarbakır İli, Kulp ilçesi, 2'nci Jandarma Komanda Tabur Komutanlığı, Hizmet ve Muhafız Bölük Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacı tarafından, 31/12/2016 tarihinde sona erecek olan sözleşmesini kendi isteği ile yenilemeyeceğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 3. maddesi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 23/12/2016 tarihinde onaylanan Jandarma Bölge Komutanlığı işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." hükmü öngörülmüş; ikinci fıkrasında ise bu sürenin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı; aynı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) alt bendinde, ilk inceleme aşamasında dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden kanuna uygunluğunun inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) alt bendinde süresinden sonra açılmış bulunan davaların reddedileceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava süresi, kamu düzenine ilişkin bir husus olup hak düşürücü nitelik taşımaktadır. Nitekim, yukarıda yer verilen mevzuatta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüş, ayrıca davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır.

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralı, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulması ve bu işlemlere karşı idari yollara veya dava yoluna başvurmalarına olanak sağlama amacını taşımaktadır.

Bununla birlikte, idari işlemin niteliğinin ve hukuki sonuçlarının davacı tarafından bütünüyle öğrenildiği kimi davalarda, bilgi edinmenin (ıttılanın) yazılı bildirimin sonuçlarını doğuracağı ve dava açma süresine başlangıç alınacağı Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Ancak, bilgi edinmenin (ıttılanın), idari dava açma süresine başlangıç alınacağı şeklindeki genel bir kabul, Anayasa'nın 125. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'la bağdaşmadığından, bu istisnai durumun oluştuğu kabul edilerek bilgi edinmenin dava açma süresine başlangıç alınması, idari işlemin niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç itibarıyla davacı tarafından öğrenildiğinin kanıtlanması koşuluna bağlı olup; bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği de açılan idari davada idari yargı merciince karara bağlanacaktır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi ve davanın yasal süresi içerisinde açılıp açılmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; 23/12/2016 tarihli işlemle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verilen davacı ile yeni sözleşme imzalanmadığı ve terhis belgesi düzenlenerek 31/12/2016 tarihinde terhis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu maddi ve hukuki durum karşısında; dava konusu işlemin, davacı tarafından en geç terhis edildiği 31/12/2016 tarihinde öğrenildiği açık olup, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, bu tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde, en son 01/03/2017 tarihine kadar dava açılması gerekirken, 18/10/2018 tarihinde açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda; davanın esas yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde değil ise de, sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin reddine,

2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,

3. Davacının adli yardım talebi İdare Mahkemesince kabul edildiğinden, temyiz giderlerinin davacıdan tahsili için İdare Mahkemesince vergi dairesine müzekkere yazılmasına,