Danıştay 12. Daire E.2021/6281 K.2025/1998

Dava konusu istem: ... Piyade Komando ... Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, geçici görevli bulunduğu ... Mekanize Piyade ... Komutanlığında bir kısım uzman erbaşla birlikte uyuşturucu, uyarıcı madde kullandıklarından bahisle disiplinsizlik nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işleme esas alınan fiile ilişkin olarak davacı hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca "Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan yürütülen soruşturma neticesinde ... tarih ve ... sayılı kararı ile kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, karar içeriğinde davacının uyuşturucu kullanmadığını beyan ettiği, alınan idrar örneklerinde uyuşturucu kullanmadığının tespit edildiği, davacının ikametinde yapılan aramada suç unsuruna rastlanmadığı, bu haliyle şüphelinin üzerine atılı suçu işlediğine yeterli delil bulunmadığının ifade edildiği,

dava konusu işlemde ise, idari soruşturma kapsamında davacının alınan ifadesinde yer verilen "Bir kaç gün önce P.Uzm.Onb.A.D. uyuşturucu maddeyi getirdi. Çadırlar bölgesinin arkasındaki pentatlon alanında merak ettiğim için ve A.D.'nin bir kere içmekle bağımlı olmazsın demesiyle bir kere kullandım. Daha önce uyuşturucu madde kullanmadım.

Bir defa A.D. aracılığıyla bir anlık gafletle denedim, pişmanım." beyanlarına atıf yapıldığı, Anayasa Mahkemesi kararında belirtildiği üzere disiplin suçuna ve ceza yargılamasına konu eylemlerin aynı olduğu hâllerde disiplin soruşturmasıyla ilgili uyuşmazlıklarda fiilin sübutuyla ilgili olarak adli mercilerin ulaştığı kanaate saygı gösterilmesi ve bunu sorgulayacak ifadeler kullanılmamasının gerektiği, olayda ise davacı hakkında isnad edilen eylemi işlediğine dair yeterli delil bulunmadığından,

adli makamlarca verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar bulunmasına rağmen, işlemde davacının anılan fiili işlediğini ifade eden ibarelere yer verildiği, bu durumun Anayasa ile güvence altına alınan masumiyet karinesiyle bağdaşmayacağı, idari yönden de davacıya başkaca bir isnadın bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda, davacının kendisinden istifade edilmesini engelleyecek bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından, sözleşmenin feshi işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... Komando ...

Komutanlığında görevli bulunan bir personel tarafından temin edilerek Kışla içerisinde sokulduğu anlaşılan yasaklı maddenin, çadırlar bölgesinin arkasındaki pentatlon sahasında davacının da aralarında bulunduğu bir kısım personel tarafından kullanıldığı hususunun tahkikat kapsamında anlaşıldığından, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde tutum ve davranışlar kapsamında değerlendirilen fiilin askeri birlik atmosferini bozacak mahiyette bulunduğu,

sicil amirleri tarafından davacı hakkında askerlik mesleği değerlerini sergilemede istenen düzeye ulaşamaması nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği yönünde düzenlenen olumsuz kanaat raporları da göz önünde bulundurularak, icra edilen kritik görevin önemi ve özelliği gereğince, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek tesis edildiği sonucuna varılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Piyade Komando ... Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, geçici görevli bulunduğu ... Mekanize Piyade ... Komutanlığında uyuşturucu, uyarıcı madde kullandıklarından bahisle disiplinsizlik nedeniyle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemek olduğu, 4. maddesinde.

Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından hazırlanan ve ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlıklarınca onaylanan uzman onbaşı ve uzman çavuş kadrolarına göre her yıl alınacak uzman erbaşlarla ilgili kadro görev yerlerinin yayımlanarak duyurulacağı, istekli olan ve yönetmelikte belirtilen niteliklere sahip ve maddede belirtilen şartları taşıyanların istenilen belgelerle müracaat edecekleri, "Başarı Gösteremeyenler ve Ceza Alanlar" başlıklı 12. maddesinde;

görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesileceği ve yedekte er kaynağına alınacağı, görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde.

"Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ...n) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak,", "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında.

"Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların,

barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler; (...) b) Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmak," hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; iptali istenilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin içeriğinde, davacının sözleşmesinin "disiplinsizlik ve kendisinden istifade edilememesi"nden dolayı feshedildiği belirtilmesine karşın; 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendinde düzenlenen "ahlaki zayıflık" düzenlemesi gereğince, uyuşturucu kullanımı ve buna bağlı olarak askeri disiplini esastan sarsacak ve itibarını zedeleyecek nitelikleri fiilleri işlediğinden, kendisinden istifade edilmesine imkan bulunmadığından bahisle sözleşmesinin feshedildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen, “… kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.” ibaresi ile 19. maddesinde yer alan “… kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli …” ve “… yönetmelikte gösterilir.” ibaresinin itiraz yoluyla iptali istemiyle yapılan başvuruda, Anayasa Mahkemesinin 10/06/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/06/2022 tarih ve E:2022/4,

K:2022/64 sayılı kararıyla "Anayasa’nın 13. ve 70. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle anılan ibarelerin iptaline karar verilmiş ise de; davacının eyleminin karşılığında uygulanan mevzuat hükümlerinin söz konusu maddelerle ilgili olmadığı;

dava konusu işlemin sebep unsurunun davacının, uyuşturucu kullanmak sebebiyle disiplinsizlik göstermesi olduğu ve bu fiilinin 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendi kapsamında kaldığı sonucuna varıldığından Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinin (n) bendinde belirtilen, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak" niteliğini taşımadığı anlaşılan davacının,

sözleşmesinin feshedilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.