Danıştay 12. Daire E.2021/6433 K.2025/1846

Dava konusu istem: İzmir Büyükşehir Belediyesinde arkeolog olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) fıkrasının (g) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler, soruşturma raporu ve ekleri ile ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı birlikte değerlendirildiğinde; davacının zimmet suçunu işlediği gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; zimmet suçunun özel mal edinme kastı ile işlenebileceği, davacının Belediyenin envanterine kayıtlı ve kendi adına zimmetli olan 5 adet bilgisayarı şahsi tasarrufuna dahil ettiğinden, diğer bir ifadeyle mal edinme kastıyla hareket ettiğinden bahsedilemeyeceği, dolayısıyla davacıya isnat edilen fiilin zimmet suçunu oluşturmayacağı, bu çerçevede,

657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan ''Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' şeklindeki disiplin suçu kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, davacının devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Devlet memurlarının belirli niteliklere sahip olmaları gerektiği, hem hizmet içinde hem de hizmet dışında bu sıfatlarına yakışır şekilde davranmalarının yasal zorunluluk olduğu, ceza davasının temyiz edildiği için kesinleşmediği, davacının işlediği kanaatine varılan zimmet fiilinin, disiplin suçu oluşturduğu ve devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Ceza mahkemesi kararıyla beraat ettiği, suçlu olmadığı, disiplin cezası ile cezalandırılmaması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir Büyükşehir Belediyesinde arkeolog olarak görev yapan davacı hakkında, Kültürpark Şube Müdürlüğünün demirbaşına kayıtlı ve kendisine görevi gereği zimmetli olan 5 adet ... marka bilgisayarın yerinde olmadığı ve şahsi tasarrufuna dahil ederek zimmet suçunu işlediği iddiasıyla başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen 18/10/2018 tarihli raporda. Belediyenin envanterine kayıtlı ve davacı adına zimmetli olan beş tane ...

PC'yi şahsi tasarrufuna dahil ederek zimmet fiilini işlediği, bu fiilin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) fıkrasının (g) alt bendinde belirtilen "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında olduğunun değerlendirildiği, bu itibarla davacının devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması gerektiği görüş ve kanaatine yer verilmiş, anılan soruşturma raporu değerlendirilerek ve davacının savunması yerinde görülmeyerek, İzmir Büyükşehir Belediyesi Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile,

davacının zimmet suçunu işlediğinden bahisle devlet memurluğundan çıkarma cezası cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

Dava konusu olay ile ilgili olarak ''zimmet'' suçunu işlediği iddiasıyla davacı hakkında açılan davada; ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile suç işleme kastıyla hareket etmediği gerekçesiyle beraat ettiği, anılan karara karşı yapılan istinaf isteminin ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın ise Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiği ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı dosyada yargılamasının devam ettiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiş, 131. maddesinde ise, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un anılan hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak,

disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle hakkında beraat kararı verilen memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasına hukuki bir engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i kapsamında bağlayıcı olacağı kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle, davacının yargılandığı davada ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile suç işleme kastıyla hareket etmediği gerekçesiyle beraat ettiği, bu kararın ise Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı dosyada yargılamasının devam ettiği görülmüştür.

Dava konusu "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına esas alınan eylemlerin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanması ve ceza yargılamasına da konu edilmesi nedeniyle, davacının bu fiilleri işleyip işlemediği; ancak, ceza mahkemesince verilecek kararın kesinleşmesi sonucunda belirlenebilecektir.

Bu durumda; söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan ve verilecek karar kesinleştikten sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.