Danıştay 12. Daire E.2021/6126 K.2023/6222

Dava konusu istem: İzmir ili, Bergama ilçesi, 19. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapmakta iken, davacıdan sağlık sebebiyle kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesine dair 30/06/2020 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeni ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; davalı idarece gerek tıbbi gerekse kadro ve ihtiyaç durumu açısından kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uzun dönem tedavi gerektiren rahatsızlığı bulunması sebebiyle sözleşmesinin düzenlenen rapor uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği, ilişiğinin kesilmesine ilişkin emirlerin Anayasa ve temel hukuk normlarına aykırı olduğu, işlemin eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkesinin ihlali niteliğinde olduğu, çalışma hakkının ihlal edildiği, kazanılmış hakkının bulunduğu, sözleşme fesih şartlarında komando olamaz şartının bulunmadığı, işlemin adalet ve hakkaniyet ölçütlerinin sınırlarını aşacak şekilde sonuç doğurduğu, bu nedenle hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi bakımından da ihlal niteliğinde olduğu, dayanağı emrin kanuna aykırı olduğu,

ilgili Kanun'da ilkokul mezunu ya da lise mezunu ayrımının bulunmadığı, hiçbir disiplin cezasının bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının sözleşmesinin, komando olamaz kararlı sağlık raporu almak suretiyle istihdam edildiği özel ihtisas gerektiren komando branşının sağlık niteliğini kaybetmesi üzerine, sadece komando branşında görev yapmak üzere statüye alınmış olan personelden istihdam amacına uygun kadroda istifade edilebilme imkanı kalmaması sebebiyle sadece komando branşında müracaat imkanı sağlandığı dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyaçları ve Kara Kuvvetleri Komutanlığının personel ihtiyacına uygun olarak feshedildiği,

ilköğretim mezunu olarak temin edilen uzman erbaşların sadece komando branşına müracaat haklarının bulunması sebebiyle normal şartlarda kabul edilmeyecekleri bir idari pozisyona kabul edilmelerinin mümkün olmadığı, idarenin kendisinden istifade edebilme koşullarının tespiti bakımından takdir yetkisinin bulunduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ilinde uzman erbaş olarak görev yapan davacının, "komando olamaz" sonuçlu sağlık raporuna istinaden Kara Kuvvetleri Komutanlığı 19. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Merkez Şube Müdürlüğünün ... tarih, ... sayılı işlemi ilesözleşmesinin feshedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Göreve Alınma" başlıklı 4. maddesinde, istenilen belgelerle müracaat edenlerden uygun görülenlerin Yönetmelikle belirtilen esaslara göre çalıştırılabileceği; "Tedavi" başlıklı 10. maddesinde, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; "Yönetmelik" başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, sözleşmenin yapılması ve fesih sebepleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar gibi unsurların Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

3269 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre düzenlenen 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde.

"Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, (...) ç) Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu, askerî hastahanelerden alacağı raporla kanıtlamış olmak," hükmü, "Sözleşmenin Uzatılmasında Uygulanacak Esaslar" başlıklı 12. maddesinin (ç) bendinde, "İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak." hülmü.

"Görevde Başarısız Olma, Kendilerinden İstifade Edilememe Halleri ve Sözleşmenin Feshedilmesi Sebepleri" başlıklı 13. maddesinin (c) bendinde, "3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 uncu maddesinde belirtildiği şekilde sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların" sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği, uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işleminin yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

3269 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin (c) bendi hükümleri gereği, uzman erbaşların sağlık sebebi ile kendisinden istifade edilip edilemeyeceği, dolayısıyla vazifesini yapıp yapamayacakları "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine" göre tespit ve tayin edilmekte olup, Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu gereğince Jandarma Genel Komutanlığı mensubu olan personeli de kapsayacağı vurgulanmış,

Yönetmelik eki "Hastalıklar Listesi ve Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgelerinin Kullanımına İlişkin Açıklamalar"ın "B.

Yükümlüler, Yedek Subay Aday Adayları, Yedek Subay Adayları, Yedek Subaylar, Erbaş ve Erler Hakkında Hastalıklar Listesinin Uygulanması" başlıklı kısmında, tüm hastalık ve arızaların, askerliğe uyarlık açısından Yönetmelik kapsamına alındığı, Hastalık ve Arızalar Listesinde her maddenin hastalık ve arızaların ağırlık derecesine göre (A), (B), (C), (D) dilimlerine, dilimlerin de fıkralara ayrıldığı, (A) diliminde askerliğe elverişli olan hastalık ve arızaların, (B) ve (D) dilimlerinde askerliğe elverişli olmayan hastalık ve arızalar belirtildiği,

aynı Yönetmeliğin "Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayeneleri" başlıklı 81. maddesinde; "(1) Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayenelerine ilişkin işlemler 10/9/1982 tarihli ve 8/5319 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür.

(2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen raporlara tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, bu kuruluşlarca temin sürecinde bulunan adaylara ilişkin verilen raporlara ise tebliğ tarihinden itibaren üç işgünü içinde itiraz edilebilir." hükmü, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin sağlık kurulu muayeneleri" başlıklı 84. maddesinde ise.

"Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, bu Yönetmeliğin ilgili Bölümlerindeki sağlık kurulu muayeneleri hariç aşağıdaki durumlarda sağlık kurulu muayenesine tabi tutulabilir. a) Son sağlık durumlarının saptanmasını yazılı olarak isteyenler. b) Amirin veya tabibin gerekli gördüğü hallerde." muayene yapılabileceği düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı hakkında SBÜ Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 19/03/2020 tarih ve 1637 sayılı sağlık kurulu raporunda, davacının komando olamayacağı ama uzman erbaşlığa devam edebileceği yönünde görüş belirtildiği,

söz konusu rapordan da anlaşılacağı üzere, davacının uzman erbaş olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapabileceği, yukarıda hükümlerine yer verilen Yönetmelik kapsamında (A) diliminde askerliğe elverişli olan hastalık ve arızaların yer alması ve terhis belgesinden davacının uzman erbaş statüsünde olduğunun anlaşılması karşısında, davacının Kara Kuvvetleri Komutanlığında uygun sınıflar veya branşlardan birinde yetiştirilmek üzere görevine devam etmesinin mümkün olup olmadığı hususunun davalı idarece değerlendirilerek bu değerlendirme sonucuna göre bir işlem tesisi gerektiği açıktır.

Bu durumda, davalı idare tarafından davacının durumunun yeniden değerlendirilmesi suretiyle işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, davacının "kendisinden istifade edilemeyeceği" gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetlerinden tamamen ilişiğinin kesilmesi şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.