Danıştay 12. Daire E.2021/6230 K.2022/2488

Dava konusu istem: … Gümrük ve Ticaret Müdürlüğü … Tasfiye İşletme Müdürlüğünde ambar memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 21/06/2018 tarih ve 2018/33 sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucu hazırlanan soruşturma raporunun ve eki ifade tutanakları ile görüntü kayıtlarının birlikte değerlendirilmesinden; davacının, içerisinde kaçak eşya bulunan … plakalı araç sahibi ile tanışıklığının bulunduğu, birden çok kez söz konusu araç ile ambardan ayrılırken kamera görüntülerinin bulunduğu, söz konusu fiilleri gerçekleştiren kişiler ile birlikte hareket ettiğinin kamera kayıtlarından anlaşıldığı, soruşturma raporundaki ifadelerden, kaçak eşyaların ambardan çıkarılması fiiline iştirak ettiği görülerek,

yurt dışı edilmek üzere ... tarafından satın alınan yeniden ihraç amaçlı çay cinsi eşyadan 4 kolisinin, .. ve ambar memuru ... ile birlikte hareket etmek sureti ile 21/03/2017 tarihinde yurtdışı edilmeyerek, ithali yasak eşyanın yurt içine sokulmasına iştirak ettiği, 03/04/2017 tarihinde … sahasında yapılan kaçak zannı ile yakalanan sigaraların imhasında toplam 22 çuval sigaranın imha alanından alınarak ambara konulmasında, ... ve ... ile birlikte hareket ettiği, ... ile birlikte, 04/04/2017 tarihinde toplam 3 (üç) koli eşyayı 06/04/2017 tarihli 2 (iki) koli ve bir poşet eşyayı,

10/04/2017 tarihli olayda 700 paket … marka bandrolsüz sigara ile 560 adet … marka çocuk bezi cinsi eşyayı ambardan çıkararak, …'ın aracı ile … sahası dışına götürülmeleri fiilinde ambar memurları ile birlikte hareket ettiği, suça konu fiillerin süreklilik arz ettiği tespit edilerek, fiillerin sübuta erdiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; dava dosyası ve dava konusu işlemin dayanağı soruşturma raporu, eki tanık beyanlarının incelenmesinden; her ne kadar ceza kanununa göre zimmet suçundan kast veya taksitinin bulunamaması nedeniyle beraatine, görevi kötüye kullanma suçunun yasal unsurları oluşmadığından beraatine karar verilmiş ise de; disiplin hukuku bakımından, davacının içerisinde kaçak eşya bulunan … plakalı araç sahibi ile tanışıklığının bulunduğu, birden çok kez söz konusu araç ile ambardan ayrılırken kamera görüntülerinin bulunduğu, söz konusu fiilleri gerçekleştiren kişiler ile birlikte hareket ettiğinin kamera kayıtlarından anlaşıldığı,

soruşturma raporundaki ifadelerden, kaçak eşyaların ambardan çıkarılması fiiline iştirak ettiği görülerek, yurt dışı edilmek üzere ... tarafından satın alınan yeniden ihraç amaçlı çay cinsi eşyadan 4 kolisinin, ... ve ambar memuru ... ile birlikte hareket etmek sureti ile 21/03/2017 tarihinde yurtdışı edilmeyerek,

ithali yasak eşyanın yurt içine sokulmasına iştirak ettiği, 03/04/2017 tarihinde … sahasında yapılan kaçak zannı ile yakalanan sigaraların imhasında toplam 22 çuval sigaranın imha alanından alınarak ambara konulmasında, ... ve ... ile birlikte hareket ettiği ... ile birlikte, 04/04/2017 tarihinde toplam 3 (üç) koli eşyayı 06/04/2017 tarihli 2 (iki) koli ve bir poşet eşyayı, 10/04/2017 tarihli olayda 700 paket … marka bandrolsüz sigara ile 560 adet … marka çocuk bezi cinsi eşyayı ambardan çıkararak,

…'nın aracı ile … sahası dışına götürülmeleri fiilinde ambar memurları ile birlikte hareket ettiği, dikkate alındığında davacının söz konusu gümrük sahasında bulunan eşyaları izinsiz ve yetkisiz bir şekilde gümrük sahasının dışına çıkardığına ilişkin gerçeği değiştirmeyeceği, davacının söz konusu bu fiillerinin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici olduğu kanaatine varıldığından,

sübut bulunan eylem nedeniyle davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin E bendinin (g) alt bendi uyarınca "devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde ve mahkeme kararında belirtilen gerekçeyle hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu disiplin cezası verilirken ölçülülük, elverişlilik, zorunluluk ilkelerinin ihlal edildiği, önceki sicillerinin gözardı edildiği, isnat edilen fiillerle ilgili kastı olup olmadığının tartışılmadığı, hakkındaki bütün iddialardan yargılandığı ceza mahkemesinde beraat ettiği, amirleri talepte bulunmadan verilen cezanın hukuka aykırı olduğu, olaylarla ilgili bir görevinin ve kamu zararının bulunmadığı belirtilerek kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının ihraç amaçlı (ithali yasak) çay cinsi 4 koli eşyanın yurtdışı edilmeyerek yurtiçine sokulması olayına, ambardan sigara ve çocuk bezi çıkarılması fiiline iştirak ettiği, davacının işlediği fiillerin güvenlik kamerası ile tespit edildiği, soruşturma raporunda detaylı olarak olayların analiz edildiği, 657 sayılı Kanun'un 131. maddesi uyarınca adli yargıdan bağımsız olarak idarenin işlem tesis etmesinde bir engelin bulunmadığı, davacının adli yargıda beraat etmiş olmasının işlemin geçerliliğine etkisinin olmayacağı, dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca Gümrük ve Ticaret Bakanlığı yerine Ticaret Bakanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden;. Gümrük ve Ticaret Müdürlüğü. Tasfiye İşletme Müdürlüğünde ambar memuru olarak görev yapan davacının, yurt dışı edilmek üzere ... isimli şahıs tarafından satın alınan yeniden ihraç amaçlı çay cinsi eşyadan 4 kolisinin, ... ve ambar memuru ... ile birlikte hareket etmek sureti ile 21/03/2017 tarihinde yurtdışı edilmeyerek,

ithali yasak eşyanın yurt içine sokulmasına iştirak ettiği, 03/04/2017 tarihinde … sahasında yapılan kaçak zannı ile yakalanan sigaraların imhasında toplam 22 çuval sigaranın imha alanından alınarak ambara konulmasında, ... ve ... ile birlikte hareket ettiği, ... ile birlikte, 04/04/2017 tarihinde toplam 3 (üç) koli eşyayı 06/04/2017 tarihli 2 (iki) koli ve bir poşet eşyayı, 10/04/2017 tarihli olayda 700 paket … marka bandrolsüz sigara ile 560 adet … marka çocuk bezi cinsi eşyayı ambardan çıkararak,

…'ın aracı ile … sahası dışına götürülmeleri fiilinde ambar memurları ile birlikte hareket ettiği, suça konu fiillerin süreklilik arz ettiği iddialarıyla başlatılan soruşturma sonucunda Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiştir. Aynı Kanunun 131. maddesinde, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Kanunun anılan hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kural olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği de açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacının dava konusu işleme gerekçe olan eylemi sebebiyle ceza mahkemesinde yargılandığı, zimmet ve görevi kötüye kullanma suçlarından açılan kamu davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih E:…, K:… sayılı kararı ile davacının beraatine karar verilmekle birlikte uyuşmazlığa konu davada, … Bölge Adliye Mahkemesi …. Ceza Dairesinin E:… sayılı dosyasında istinaf incelemesinin halen devam ettiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince, davacıya isnat edilen fiiller sübut bulduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin gerekçeli reddine karar verilmiş ise de; davacının üzerine atılı görevi kötüye kullanma ve zimmet fiilinin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanan fiillerden olması ve ceza yargılamasına da konu edilmesi nedeniyle, davacının anılan fiili işleyip işlemediği ancak ceza mahkemesince verilecek kararın kesinleşmesi üzerine belirlenebileceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, söz konusu ceza davasının istinaf aşamasında sonuçlanıp sonuçlanmadığı hususunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen davanın reddine dair ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.