Danıştay 12. Daire E.2021/7462 K.2025/1284

Davacının iddiaları

Davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunduğu, 30 yıldır davalı idarede büro sorumlusu olarak çalıştığı, Kariyer Yönergesindeki 14 ve 15. maddelerdeki şartları karşıladığı, ancak, dava konusu Yönergenin 6. maddesi gereğince açıktan atama ile kariyer mesleğe girecek olanların bu şartları taşımaksızın aynı pozisyonlara atanabilecekleri, kariyer mesleğe girişte kurum içinden yükselecek olanlara çok daha ağır şartlar getirildiği halde, açıktan atanacaklar için bu şartların aranmamasının hukuka aykırı olduğu,

kurum içinden gelenlere getirilen kriterlerin açıktan atananlara da getirilmesi gerektiği, aynı pozisyon için farklı kriterler uygulamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, örneğin, idarede çalışan kapsam içi personelin 6. maddedeki şartları taşıyor olsa bile,

Yönergenin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki 6 yıl çalışmış olmak ve en az görevde bir kez yükselmiş olmak şeklinde ekstra getirilen şartlar nedeniyle ilgili kadrolara aday olarak başvuramayacakları, yine 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki sözlü sınav değerlendirmesinde davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğunun değerlendirilmesinde somut bir ölçü ortaya konulamadığı,

Yönergenin 14. maddesinin ikinci fıkrası gereğince açıktan atanacak personel yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı bir sınava tabiyken, kapsam içi personelin ön eleme mülakatı, mesleki eğitim programı, atama sözlü sınavı olmak üzere üç aşamaya tabi olup, belirtilen üç aşamadan sonra 3 yıllık kariyer mesleğe giriş programı ve 3 yıllık programdan sonra yazılı ve sözlü yeterlilik sınavının da ek olarak uygulanacağı;

ayrıca 14. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca başarılı olan adayların atama yapılacak birime mevcut unvanı ile geçici görevlendirilerek 6 ay süreyle mesleki eğitim programına dahil edilecekleri, bu süre boyunca adayın hak kazandığı unvanın haklarından faydalanamayacağı; eşitlik ilkesine aykırı bir diğer düzenlemenin de, geçici 4. maddedeki tekniker görevi için en az bir kez görevde yükselme şartının aranmıyor olması olduğu; kurum içinden yükselenlerle açıktan atananlar arasında kariyer mesleğe geçtiklerinde maaş ve özlük hakları bakımından farklılıklar bulunabileceği, buna ilişkin belgelerin idareden istenilerek getirtilmesi gerektiği.

Yönergenin 3. maddesinde yasal dayanak bakımından 233 sayılı KHK ve 399 sayılı KHK ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğine atıfta bulunulduğu, normlar hiyerarşisinde Yönergenin kanun ve yönetmeliklere aykırı olmaması gerektiği, oysa 399 sayılı KHK’nın 7. maddesinde sözleşmeli işe alınacak personelde aranacak şartların Yönerge ile getirilenler dışında olduğu, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, dava konusu Yönerge maddelerinin hukuka aykırı olduğu ve yürütmesinin durdurulması ve sonrasında iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak; davanın, adli yargının görev alanına girdiğinden, görevsizlik nedeniyle reddi gerektiği, BOTAŞ personelinin tamamının (kapsam içi ve kapsam dışı) 399 sayılı KHK’ya değil, İş Kanununa tabi olduğu, davaya konu düzenleyici işlemin ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem olmadığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olmadığından dilekçenin reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak; kapsam içi statüdeki personelin özlük haklarının İş Kanunu ve Toplu İş Sözleşmesi ile,

kapsam dışı personelin özlük haklarının İş Kanunu ve Botaş Kapsam Dışı Personel Yönetmeliği ile düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca personel atamalarında Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte yer alan hükümlerin uygulandığı, Türkiye İş Kurumu aracılığla KPSS puanına göre alım yapıldığı, normal şartlarda kuruluş bünyesine personel istihdamının açıktan atama şeklinde yapıldığı, ancak, kapsam içi personele de fırsat tanımak amacıyla dava konusu düzenlemenin yapıldığı,

anılan düzenlemeye dayanak Botaş Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 7. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde.

"Kapsam içi statüde çalışan personelden bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Tablodaki tahsil şartını sağlayanlar, mühendis, programcı, avukat ve memur unvanlarına atanabilecekleri gibi, sınav ile uzman yardımcısı unvanına da atanabilirler.” hükmünün yer aldığı, anılan düzenlemeye göre kapsam içi personelin kapsam dışı statüye atanması hususunda bir zorunluluk bulunmayıp, bu konuda Genel Müdürlük makamına takdir yetkisi tanındığı;

kapsam içi statüde çalışan personelin hem kendi statüsü dahilinde görevde yükselmesi hem de kapsam dışı personel statüsüne atanmasındaki takdir yetkisi Makama bırakılmak yerine, bu yetkinin kullanılmasında belirli kıstasları sağlayarak keyfiliği önlemek ve takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmasını sağlamak için dava konusu Yönergenin yürürlüğe konulduğu, takip eden süreçte de “Kapsam İçi Personel İşe Alma, Ücret ve Görevde Yükselme Yönergesi”nin yürürlüğe girdiği,

davacı tarafından açıktan atama ile teşekkül içinden atama usulleri karşılaştırılarak birtakım iddialarda bulunulmuşsa da, bu iki atama şeklinin tamamen birbirinden farklı ve kendi içinde objektif kriterlere tabi olduğu, iki atama usulünün birbiri ile aynı olmasının beklenemeyeceği, zira teşekkül içinden atamanın istisnai bir yöntem olduğu; idarenin, tabi olduğu mevzuat hükümleri çerçevesinde organizasyon yapısında değişiklik yapmak, gerekli düzenleyici işlemleri tesis etmek, değiştirmek, yeni unvan ve pozisyonları belirlemek, atamalara ilişkin usul ve esasları belirlemek yetkisine sahip bulunduğu;

her iki atama türü arasında ücret farklılığı olduğu iddiasının doğru olmadığı, Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğinin 47. maddesine göre açıktan atamalarda; “uygun öğrenim seviyesinden sonraki çalışmalar" dikkate alınırken, teşekkül içinden atamalarda ise Yönetmeliğin 7. maddesinin (e) bendine göre “uygun öğrenim seviyesinden önceki 5 hizmet yılı dahil tüm hizmet süresinin” ücretin belirlenmesinde dikkate alındığı.

Kariyer Yönergesinin geçici 4. maddesinin mevzuata ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiasının doğru olmadığı, maddenin amacının, herhangi bir yükselme imkanı bulunmayan "Tekniker" unvanlı personelin kariyer mesleklere giriş unvanına atanmasına yönelik başvuru yapmasına olanak sağlamak olduğu, ayrıca 01/01/2022 tarihinden itibaren "Tekniker" unvanının yürürlükten kaldırıldığı ve halihazırda istihdam edilen "Tekniker" unvanlı personel bulunmadığı, davacının teşekkül içinden atama ile kariyer mesleğe giriş unvanına atanmadan bağımsız olarak, açıktan atama ilanındaki gerekli şartları sağlayıp başvurmasında herhangi bir engel bulunmadığı,

başarılı olması halinde açıktan atama yoluyla kariyer mesleklere atanabileceği, Yönergenin hukuka uygun olduğu ve istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Yönerge, BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı kararı ile yeni Botaş Kariyer Yönergesi yayımlanarak yürürlükten kaldırıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; davalı idarede büro sorumlusu olarak çalışmakta olan davacı tarafından, BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ... sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kariyer Yönergesi'nin 6., 14., 15., 16. ve geçici 4. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırılı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

İptal davası açılabilmesi için idarî işlem nedeniyle ilgilinin menfaatinin etkilenmiş olması, etkilenen menfaatin kişisel, güncel ve meşru bir menfaat olması, iptali istenen işlem ile davacı arasında makûl ve ciddi bir alâkanın bulunması gerekmekte olup; BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ... sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kariyer Yönergesi'nin 6. ve geçici 4. maddeleri yönünden davacının menfaat alâkasının bulunmadığı anlaşıldığından söz konusu maddeler yönünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yönetmeliğin diğer kısımlarına gelince;

BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Kariyer Yönergesi'nin ''Teşekkül içinden atamada Kariyer Gelişim Programı'' başlıklı 14. maddesinde, ''(l) Teşekkül içinden Kariyer Mesleğe Giriş Unvanına atama yapılabilecek uzman yardımcısı/mühendis pozisyonlarının sayısı ve bu pozisyonlar için aranacak tahsil (mezun olduğu bölüm) şartı ve diğer hususlar Başkanlık tarafından Teşekkülün personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir ve Genel Müdürün onayı ile ilan edilir.

(2) Kariyer Gelişim Programı; ön eleme mülakatı, mesleki eğitim programı ve Atama Sözlü Sınavı olmak üzere üç aşamadan oluşur.

(13) Kapsam İçi Personel aynı tarihte ilan edilen pozisyonlardan en fazla 2 (iki) ilana başvuru yapabilir ve yapılacak ön eleme mülakatlarından yalnızca birine katılır. Ön eleme mülakatında adayın;

a) Meslek hakkında teorik bilgisi elli puan üzerinden,

b) Davranış ve tepkilerin mesleğe uygunluğu elli puan üzerinden değerlendirilir.

(4) Ön eleme mülakatı neticesinde başarılı olan adaylar, açık pozisyon sayısını geçmemek kaydıyla yedekleri ile birlikte belirlenir.

(5) Başarılı olan adaylar atama yapılacak olan birime mevcut unvanı ile geçici görevlendirilerek 6 (altı) ay süreyle Mesleki Eğitim Programına dahil edilir.

(6) Başarılı olup Mesleki Eğitim Programına katılmayanların veya Programa katıldığı halde ilk 1 (ay) içerisinde çeşitli nedenlerle programdan ayrılanların yerine yedek listesinin ilk sırasından başlanmak üzere aynı usulde görevlendirme yapılabilir.

(7) Başkanlık ve İlgili Ünite/Birim tarafından belirlenen Mesleki Eğitim Programı Sorumlusu tarafından adayların mesleki gelişimleri I. ve II. dönem değerlendirme formları aracılığıyla takip edilir ve düzenlenen formlar Başkanlığa iletilir.

(8) Adayın Mesleki Eğitim Programında başarılı bulunabilmesi için değerlendirme puanının yüz üzerinden en az 70 (yetmiş) olması şarttır.

(9) Aday personelden Mesleki Eğitim Programını başarıyla tamamlayanlar programın bitmesini müteakip 1 (bir) ay içerisinde, Genel Müdür tarafından uygun görülen tarihte Kariyer Mesleğe giriş ünvanına Atama Sözlü Sınavına çağırılır. Atama Sözlü Sınavında başarılı olanlar ilan edilen birime Kariyer Mesleğe Giriş Unvanı ile atanır.

(10) Atama Sözlü Sınavında başarılı olamayan kapsam içi personel mevcut unvanı ile asıl görev yerinde çalışmaya devam eder.''kuralı; ''Kariyer Gelişim Programı başvuru işlemleri ve şartları'' başlıklı 15 maddesinde, '' (l) Kariyer Gelişim Programına başvurmak isteyen kapsam içi personelin aşağıdaki şartları taşıması gerekir:

a) Uzman Yardımcısı görev unvanı için üniversitelerin 4 yıllık fakültelerinden mezun olmak ve Teşekkülde Kapsam İçi Personel Yönergesi eki Tablo-l ve Tablo-3'te yer alan idari unvan sınıfında kesintisiz en az 6 (altı) yıl çalışmış ve en az bir kez görevde yükselmiş olmak,

b) Mühendis görev unvanı için, 4 yıllık mühendislik bölümlerinden mezun olmak ve Teşekkülde Kapsam İçi Personel Yönergesi eki Tablo-1 ve Tablo-3'te yer alan teknik unvan sınıfında kesintisiz en az 6 (altı) yıl çalışmış ve en az bir kez görevde yükselmiş olmak,

c) İlan tarihi itibariyle geçerlilik süresi dolmamış KPSS P-3 Puan türünden en az 60 (altmış) puan almış olmak.

ç) Gerekli görülen pozisyonlar için YDS'den en az 60 (altmış) puan almış olmak şartının sağlanması talep edilebilir.

(2) Kariyer Gelişim Programına girme şartlarını taşıyanlar gerekli belgelerle ve Üniteleri aracılığıyla Başkanlığa başvururlar. Bu şekilde bir başvuru olmaması halinde sınav yapılmaz. Bir personel Mesleki Eğitim Programına art arda 2 (iki) kez olmak üzere toplamda en fazla 3 (üç) defa katılma hakkına sahiptir.'' kuralı; ''Atama Sözlü Sınavı'' başlıklı 16. maddesinde ise '' (1) sınavda, adayların;

a)Meslek hakkında teorik bilgisi elli puan üzerinden,

b)Davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu elli puan üzerinden,

Puan verilmek suretiyle değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Komisyon üyelerinin verdiği puanlar, sınav sonuç formunda birleştirilir ve bu form üyelerce imzalanır.'' kuralı yer almıştır.

Kariyer mesleklere girişte aranacak nitelikleri tespit etmek, bu mesleklere girişte uygulanacak giriş sınavlarına, kariyer mesleğe giren personelin yetiştirilmelerine ve görevde yükselmelerine ilişkin yeterlik sınavları ile personelin performansının izlenmesine dair usul ve esasları belirlemek amacıyla, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname,

09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve 07/06/2001 tarih ve 24425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren BOTAŞ Kapsam Dışı Personel Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanan BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Kariyer Yönergesi'nin anılan düzenlemelerinde üst normlara ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın kısmen ehliyet yönünden, kısmen ise esastan reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davalı idarede büro sorumlusu olarak çalışmakta olan davacının, BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ...sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kariyer Yönergesi'nin 6., 14., 15., 16. ve geçici 4. maddelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Kariyer Yönergesi ; 6. maddesi ve geçici 4. maddesi yönünden incelendiğinde;

BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ... sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kariyer Yönergesi'nin "Kariyer Mesleğe Giriş" başlıklı İkinci Kısmının, "Açıktan Atama" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Giriş Sınavı başvuru şartları" başlıklı 6. maddesi ve "Çeşitli ve Son Hükümler" başlıklı Altıncı Kısmında yer alan, teknikere ilişkin düzenlemeyi içeren geçici 4. maddesinin iptali istemiyle 02/11/2021 tarihinde açılmış olup, işbu davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan ve iptali istenilen Yönergenin 6. maddesi ve geçici 4. maddesinin davacının hak ve menfaatini doğrudan etkilemediği açık olduğundan, söz konusu fıkraların iptali isteminin ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dava konusu Yönerge; 14., 15. ve 16. maddeleri yönünden incelendiğinde;

BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönetim Kurulunun ...tarih ... sayılı kararı ile yürürlüğe konulan Kariyer Yönergesi'nin, BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğünün 16/05/2024 tarih 2024/15-81 sayılı kararı ile yürürlüğe giren yeni BOTAŞ Kariyer Yönergesinin 37. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşıldığından, mülga Yönergenin 14., 15. ve 16. maddelerinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava konusu edilen Yönergenin 14., 15. ve 16. maddelerinin; dava devam ederken başka bir Yönerge maddesiyle yürürlükten kaldırılmasının eldeki davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Müşterek Kurulca bu maddeler yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara katılmıyorum.