Danıştay 12. Daire E.2021/7526 K.2024/5061

Dava konusu istem: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığında itfaiye eri ve yangın önlemleri kontrol üyesi olarak görev yapan davacının, "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" disiplin suçu kapsamında değerlendirilen eylemi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

İzmir 4. Ağır Ceza Mahkemesince davacının resmi belgede sahtecilik suçunun sabit görüldüğü; hakkında yürütülen disiplin soruşturmasında ise, soruşturmacı tarafından davacının, iddianame kapsamında rüşvet aldığı iddiası ile cezalandırılmasının istenildiği, sendika temsilcisinin bulunmaması nedeniyle şekil eksikliğinden iptal edilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının da sadece bu gerekçeye dayandığı, davacının resmi belgede sahtecilik suçunun disiplin soruşturmasında irdelenmediği, disiplin ve dava konusu işlemde de bu gerekçeye yer verilmediği,

sonrasında ise sendika temsilcisinin katılımı sağlanarak eksiklik giderilmek suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K. ... sayılı kararıyla da davacının rüşvet almak, rüşvet vermek ve görevi ihmal suçundan beraat ettiği dikkate alındığında, bu eylem nedeniyle Devlet Memurluğundan çıkarılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;

öte yandan, idarelerin, eylem ve işlemlerinden dolayı kişilerin uğradığı zararların idarece karşılanması gerektiğinden, davaya konu edilen bu işlem nedeniyle davacıya eksik ödenen maaş farklarının davacıya ödenmesinin gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 12/10/2011 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onikinci Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onikinci Dairesinin 08/03/2021 tarih ve E:2020/2234 K:2021/1077 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığında itfaiye eri ve yangın önlemleri kontrol üyesi olarak görev yapan davacının, "yangın yönünden sakınca yoktur" şeklinde rapor verme karşılığında işyeri sahiplerinden veya işyeri sahipleri adına hareket eden iş takipçilerinden maddi menfaat temin ettiğinden bahisle "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" disiplin suçu kapsamında değerlendirilen eylemi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, anılan eylemi nedeniyle davacı hakkında kamu davası açıldığı, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının "Rüşvet almak, rüşvet vermek ve görevi kötüye kullanmak" suçlarından, suçun sabit olmayışı nedeniyle beraatine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu ve dosyanın ilk derece Ceza Mahkemesine yeniden karar verilmek üzere gönderildiği, dosyanın derdest olduğu, verilen kararın henüz kesinleşmediği görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiş; 131. maddesinde ise; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un anılan hükmü kapsamında Ceza Mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, Ceza Mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak,

disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle hakkında beraat kararı verilen memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, Disiplin Hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin yönünden değerlendirilmesinde hukuki bir engel bulunmadığı açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i kapsamında bağlayıcı olacağı kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle, davacının yargılandığı, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "Rüşvet almak, rüşvet vermek ve görevi kötüye kullanmak" suçlarından, beraatine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine anılan kararın ilk derece Ceza Mahkemesine yeniden karar verilmek üzere gönderildiği, dosyanın derdest olduğu, verilen kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.

Dava konusu "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına esas alınan eylemlerin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanması ve ceza yargılamasına da konu edilmesi nedeniyle, davacının bu fiilleri işleyip işlemediği; ancak, ceza mahkemesince verilecek kararın kesinleşmesi sonucunda belirlenebilecektir.

Bu durumda; söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan ve kesinleştikten sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.