Danıştay 12. Daire E.2021/8147 K.2022/3035

Dava konusu istem : Davalı Sandıkta memur olarak görev yapan davacı tarafından, iş akdinin feshedilerek emekliye sevkine ilişkin Yönetim Kurulunun … tarih … sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı aylık, ödenek ve özlük haklarının emekliliğe sevk işleminin fiilen icrasından itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; üyelerine ekonomik ve sosyal yardımlar sağlamak üzere kurulmuş olan davalı idarenin, son yıllarda gelirlerinin azalması nedeniyle, norm kadro sayısını azaltmak suretiyle asgari hizmet ve yaş haddi koşullarını taşıyan davacıyı re’sen emekliliğe sevk etmesinde, hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı, re'sen emekliye sevk edilecek personelin tespitinde, idari işlemlerde kamu yararı bulunması amacına aykırı ve hizmet gerekleri dışında hareket edildiğine ilişkin bir verinin dosya kapsamında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Özel statüye tabi olan davalı idarede kadrolu olarak görev yapması nedeniyle kamu personeli olarak kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle, hizmete alınması, çalıştırılması ve işten çıkartılmasına ilişkin hususlarının, idare hukuku esaslarına göre değerlendirilmesi ve kamu görevlilerine sağlanan güvencelerden faydalanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Üyelerine ekonomik ve sosyal yardımlar sağlamak üzere kurulan Sandığın gelirlerinde azalma meydana gelmesi ve yönetim giderlerinin toplam Sandık gelirlerinin %10'undan fazlasına tekabül etmesi nedeniyle, kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde sunulabilmesi amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

…Kömür Havzası …Sandığı Yönetmeliği ile Sandık Personel Yönetmeliği'nde, yönetim giderlerinin düşürülebilmesi amacıyla kadrolu personelin iş akitlerinin sonlandırılarak, re'sen emekliye sevk edilmelerini öngören bir hüküm bulunmaması; buna karşılık, Personel Yönetmeliği'nin 24. maddesinde, Yönetmelik'te yazılı haller dışında personelin görevine son verilemeyeceğinin düzenlenmesi nedeniyle, istemin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı Sandık Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, memur olarak görev yapan davacının iş akdinin 14/04/2020 tarihinde feshedilmesi suretiyle emekliye sevkine karar verilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

10/9/1337 (11/09/1921) tarih ve 151 sayılı Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun'un 4. maddesi uyarınca 11/02/2000 tarih ve 2000/251 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Ereğli Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği'nin "Kuruluş" başlıklı 4. maddesinde.

Sandığın, idari ve mali bakımdan özerk, tüzel kişiliği haiz ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı bir kuruluş olduğu belirtilmiş, 21/04/2021 tarih 21461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20/04/2021 tarih ve 73 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Geçici 1. maddesinin onsekizinci fıkrasında, mevzuatta bu kararname ile kaldırılan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yapılan atıfların, ilgisine göre, anılan Bakanlığın görevlerini devralan bakanlığa yapılacağı yolundaki düzenleme uyarınca aynı Kararname ile kurulan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bağlı kuruluşu haline gelmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Sandık personeli" başlıklı 24. maddesinde.

Sandığın asli ve sürekli işlerinin 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçiler eliyle yürütüleceği, kadro cetvelinin her yıl Sandık bütçesi ile beraber Yönetim Kurulu kararı ile tespit edilerek, Bakanlık onayı ile kesinlik kazanacağı, işçi pozisyonlarının iptal ve ihdaslarında da aynı yol izleneceği, işçilerin ücretleri, ikramiyeleri, sosyal yardım ve hakları, sağlık ve tedavileri, tazminat ve harcırahları, çalışma şartları, ihbar ve kıdem tazminatları, izinleri, disiplin hükümleri ve çalışma hayatı ile ilgili diğer özlük haklarının Sandık Personel Yönetmeliği ile belirleneceği, "Yönetim giderleri" başlıklı 37. maddesinde ise.

Sandık genel yönetim giderlerinin, Sandığın toplam gelirlerinin %10'unu aşamayacağı hükmüne yer verilmiştir.

24/01/1982 tarih ve 17584 sayılı Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Personel Yönetmeliği'nin, "Personelin Hakları - Sorumlulukları ve Yasaklar" başlıklı 7. bölümünün "Hakları" başlıklı 24. maddesinde; ''A - İş güvenliği: Yönetmelikte yazılı haller dışında personelin görevine son verilemez, kazanılmış aylık ve sosyal hakları geri alınamaz. B - İstifa : Personel, yetkili mercilere yazılı haber vermek suretiyle görevinden çekilme hakkına sahiptir. C - Sosyal Güvenlik : Personeli, Sosyal Güvenlik bakımından 5434 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca T. C. Emekli Sandığı Kanununa tabidir.'' hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, davalı idarede görev yapan davacının, yukarıda alıntısına yer verilen Ereğli Kömür Havzası Amelebirliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği'nin 37. maddesinde yer alan hüküm uyarınca, genel yönetim giderlerinin azaltılması amacıyla iş akdine son verilerek, re'sen emekliye sevk edilmesinin hukuka uygun olup olmadığına ilişkindir.

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuatın incelenmesinden; Sandık Personel Yönetmeliği'nin 24. maddesi uyarınca, Yönetmelik'te yazılı haller dışında personelin görevine son verilemeyeceği; gerek Sandık Yönetmeliği, gerekse Sandık Personel Yönetmeliği'nde, anılan Yönetmeliğin 37. maddesinde yer alan emredici hüküm nedeniyle Sandık yönetim giderlerinin azaltılabilmesi amacıyla kadrolu personelin iş akitlerinin sonlandırılarak, emekliye sevk edilebilmesini öngören bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, davalı idarece, Sandık Yönetmeliği'nin 37. maddesindeki emredici hüküm ile Bakanlık İş Teftiş Kurulu Başkanlığı ve İç Denetim Başkanlığının muhtelif tarihlerde hazırladığı denetim raporları doğrultusunda.

Sandık üye sayılarında ve buna bağlı olarak Sandık gelirlerindeki azalma nedeniyle yönetim giderlerinin de azaltılması zorunluluğunun bulunduğu; bazı müdürlük kadrolarının birleştirilmesi suretiyle personel ihtiyacının azaltıldığı, hizmet yılı ve yaş şartı itibarıyla emekliye ayrılması mümkün bulunan ve davacının da içinde bulunduğu bir kısım personelin iş akitlerinin sona erdirilerek, emekliye sevk edilmeleriyle yönetim giderlerinin düşürülmesinin amaçlandığı; öte yandan, teknolojik gelişmeler ve otomasyon nedeniyle personel ihtiyacının giderek azaldığı,

dava konusu işlemin tesis edilmesinde sonra yeni personel istihdam edilmediğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmekte ise de. Sandık Personel Yönetmeliği'nin yukarıda belirtilen 24. maddesinde yer alan açık hüküm karşısında, davalının bu iddiasına itibar edilmemiştir.

Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise, hukuki isabet bulunmamaktadır.