Danıştay 12. Daire E.2022/1011 K.2024/4701

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesine istinaden tam zamanlı sözleşmeli personel statüsünde "ziraat mühendisi" olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin 2020 yılı için yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; davalı idare tarafından, her ne kadar kurumda ziraat mühendisi istihdam edilebilecek bir birim, müdürlük ve çalışma alanı bulunmadığından bahisle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği ileri sürülmüş ise de, davalı idare tarafından davacının istihdam edildiği kadronun iptal edilmemiş olduğu, idare tarafından davacının kadrosuna ihtiyaç duyulmadığının açık bir biçimde ortaya konulamadığı, bu nedenle de davacının hizmet sözleşmesinin uzatılmamasının haklı bir nedene dayanmadığı, ayrıca belediyenin borç yükü altında bulunması tek başına sözleşmenin yenilenmemesine haklı gerekçe olamayacağı anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Sözleşmenin bitim tarihinde takdir hakkını kullanılarak davacının sözleşmesinin yenilenmediği, sözleşmenin yenilenmemesi yönündeki kararın en temel nedeninin belediyenin içinde bulunduğu mali kriz ve aşırı borç yükü olduğu, davacının uzmanlık alanı olan ziraat mühendisliği ile ilgili faaliyet gösterebileceği bir birim, çalışma alanı, faaliyet konusu mevcut olmadığı, tam zamanlı ziraat teknikeri istihdamına gerek bulunmadığı, alanı dışında çalıştırılmasının mevzuata aykırı olduğu, sözleşmesi sonra erdilen personel yerine yeni personel alınmadığı, Belediye Meclisinde yeterli çoğunluk bulunmadığından kadronun iptal edilemediği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden.

30/11/2018 tarihinden itibaren davalı idare bünyesinde bulunan Fen İşleri Müdürlüğünde ziraat mühendisi olarak görev yapan davacının, 01/01/2019 tarihinde sözleşmesinin 31/12/2019 tarihine kadar yenilendiği, daha sonra davacının uzmanlık alanı ile ilgili faaliyet gösterebileceği bir birim, çalışma alanı, faaliyet konusu mevcut olmadığından bahisle hizmet sözleşmesinin 24/04/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde ... tarih ve E... sayılı işlem ile feshedildiği, bu işleme karşı yapılan itirazın ise... tarih ve E:... sayılı işlem ile reddedildiği,

sözleşmenin feshedilmesine ve yapılan itirazın reddine dair işlemlerin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan işlemlerin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf talebinin, ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, anılan karara karşı temyiz talebinde bulunulması üzerine ise, Danıştay Onikinci Dairesinin 20/11/2023 tarih ve E:2020/4645, K:2023/5831 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği; sözleşmenin feshine ilişkin yargı süreci devam ederken iş bu davaya konu... tarih ve E... sayılı işlem ile, kurumda ziraat mühendisi istihdam edilebilecek bir birim, müdürlük ve çalışma alanı bulunmadığından ve ayrıca belediyenin borç yükü altında olduğu da belirtilerek davacının 2020 yılı için hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği,

bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinde; "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager ve teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir..." ve "...Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) bendinde; "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir" şeklinde tanımlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esaslar'ın 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş; "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması" halinde, personelin sözleşmesinin tek taraflı feshedileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca, sözleşmeli personel çalıştırma, personelin sözleşmesini yenilememe konusunda belediyelerin takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açık olmakla birlikte, idarelerin bu takdir yetkisinin de mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindedir.

Uyuşmazlıkta; davacının, ... Belediye Başkanlığında... tarihinde göreve başladığı, ... tarih ve E... sayılı işlem ile sözleşmesinin feshedildiği, bu işlem ile ilgili yargı süreci devam ederken, 2019 yılı sonunda belediyede ziraat mühendisi istihdam edilebilecek bir birim, müdürlük ve çalışma alanı bulunmadığından ve ayrıca belediyenin borç yükü altında olduğundan bahisle sözleşmesinin yenilenmediği anlaşılmakta olup;

dosyadaki bilgi ve belgeler, davalı idarenin işlemin tesisine gerekçe olarak gösterdiği sebepler, davacının belediyedeki çalışma süresi birlikte değerlendirildiğinde ve yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, sözleşmeli personel istihdamının belirli bir süre ile sınırlandırıldığı ve bu süre sonunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, sözleşmeli personel çalıştırma, personelin sözleşmesini yenilememe konusunda takdir yetkisinin bulunduğu ve bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı da göz önüne alındığında, davalı idare bünyesinde görev yapılan birim, personelin göreve başlama tarihi,

görev alanı gibi kriterler dikkate alınmak suretiyle takdir haklarının kullanılması çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava dosyasının incelenmesinden; ... İli, ... Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin 3. fıkrasına istinaden 657 sayılı Kanunun 4/B kapsamında tam zamanlı sözleşmeli personel statüsünde ziraat mühendisi olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin 2020 yılı için yenilenmemesine ilişkin ... Belediye Başkanlığının... tarih ve E... işleminin iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesince verilen; ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin...... tarih ve E:......, K:... sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine karar verildiği, bu arada daha önce davacının...tarih ve E... sayılı davalı idare işlemiyle sözleşmesinin feshedilmesi ile yaptığı itirazın reddine dair işleme karşı anılan mahkemenin E:... esasında açılan davada verilen iptal kararının, Danıştay Onikinci Dairesinin 20/11/2023 tarih ve E:2020/4645, K:2023/5831 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, yargı kararının uygulanması amacıyla davacı ile 2020 yılı için sözleşme imzalandığı ve davacının sözleşmeli statüde çalışmaya devam ettiği,

bilahare 26/01/2023 tarih ve 32085 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan. 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun Hükmünde kararnamede Değişiklik yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesi uyarınca, 2023 yılı itibarıyla 657 sayılı kanunun 4/A maddesi kapsamında kadrolu memur statüsüne geçtiği anlaşılmaktadır.

7433 sayılı Kanunun 3. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen Geçici 48. maddesinin (b) bendinde; il özel idaresi, belediye veya bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde 5393 sayılı Kanunun 49 ncu maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde 28/11/2022 tarihi itibarıyla çalışmakta olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sözleşmesi devam eden ve 48 nci maddede belirtilen genel şartları taşıyanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde yazılı olarak başvuranlar, sözleşmeli personel olarak çalıştırılmalarına esas alınan memur kadrolarına, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar” hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, "insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet" şeklinde tanımlanmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılan hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi "hukuki güvenlik ilkesi"dir. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Diğer bir ifadeyle hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin hukuksal ilişkiler kurarken tabi olacakları hukuk kurallarını önceden bilmeleri anlamına gelirken, "idari istikrar ilkesi" ise, bu kurallara dayanılarak kazanılan hakların korunacağı güvencesinin kişilere verilmesini ifade etmektedir.

Anayasanın 138. ve 2577 sayılı Yasanın 28. maddesi uyarınca idarenin yargı kararının gereğini yerine getirmesi bir zorunluluk ise de; iptal edilen işlemle eğer subjektif kazanımlar söz konusu ise, bu subjektif etki ve sonuçların korunması da yukarıda değinildiği üzere hukuki güvenlik ve idari istikar ilkelerinin bir sonucudur.

Uyuşmazlık konusu olayda ise, davacının 2020 yılı için sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin yargı kararıyla iptali sonucunda, idarece anılan yargı kararı üzerine davacı ile 2020 yılı için idarece sözleşme imzalandığı ve 2023 yılına kadar davacının, 657 sayılı Kanunun 4/B kapsamında çalışmaya devam ettiği açık olup, sözleşme yenilenmek suretiyle çalışmaya devamı sağlanmış ve 2023 yılında çıkarılan 7433 sayılı Kanun ile getirilen imkandan yararlanarak 4/B statüsünden 4/A statüsüne atanmak suretiyle, bu statü gereği kişisel kazanım elde etmiştir.

Bu itibarla, davanın reddedilmesi halinde davacının, yargı kararının uygulanması kapsamında elde ettiği yeni hukuki statüyü ve sübjektif kazanımı ortadan kaldıracak şekilde bir sonuç doğuracağı, başka bir ifadeyle 4/B statüsünden 4/A statüsüne geçme şartı olan; 28/11/2022 tarihi itibarıyla sözleşmeli olarak çalışıyor olmak ve sözkonusu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla sözleşmesi devam ediyor olmak şartını ortadan kaldıracağı sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim yargı kararı üzerine yeni bir hukuki statü elde etmek suretiyle kişisel ve subjektif kazanımların elde edilmesi ile ilgili olarak, İdari Dava Daireleri Kurulunun E:2018/1077, E:2016/2630, E:2016/3268, E:2016/3513, E:2016/3602 Esas sayılarına kayıtlı dosyalarda verilen kararlar da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.