Danıştay 12. Daire E.2022/1541 K.2025/4641

Dava konusu istem: ... Anaokulunda öğretmen olarak görev yapan davacının. 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmakla birlikte Olağanüstü Hal (OHAL) İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı uyarınca 06/01/2020 tarihinde görevine iade edildiğinden bahisle, kamu görevinden çıkarılma işlemi nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararların ödenmesi talebiyle yaptığı 04/03/2020 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine,

kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile kamu görevine tekrar başladığı tarih arasında tarafına ödenen maaşın faizi, ek ders ücreti, eğitim öğretime hazırlık ödeneği, nöbet ücreti, banka promosyonu, sınav görev ücretine karşılık olarak şimdilik 1.000,00-TL (ıslah edilmiş haliyle 50.150,90-TL) maddi ve 250.000,00-TL manevi tazminatın vade tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; maaş ödemelerinin yasal faizinin ödenmesi istemi yönünden, kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile tekrar görevine başladığı tarih arasındaki maaşlarının davacıya ödendiği, ancak anılan süreler için tahakkuk ettirilen toplam maaş alacağına ilişkin yasal faizin ödenmediğinden, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca davacının başvurusunun faize ilişkin kısmının reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuki isabet görülmediği;

ek ders ücretlerinin ödenmesi istemi yönünden, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile görevine iade edilen davacının, görevde olsaydı talepte bulunduğu ek ders ücretlerini hak edeceğinden, açıkta ve kamu görevi dışında geçirdiği döneme ilişkin ek ders ücretlerinin ödenmesi gerektiği, nöbet ücretlerinin ödenmesi istemi yönünden, öğretmen olarak görev yapan davacının görevinden ayrı kaldığı dönemde, nöbet görevinden müstesna tutulmasını gerektiren özel bir durumun bulunduğu ileri sürülmediğinden, haftada üç saati geçmemek üzere ödenen nöbet karşılığı ek ders ücretinin de davacıya ödenmesi gerektiği;

öğretim yılına hazırlık ödeneğinin ödenmesi istemi yönünden, kamu görevinden çıkarma işlemi olmasaydı öğretim yılı başında görevi başında bulunacağı ve öğretim yılına hazırlık ödeneğinin tamamını alacak durumda bulunduğu anlaşıldığından, söz konusu ödeneğin tamamının davacıya ödenmesi gerektiği;

banka promosyonlarının ödenmesi istemi yönünden, kamu kurumları ile bankalar arasında belirli sürelerle imzalanan ve karşılığında anlaşma yapılan bankadan maaşını alan personele, dönemler halinde ilgili banka tarafından ödeme yapılmasını taahhüt eden protokollerle belirlenen promosyon ücretlerinin 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 10. maddesi kapsamında, mali ve sosyal hak niteliğinde bulunmadığından, davacıya promosyon ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı;

sınav ücretlerinin ödenmesi istemi yönünden, kamu görevinden çıkarılma işlemi tesis edilmese idi, davacıya sınav görevi verilip verilmeyeceği kesin ve net olarak belli olmadığından, bu dönemde sınav görevinden kaynaklı ek ders ücretinin ödenmesine olanak bulunmadığı;

manevi tazminat istemi yönünden, kamu görevinden çıkarılma işlemi nedeniyle psikolojik olarak çok yıprandığı ileri sürülerek 250.000,00-TL manevi tazminat isteminde bulunulduğu görülmekte ise de, 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, "Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." şeklindeki açık düzenleme karşısında, davacının manevi tazminat talebinin karşılanmasına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle, davacının maddi tazminat isteminin faiz, ek ders ücretleri,

öğretim yılına hazırlık ödeneği ve nöbet ücretlerinin ödenmesi talebine ilişkin kısmının kabulü ile davacının, kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile kamu görevine iade edildiği tarihler arasında yoksun kaldığı 50.150,90-TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, maddi tazminat isteminin banka promosyonları ve sınav ücretlerine ilişkin kısmı ile 250.000,00-TL manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; kamu görevinden çıkarılma işlemi nedeniyle kendisinin ve yakın çevresinin ağır bir travma geçirdiği, haksız idari işlemden doğan manevi zararın ödenmesini yasaklayan hükmün Anayasa'ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından; usule ilişkin olarak, husumetin Etimesgut Kaymakamlığına yöneltilmesi gerektiği ve davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden, kamu görevine iade edilen davacıya 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca mali ve sosyal haklarının ödendiği; tazminat niteliğindeki faiz ödemesinden ve fiilen görev yapılmayan döneme ilişkin ek ders ücreti, öğretim yılına hazırlık ödeneği ile nöbet ücretlerinin ödenmesinin yasal olarak mümkün olmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, 50.150,90-TL maddi tazminatın ödenmesine ilişkin kararın, miktar itibarıyla temyize tabi olmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıya manevi tazminat ödenmesine engel teşkil eden yasal düzenlemenin, Anayasa Mahkemesince iptal edildiği anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının bozulması; öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 32. maddesine göre, her yıl öğretim yılı başında öğretmenlere verilen öğretim yılına hazırlık ödeneğinin; öğretmenlerin eğitim öğretim yılı süresince yapmak zorunda oldukları kırtasiye vb. giderlerini karşılamak için katkıda bulunmak amacına yönelik olduğu, davacının ise açıkta geçirdiği süre içerisinde söz konusu giderleri yapmadığı;

dolayısıyla, anılan ödenek yönünden herhangi bir zararının ve mağduriyetinin olmadığı sonucuna ulaşıldığından; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, öğretim yılına hazırlık ödeneği (3.740,00-TL) yönünden maddi tazminatın davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulması; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi ile diğer kısımlar yönünden kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın "kabule" ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacının temyiz istemi yönünden;

7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Kararların uygulanması" başlıkı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. ....İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri,

bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." hükmü öngörülmüştür.

Öte yandan, 12/01/2023 tarih ve 32071 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 30/06/2022 tarih ve E:2018/137, K:2022/86 sayılı kararıyla, 7075 sayılı Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasının onüçüncü cümlesinde yer alan “Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” ibaresi iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesince bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde, eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülemez. Aksine durum ise, Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturur.

Uyuşmazlıkta, kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla görevine iade edilen davacının, 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." şeklindeki açık düzenleme uyarınca, manevi tazminat isteminin karşılanmasına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle, manevi tazminat istemi yönünde davanın reddine karar verilmiş ise de; söz konusu düzenlemenin işbu dava derdest iken Anayasa Mahkemesince iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan düzenlemenin, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi sonrasında, oluşan yeni hukuki durum dikkate alınmak suretiyle, manevi tazminat istemi yönünden yeniden değerlendirme yapılarak uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.