Danıştay 12. Daire E.2022/1708 K.2023/5943

Davanın konusu

07/09/1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğine, 19/11/2013 tarihli ve 28826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile eklenen, 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Açıktan ilk defa veya naklen atanacaklarda” ibaresinin ve aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “yazılı sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olmak” ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

2007-2017 arası zabıt katibi, 2017’den itibaren icra katibi olarak görev yaptığı, 35 yaşını doldurduğundan bahisle icra müdürü ve müdür yardımcılığı sınavına katılamadığı, 01-03 Nisan 2022 tarihli sınava yaptığı başvurunun 35 yaşını doldurması nedeniyle reddedildiği, açıktan ve ilk defa atama yoluyla daha önce icra dairesinde görev yapmamış, memurluk ve kamu görevi tecrübesi bulunmayan kişilerin müdür yardımcısı ve müdür olarak atanmasının önünün açıldığı, Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Açıktan ilk defa veya naklen atanan davacılardan" ve (b) bendinde yer alan "yazılı sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibariyle 35 yaşını doldurmamış olmak" ibarelerinin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Davacının icra katibi olarak görev yapması nedeniyle aynı Yönetmeliğin ikinci fıkrası uyarınca başvuru yapabileceği, bu kapsamda herhangi bir yaş şartının bulunmadığı, nitekim 22/12/2018 ve 04/05/2019 tarihinde yapılan icra katipleri arasında yapılan icra müdür ve yardımcılığı sınavlarına katıldığı ve başarısız olduğu, davacı hakkında Yönetmelik maddesine dayanılarak tesis edilen yargılama işlemi niteliğinde bireysel işlem olmamasına rağmen düzenleyici işlemin iptali istendiğinden, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava, davalı idare bünyesinde icra katibi olarak görev yapan davacı tarafından, İcra Müdür ve Yardımcıları İle İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Açıktan ilk defa veya naklen atanacaklarda” ve (b) bendinde yer alan “yazılı sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olmak” ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra daireleri:" başlıklı 1. maddesinde, (Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.) "Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur. ... İcra müdür ve icra müdür yardımcıları ile icra katiplerinin, yazılı sınav, sözlü sınav, görevlendirme, nakil, unvan değişikliği, görevde yükselme ve diğer hususları yönetmelikle düzenlenir. ... yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un "Bakanlığın düzenleme görev ve yetkisi" başlıklı

30 uncu maddesi; "Bakanlık, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetleri tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge ve diğer idari metinlerle düzenlemekle görevli ve yetkilidir." kuralına amirdir.

Anayasa’nın 124. maddesinde (Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.), Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği kural altına alınmıştır.

Adalet Bakanlığı İcra Personelinin Sınav, Atama, Nakil, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde (Değişik: RG-19/11/2013-28826), "Bu Yönetmeliğin amacı.

(Ek ibare:RG-14/9/2022-31953) icra başmüdürlerinin görevlendirilmesi, icra müdürleri ve icra müdür yardımcıları ile icra kâtiplerinin göreve atanmalarında aranacak şartları, tabi olacakları sınavları, görev bölgeleri ile buralardaki asgari hizmet süreleri, nakil, (Ek ibare:RG-14/9/2022-31953) görevde yükselme ve unvan değişikliği usul ve esaslarını düzenlemektir.

(Ek fıkra:RG-14/9/2022-31953) Bu Yönetmelik; icra başmüdürü, icra müdürü ve icra müdür yardımcıları ile icra kâtiplerini kapsar. (Ek fıkra:RG-14/9/2022-31953) Haklarında özel düzenlemeler bulunan personele ilişkin hükümler saklıdır.", "Dayanak" (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-14/9/2022-31953) başlıklı 2. maddesinde de, "Bu Yönetmelik.

9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.", "İcra müdür ve müdür yardımcılığına atama şartları" başlıklı 3. maddesinde (Başlığıyla birlikte değişik: RG-19/11/2013-28826) ise, "Açıktan ilk defa veya naklen atanacaklarda; a) Türk vatandaşı olmak, b) Yazılı sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olmak, ... gerekir." kural altına alınmıştır.

Yukarıda yazılı yasal düzenlemelere dayanılarak çıkarılan dava konusu edilen ve ilgili maddenin iptali istenilen 19/11/2013 tarih ve 28826 sayılı Resmî Gazete yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile 7/9/1991 tarih ve 20984 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'nin adı “İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Katiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği” şeklinde değiştirilmiştir.

Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda memuriyete girişte aranacak yaş koşulu sadece "genel olarak alt sınır"la belirlenmiş olup, memuriyete giriş ve daha sonraki atamalar açısından bir üst sınır konulmamıştır.

Bu durumda, idarelerin yürüttükleri hizmetin gereklerini ve bazı kadrolara yapılacak atamalarda görevin niteliğini dikkate alarak yaş konusunda kendi özel kanun veya diğer mevzuatında özel şart kapsamında bir üst sınır belirleme konusunda takdir yetkilerinin bulunduğu ve Kanunda da kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmadığından; görevin niteliği ve özelliği açısından emeklilik yaş sınırı da gözönüne alınarak anılan göreve atanacaklardan azami süre ile yararlanma amacıyla getirilen uyuşmazlık konusu düzenlemelerde, kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden üst normlara ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için önceden belirlenen 22/11/2023 tarihinde, davacı vekili Av. …'ın, davalı Adalet Bakanlığı vekili Av. …'nin duruşmaya geldiği, Danıştay Savcısı …'in hazır olduğu görülerek açık duruşmaya başlandı. 2577 sayılı Kanun'un 18. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca duruşmaya katılan taraflara usulüne uygun söz verilip dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı "Zabıt Katipleri Arasından Unvan Değişikliği Suretiyle İcra Katipliği" konulu yazısıyla açılmış olan sınava katılarak başarılı olması üzerine 27/01/2017 tarihinden itibaren icra katibi olarak görev yapmakta olan davacının, 03/04/2022 tarihli icra müdür ve müdür yardımcılığına yapmış olduğu e-başvuru, yaş şartını sağlamadığından dolayı reddolunmuştur.

07/09/1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğine, 19/11/2013 tarihli ve 28826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile eklenmiş olan Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrasında; “Açıktan ilk defa veya naklen atanacaklarda” ibaresi ve aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “yazılı sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olmak” ibaresi yer almıştır.

Anılan düzenleyici işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra daireleri" başlıklı 1. maddesi; "Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur.

Her icra dairesinde Adalet Bakanlığı tarafından atanacak bir icra müdürü, yeteri kadar icra müdür yardımcısı, icra katibi ile adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafından görevlendirilecek mübaşir ve hizmetli bulunur.

İcra müdür ve icra müdür yardımcıları, Adalet Bakanlığı tarafından yaptırılacak yazılı sınav ve Adalet Bakanlığı tarafından yapılacak sözlü sınav sonucuna göre atanırlar. İcra katipleri arasından Adalet Bakanlığı tarafından yaptırılacak yazılı sınav ve Adalet Bakanlığı tarafından yapılacak sözlü sınav sonucuna göre de icra müdür veya icra müdür yardımcılığı kadrolarına atama yapılabilir.

İcra katipliğine ilk defa atanacaklar, kamu görevlerine ilk defa atanacaklar için yapılacak merkezî sınavda başarılı olanlar arasından Adalet Bakanlığının bu konuda yetki vereceği adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafından yapılacak uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre; unvan değişikliği suretiyle atanacaklar ise uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre atanırlar. Unvan değişikliği suretiyle icra katipliğine atanacaklar tahsis edilen kadronun yüzde ellisini geçemez.

İcra müdür ve icra müdür yardımcıları ile icra katiplerinin, yazılı sınav, sözlü sınav, görevlendirme, nakil, unvan değişikliği, görevde yükselme ve diğer hususları yönetmelikle düzenlenir." hükmü öngörülmüştür.

Dava konusu edilen ve ilgili ibarelerinin iptalinin istenildiği, 19/11/2013 tarih ve 28826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik' in 1.maddesi ile 07/09/1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği' nin adı “İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Katiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği” şeklinde değiştirilmiştir.

İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Katiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği' nin "Hukuki Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 1. maddesi ile 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 114. maddesinin son fıkrası, 2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 30. maddesine göre düzenlenmiştir." denilmiştir.

14/09/2022 tarihli ve 3195 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Katiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik' in 1. maddesi ile 07/09/1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcılarının Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği' nin adı da “Adalet Bakanlığı İcra Personelinin Sınav, Atama, Nakil, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği” şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 124. maddesinde, “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı

kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda memuriyete girişte aranacak yaş koşulu sadece "genel olarak alt sınır"la belirlenmiş olup, memuriyete giriş ve daha sonraki atamalar açısından bir üst sınır konulmamıştır. İdarelerin yürüttükleri hizmetin gereklerini ve bazı kadrolara yapılacak atamalarda görevin niteliğini dikkate alarak yaş konusunda kendi özel kanun veya diğer mevzuatında özel şart kapsamında bir üst sınır belirleme konusunda takdir yetkilerinin bulunduğu ve Kanunda da kısıtlayıcı bir hususa yer verilmediğinden; görevin niteliği ve özelliği açısından emeklilik yaş sınırı da gözönüne alınarak anılan göreve atanacaklardan azami süre ile yararlanma amacıyla getirilen düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden üst normlara ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.