Danıştay 12. Daire E.2022/1816 K.2025/602

Dava konusu istem: Serik Belediye Başkanlığında evlendirme memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125.maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile kendisine 04/12-14/12/2020 tarihleri arası için yapılan 1.377,50-TL maaş ödemesinin iadesi talebine ilişkin Serik Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden; disiplin hukukunda genel kabul gören ilkelere göre soruşturmacı ile disiplin kurulu üyeliğinin birleşemeyeceği, soruşturmacı olarak görev yapan kişinin disiplin cezası verilip verilmeyeceği hususunun tartışıldığı disiplin kuruluna katılamacağı, zira soruşturmacı olan kişinin görüşünün önceden belli olacağı,

kişilerin aynı olayda hem soruşturmacı olarak hem de ceza veren merci olarak hareket etmelerinin disiplin soruşturmasının adil ve tarafsız olarak gerçekleştirilmesine engel olacağı açık olduğundan; davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturmasında soruşturmacı olarak görev yapan Serik Belediye Başkan Yardımcısı K.Y.'nin aynı zamanda Belediye Disiplin Kurulu kararında da oylamalara katıldığı ve Serik Belediye Başkanının,

davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verilmesi için İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne teklifte bulunduğu,

... tarih ve ... sayılı işlemde de, Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararına dayanıldığı görüldüğünden, her ne kadar davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verilmesi için Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun herhangi bir kararına ihtiyaç bulunmamakta ise de, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceğinden ve olayda Belediye Başkanının iradesinin oluşumunda Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulu kararının etkili olduğu görüldüğünden ve işlemin bir bütün olduğu,

başka bir anlatımla birbirlerini tamamlayan zincir işlemlerin birer halkası olduğu tartışmasız olduğundan, tarafsızlık ilkesinin zedelendiği kanaatine varılmış ve davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına dair Yüksek Disiplin Kurulu kararında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı; davanın Serik Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden;

davacının, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Devlet memurluğu görevinin 03/12/2020 tarihinde sona erdirildiğinden bahisle, davacıya 04/12-14/12.2020 tarihleri arası için peşin olarak ödenen 1.377,50-TL maaş ödemesinin iadesine yönelik Serik Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilerek tebliği üzerine, bu işlemin iptali istenilmiş ise de, davacıdan bahse konu miktarın belirtilen banka hesap numarasına ödenmesinin istenildiği,

söz konusu kararın, davacıya yapılan bir bildirim ve bu bildirimden sonra rızaen tahsilat yapılamadığı takdirde hükmen tahsil amacıyla açılacak davaya hazırlık niteliğinde işlem olduğu, re'sen icra kabiliyeti bulunmadığı gerekçesiyle İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden dava konusu işlemin iptaline.

Serik Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı İçişleri Bakanlığı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının nikah memuru olarak görev yaptığı dönemde tahakkuk işlemi yapılan 60 adet nikah ücreti karşılığı olan 7.237,50-TL'nin Serik Belediye Başkanlığı hesabına yatırmayarak zimmetine geçirdiğinin sabit olduğu, bu nedenle Devlet memurluğundan çıkarılmasına dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Serik Belediye Başkanlığında evlendirme memuru olarak görev yapan davacının, nikah ücretini elden almasına rağmen belediye hesabına yatırmadığına ilişkin 15/11/2019 tarihli şikayet dilekçesi üzerine, davacı hakkında 15/11/2019 tarihli Olur ile disiplin soruşturması başlatıldığı, Belediye Başkan Yardımcısı K.Y.'nin soruşturmacı olarak atandığı, yapılan soruşturma sonucu soruşturmacı tarafından düzenlenen 27/01/2020 tarihli soruşturma raporunda özetle; "...'ın nikah memuru olarak görev yaptığı 16/04/2014-04/04/2019 tarihleri arasında 4151 adet nikah kıyıldığı,

ancak tahakkuk işlemi yapılan 60 adet nikah ücreti karşılığı olan 7.237,50-TL'nin belediye hesaplarına yatırılmadığının tespit edildiği, şikayet edilen ...'ın görev yaptığı dönemde nikah işlemi yaptıranlar arasından rastgele seçilen bazı tanıkların ifadelerinde nikah ücretlerinin çeşitli vesilelerle nikah memuru ...'a elden teslim ettiklerini ancak herhangi bir makbuz almadıklarını beyan ettikleri, ...'ın belediye hesaplarına yatırılmak üzere kendisine teslim edilen nikah ücretlerinin belediye hesaplarına yatırmayarak zimmetine geçirdiği fiilinin sübuta erdiği,

bu fiilinin disiplin yönünden "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" suçu kapsamında kaldığı, bu nedenle de bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere Devlet memurluğundan çıkarılması gerektiği kanaatine varıldığının" belirtildiği,

akabinde Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun Belediye Başkan Yardımcısı K.Y.'nin Başkanlığında toplandığı ve ... tarih ve... sayılı karar ile davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarılması gerektiğine karar verildiği,

söz konusu karar üzerine de, Serik Belediye Başkanının ... tarih ve ... sayılı işlem ile Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı gereğinin yapılması için İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulduğu,

nihayetinde İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...arih ve ... sayılı kararı ile davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verilmesi ve Serik Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile kendisine 04/12-14/12/2020 tarihleri arası için yapılan 1.377,50-TL maaş ödemesinin iade edilmesinin istenilmesi üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Disiplin Amiri ve Disiplin Cezaları” başlıklı 124. maddesinin ikinci fıkrasında; "...Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.", 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde.

Devlet memurluğundan çıkarma cezasının. "Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmak" olduğu belirtilerek (g) alt bendinde; ''Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' fiili Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayıldığı, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasında.

"Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.", ikinci fıkrasında ise.

"Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükümleri öngörülmüştür.

Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkındaki Yönetmeliğin 4/D maddesinde; "Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruludur.Ancak, büyükşehir belediye başkanlıklarında bu kurullar büyükşehir belediye encümeninden teşekkül eder." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında başlatılan soruşturma sonucunda, davacının Devlet memurluğundan çıkarılması gerektiği kanaatine varıldığı, akabinde Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun Belediye Başkan Yardımcısı K.Y.'nin başkanlığında toplandığı ve ...tarih ve ... sayılı karar ile davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarılması gerektiğine karar verildiği,

Serik Belediye Başkanının ...tarih ve ...sayılı işlemi ile Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun ...tarih ve...sayılı kararı gereğinin yapılması yönünde İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulduğu, nihayetinde İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verildiği görülmektedir.

İlgili mevzuat hükümlerinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde, hangi hallerde Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verileceğinin belirtildiği, 126. maddesinin ikinci fıkrasında da, bu cezanın amirlerin isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu kurumun Yüksek Disiplin Kurulunca verileceğinin kurala bağlandığı, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkındaki Yönetmeliğin 4/D maddesinde de, Büyükşehir Belediyeleri dışındaki yerel yönetim birimlerinin Yüksek Disiplin Kurulunun, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu olduğu açıkça düzenlenmiştir.

Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, Belediye Disiplin Kurullarının tek başına Devlet memurluğundan çıkarma cezası verme yetkilerinin bulunmadığı, Devlet memurluğundan çıkarma cezası verme yetkisinin, bir üst derece merciinde ve nihai olarak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunda olduğu muhakkaktır.

Bu durumda, Serik Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulunun Devlet memurluğundan çıkarma cezası verme konusunda bir yetkisinin olmadığı, böyle bir karar verilmişse de, davacı hakkında kesin bir hüküm ifade etmediği ve dava konusu da edilmediği, davalı idarede evlendirme memuru olarak çalışan davacının disiplin cezasının İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile kesinlik kazandığı, dosyada disiplin amiri olan Belediye Başkanının isteğinin İçişleri Bakanlığına sunulması için soruşturma dosyasında getirilen teklifin yeterli olduğu,

mevzuatta bu konuda ayrıca Disiplin Kurulu kararı alınması gerektiği yönünde bir düzenleme de bulunmadığı gözönüne alındığında, disiplin kurulu tarafından alınan kararın, temyize konu kararda ifade edildiği gibi zincir işlemlerin bir halkası olarak nihai bir sonucu doğurmak amacıyla tesis edilmiş tamamlayıcı bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken; soruşturmacı olarak görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcısının Disiplin Kuruluna da başkanlık etmesinin tarafsızlık ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.