Danıştay 3. Daire E.2022/1829 K.2025/609

Dava konusu istem: Davacı tarafından, indirimli orana tabi prefabrik bina teslimlerinde satış bedelinin eksik hesaplandığı ve bu suretle haksız katma değer vergisi iadesi aldığı yolundaki tespitleri içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016 yılının Eylül dönemi için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi,

önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisinin düzeltilmesi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre aynı yılın Mayıs ila Ağustos,Ekim,Kasım dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353. maddesinin 1. bendi gereğince kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması, aynı yılın Ekim dönemine ait iade talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve iadeye ilişkin 26.922,90-TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık davacı tarafından yapılan prefabrik bina satışlarına uygulanması gereken katma değer vergisi oranına ilişkin olup Bakanlar Kurulu kararları ve değişikliklerin değerlendirilmesinden, net alanı 150 m²'ye kadar konut teslimleri için katma değer vergisi oranının %1 olarak uygulanacağı ancak değişiklikler sonrasında net alanı 150 m² ye kadar konutlardan; büyük şehir sınırları içerisinde olması,

lüks veya birinci sınıf inşaat olarak yapılması ve yapı ruhsatının alındığı tarihte üzerine yapıldığı arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesine istinaden tespit edilen arsa birim m² vergi değerinin belirlenen tutarda olması halinde net alan 150m² 'nin altında kalsa bile %1 oran yerine ilgili maddedeki diğer oranların uygulanacağı, bu şartları taşımayan net alanı 150m²'ye kadar konut teslimleri için katma değer vergisi oranının %1 olarak uygulanması gerektiği, vergi sistemimizin beyan esaslı olduğu ve idarenin ise beyan edilenin aksini iddia ettiği göz önünde bulundurularak,

davacı tarafından satışı yapılan prefabrik binaların vergi inceleme raporundaki tespitlerden net alanının150 m²'nin altında olduğu sabit olduğu, satışı yapılan prefabrik binaların büyükşehir sınırları içerisinde olup olmadığı, lüks veya birinci sınıf inşaat olarak yapılıp yapılmadığı, yapı ruhsatının alındığı tarihteki arsa birim m² vergi değerine ilişkin herhangi bir tespit yapılmadığı, bu hususları tespit için satış yapılan kişilerin ifadelerine başvurulmadığı,

binalara ilişkin yapı ruhsatı ibraz zorunluluğu olmayan davacı yerine ilgili belediyelerden binalara ilişkin yapı ruhsatlarının istenilmesi ve incelenmesi suretiyle değerlendirme yapılması gerekirken bu hususlar göz ardı edilerek yapı ruhsatı sunulmayan prefabrik satışları için %18 oranında katma değer vergisi uygulanması gerektiği kabulünden hareketle yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarında ve iade isteminin reddi işlemi ile kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı,

dava konusu tarhiyatın bir önceki yıldan devir gelen indirilecek vergi tutarı bakımından bağlı olduğu 2015 yılı katma değer vergisi tarhiyatına karşı açılan dava ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiğinden dava konusu devreden katma değer vergisi yönünden de aynı doğrultuda karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu tarhiyatlar ile özel usulsüzlük cezaları kaldırılmış, iade talebinin reddine ilişkin işlem iptal edilerek 26.922,90-TL'nin dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmiş, devreden katma değer vergisine ilişkin kısım yönünden ise dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının; bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, özel usulsüzlük cezası ile iade talebine ilişkin hüküm fıkralarına yöneltilen davalı idare istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkralarının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı üzerine devreden katma değer vergisi yönünden davanın reddine karar verildiği görülmekte ise de anılan karara dayanak alınan mahkeme kararının Dairelerinin 09/06/2021 tarih ve E:2021/230, K:2021/1628 sayılı kararıyla kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verildiği dolayısıyla devreden katma değer vergisi yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği açık olup, davanın reddi yönünde kurulan hüküm fıkrasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusu kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararının davanın reddine yönelik hüküm fıkrası kaldırılarak devirden kaynaklanan kısım kaldırılmıştır.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından indirimli orana tabi katma değer vergisi iade işlemine konu olan %1 katma değer vergisi oranıyla satış işlemini gerçekleştirdiği prefabrik bina satış faturalarında %18 katma değer vergisi oranının uygulanması gerektiği, haksız katma değer vergisi iadesine sebep olunduğu, gerçek tutarlardan farklı meblağlara yer verildiğinden özel usulsüzlük cezası kesildiği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının.

2016 yılının Ekim dönemine ait iade talebi nedeniyle hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Vergi İnceleme Raporunda, 2016 yılında verilen katma değer vergisi beyannamelerinde Ekim döneminde 26.922,90 TL iade beyan edildiği, indirimli oran kapsamında iade işlemine konu satış işlemini gerçekleştirdiği prefabrik bina satış faturalarında %18 katma değer vergisi oranı uygulanması gerekirken %1 katma değer vergisi oranı uygulanmasından dolayı katma değer vergisinin eksik hesaplanmasına ve haksız iadeye sebebiyet verildiğinden bahisle eleştirildiği,

bu yıllarda yapılan satışlara ilişkin faturaların listelendiği, söz konusu satışlar için yapı ruhsatlarının bulunup bulunmadığı ve varsa müfettişliklerine sunulması gerektiği, iş ve faaliyet konusu ile ilgili ayrıca ürünlerin satışı, teslimi, nakliye ve montajına dair açıklama talep edilmiş olup, davacı tarafından ilgili dönemlerde satışını gerçekleştirdiği prefabrik binalar için düzenlemiş olduğu faturalardan inceleme sürecinde yapı ruhsatı sunulmayan yapıların teslimine ilişkin katma değer vergisinin

faturada %1 olarak hesaplandığının tespiti üzerine kendisinden açıklama talep edilmiş olup verilen cevapta “ Prefabrik konutların imalatı fiziki koşullara uygun olan 220 m2 kapalı alana sahip prefabrik binada aylık ortalama 3 işçi ve firma sahibi ile birlikte 4 kişi ile Pendik/ İstanbul adresinde yapılmakta olup, zemin betonu, yapı ruhsatı, oturma izni ve nakliyesi alıcı firmaya ait olan prefabrik konutlar tarafımızca oturulabilir halde montajı yapılarak teslim edilmektedir.

Prefabrik evler taşınabilir evler olduğu için işyerime gelip prefabrik ev satın alan müşterilere bu evlerle ilgili yapı ruhsatı almaları konusunda bir yaptırım uygulama şansım yok, bunu yapmam durumunda zaten prefabrik ev satabilmem mümkün değil, prefabrik ya da betonarme evlerin yapı ruhsatının olması hususunda yaptırım ve kontrol bu evlerin yapıldığı yerdeki belediyelere aittir.

Benim bu işin ticaretini yapan bir esnaf olarak müşterileri yapı ruhsatı konusunda zorlamam mümkün değildir. Yapı ruhsatının, prefabrik konutun yalnız taban betonu için değil, konutun tamamı, yani alt betonu ve prefabrik yapının kendisi için verildiği, proje olarak prefabrik konutu imal eden satıcı firmaların projelerinin verildiği ve belediyelerin bu projeleri kabul ettiği, yapı ruhsatlarında, "lüks veya birinci sınıf inşaat" ibaresinin kesinlikle kullanılmadığı,

bu yapılar için bazı belediyelerin "yapı ruhsatı" alma zorunluluğunu uygulayıp, münferit olarak bazı belediyelerin de yapı ruhsatı alma zorunluluğu uygulamadan, yapıyı alıcılarla hane halkının birlikte yaptığını kabul ederek oturma izni vermesi sonucu yapıya elektrik, su, doğalgazını bağladığı, zemin betonu, yapı ruhsatı ve oturma izninin satıcı firma ile hiçbir ilişkisi bulunmayıp, bunların tamamen alıcıya ait olduğu" beyanında bulunduğu ...

Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı özelgede prefabrik ve konteyner teslimlerinde uygulanacak katma değer vergisi oranına ilişkin açıklama yapıldığı, özelgedeki değerlendirilmeler dikkate alınarak yapı ruhsatı olmayan ve inceleme sürecinde yapı ruhsatı sunulmayan prefabrik satışları için %18 oranında katma değer vergisi uygulanması gerektiğinden bahisle ilgili dönem beyanlarının yeniden düzenlendiği,

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinin 2. fıkrasına istinaden Yeminli Mali Müşavirlik Katma Değer Vergisi İadesi Tasdik Raporu ile 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade talebinde bulunulduğu ve sonrasında verilen düzeltme beyannamesi neticesinde iade edilebilir tutarın 26.922,90 TL olarak beyan edildiği, bu tutarın rapor tarihi itibariyle aktif olarak bekletildiği,

%18 oranında katma değer vergisi hesaplanması gerektiğinden bahisle iade hesabından çıkarıldığı ve davacı hakkında tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Vergi İnceleme Raporunda ise 2015 yılının Aralık dönemi devreden katma değer vergisi tutarının değiştiği dikkate alınarak beyanların düzenlendiği tespitlerine yer verildiği görülmüştür.

Davacı tarafından, söz konusu vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016 yılının Eylül dönemi için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisininde düzeltilerek yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre aynı yılın Mayıs ila Ağustos, Ekim,Kasım dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesinin 1. bendi gereğince kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması, aynı yılın Ekim dönemine ait iade talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve iadeye ilişkin 26.922,90-TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesinin istemi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kanunda aksine hüküm olmadıkça, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 2. fıkrasında da bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamı, mükellefin vergiye tabi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki farkın sonraki dönemlere devrolunacağı ve iade edilmeyeceği,

28. madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği vergilendirme döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan verginin, bu mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmeler ile organize sanayi bölgelerinden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödeneceği,

yıl içinde mahsuben iade edilemeyen verginin izleyen yıl içinde talep edilmesi şartıyla nakden veya mükellefin yukarıda sayılan borçlarına mahsuben iade edileceği kural altına alınmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 28. maddesinde vergiye tabi her bir işlem için katma değer vergisi oranının %10 olduğu, Bakanlar Kurulunun bu oranı, dört katına kadar artırmaya, %1'e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler ile bazı malların perakende safhası ve inşaatın yapıldığı arsanın veya konutun vergi değeri ve bulunduğu yeri esas alarak konut teslimleri için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilendirildiği,

bu yetki çerçevesinde 2007/13033 sayılı Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının 1. maddesine eklenen (6) numaralı fıkrasında, (I) sayılı listenin 11. sırasında yer alan net alanı 150 m² ye kadar konutlardan.

10/07/2004 gün ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki büyükşehirlerde (16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında rezerv yapı alanı ve riskli alan olarak belirlenen yerler ile riskli yapıların bulunduğu yerler hariç), lüks veya birinci sınıf inşaat olarak yapılan ve ruhsatın sonradan revize edilip inşaat kalitesinin yükseltilmesi hali de dahil olmak üzere, yapı ruhsatının alındığı tarihte, üzerine yapıldığı arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesine istinaden tespit edilen arsa birim m² vergi değeri,

beşyüz Türk Lirası ile bin Türk Lirası (bin Türk Lirası hariç) arasında olan konutların tesliminde bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen vergi oranı, bin Türk Lirası ve üzerinde olan konutların tesliminde bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen vergi oranının uygulanacağı, aynı kararın 12. maddesinin (b) bendinde ise,

bu kararın 7. maddesinin yapı ruhsatı 01/01/2013 tarihinden itibaren alınan konut inşaatı projeleri ile kamu kurum ve kuruluşları ile bunların iştirakleri tarafından ihalesi bu tarihten itibaren yapılacak konut inşaatı projelerine ilişkin konut teslimlerine uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Katma değer vergisinin indirimli oranda uygulanabilmesi için teslim konusu inşaatın 150 m²'nin altında olduğunun hukuken geçerli belgelerle kanıtlanmış olması gerekmektedir.

Davacı tarafından inşa edilmiş olan uyuşmazlık konusu prefabrik binaların 150 m²'nin altında olduğunun yapı ruhsatı dahil herhangi bir belgeyle kanıtlanamadığının tartışmasız olduğu olayda davacının prefabrik bina satışlarının %18 katma değer vergisi oranı esas alınarak gerçekleştirildiğinin kabulü suretiyle beyan tablosunun yeniden oluşturulmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Buna göre, davacının Prefabrik bina satışlarının %18 katma değer vergisi oranına tabi olduğunun kabulü ile bir önceki takvim yılından devir gelen indirilecek katma değer vergisi tutarı konusunda beyanlarına itibar edilmesi gerektiğinin ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak ortaya konulmuş olması karşısında, davayı yazılı gerekçeyle sonuçlandıran Vergi Dava Dairesi kararın, belirtilen bu husular gözetilerek ve kesilen özel usulsüzlük cezası hakkında da yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.