Danıştay 12. Daire E.2022/1919 K.2023/7063

Dava konusu istem: Ağrı ili, 1. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12., Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddeleri ve Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Yönergesi hükümleri gereğince sözleşmesinin feshedilmesi ile kendi kusuru sebebiyle sözleşmesi feshedildiğinden ikramiye ödemesi yapılmayacağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; uyuşmazlıkta, davacının kendisine verilen emir ve talimatlara rağmen herhangi bir sebep yokken, silahını tam dolduruş yaparak ve emniyetini açık bırakmak suretiyle bir canlıya doğrulttuğunun ve silahın ateş alması sonucunda ...'nün ölümüne sebebiyet verdiğinin sabit olduğu, bu durumda, her ne kadar davacının eyleminin kaza ile oluştuğu sonucuna varılmış ise de, sonuç itibarıyla kendisine verilen emir ve talimatlara aykırı hareketi üzerine, disiplin zaafiyetine ve vahim bir olay olan bir insanın ölümüne neden olduğunun açık olduğu;

ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde davacının görevinde başarısız olduğu ve kendisinden istifade edilemeyeceği sonucuna varılarak, sözleşmesinin feshedilmesi işleminde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; her ne kadar davacı tarafından, emre itaatsizlikte ısrar suçundan verilmiş bir cezanın bulunmadığından bahisle, bu gerekçeyle sözleşme feshinde Kanun'a uygunluk bulunmadığı iddia edilmiş ise de, tahkikat raporunda emre itaatsizlikte ısrar fiilinin disiplin hukuku bakımından değerlendirilerek ortaya konulduğu,

bu raporu değerlendiren yetkili amir tarafından bu fiile gönderme yapılarak, meydana gelen olayın ağır disiplin zaafiyeti oluşturduğu, vehamet düzeyinin birliğin disiplinini esastan sarsacak nitelikte olduğu, kamu görevlisi niteliğinin ve yeteneklerinin kaybedildiği değerlendirilmesine yer verilerek,

görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilememesi nedeniyle feshe ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca sözleşmenin feshine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmakla, yapılan eylem bir bütün olarak değerlendirildiğinde, emre itaatsizlikte ısrar edilmesinin bu gerekçe içinde mütalaasının, yapılan işlemi kusurlandırmadığı ve davacı iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı; diğer taraftan, dava konusu işlemin davacıya ikramiye ödenmemesine yönelik kısmı incelendiğinde;

davacının sözleşmesinin fesih nedeninin, kendi kusuru ile verilen emir ve talimatların yerine getirilmemesi nedeniyle ağır disiplin kusurundan kaynaklandığı sonuç ve kanaatine varılmakla, işlemin bu kısmı yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

07/03/2019 tarihinde silahının kaza ile patlaması sonucu mesai arkadaşının yaralandığı ve hastaneye nakli sırasında hayatını kaybettiği, emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediğinden sözleşmesi feshedilmişse de, bu sebeple sözleşmenin feshedilebilmesi için eylemin kasti olarak işlenmesi ve mahkumiyet hükmünün bulunmasının gerektiği, oysa olayın kaza mahiyetinde olduğu, fesih işleminin kusurlu eyleme dayalı olarak gerçekleştirilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, hakkında taksirli suçtan dolayı soruşturma yürütüldüğü, meslek hayatını tüm askeri disiplin kurallarına uygun, başarılı bir şekilde geçirdiği ve bu duruma ilişkin belgeler aldığı,

isnat edilen suçu işlemesinin, hayatın olağan akışına aykırı olduğu, geçersiz ve hukuki dayanaktan yoksun sebeplerle hak ettiği ikramiye tutarının da ödenmediği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava; Ağrı ili, 1. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12., Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddeleri ve Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Yönergesi hükümleri gereğince sözleşmesinin feshedilmesi ile kendi kusuru sebebiyle sözleşmesi feshedildiğinden ikramiye ödemesi yapılmayacağına ilişkin 15/03/2019 tarih ve 643343 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun "İtaatsizlikte ısrar edenlerin cezası" başlıklı 87. maddesinin birinci fıkrasında, "Hizmete ilişkin emri hiç yapmayan asker kişiler bir aydan bir seneye kadar, emrin yerine getirilmesini söz veya fiili ile açıkça reddeden veya emir tekrar edildiği halde emri yerine getirmeyenler, üç aydan iki seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar." hükmü yer almaktadır.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde, ''(Değişik birinci cümle: 22/1/2015 - 6586/78 md.) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi.

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat,

isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların...'' sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceğinin kurala bağlandığı.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri'' başlıklı 13. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, ''(Değişik:RG-21/1/2016-29600) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse ve affa uğrasa dahi.

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasnii, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat,

isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların...'' tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca.

Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; muhabere uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 07/03/2019 tarihinde saat 07:50 civarında MEBS takım komutanı odasında iken lavaboya gitmek maksadıyla tabancasını kılıfından çıkardığı ve odada bulunan sehpanın üzerindeki SEMAC cihazının üstüne bırakmak isterken, silahı ateş alarak, MEDAS cihazının kontrolünü yapmak amacıyla tam karşısında oturan S.Ö.'nün sağ karın boşluğu kısmından yaralanmasına sebep olduğu ve ...'nün hastanede kurtarılamayarak vefat ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durum üzerine düzenlenen 13/03/2019 tarihli idari tahkikat raporunda, davacının mevzuatta açık bir şekilde yazmasına rağmen kapalı mekanda tam dolduruş yapması ve emniyeti açık silah ile bulunarak, boş dahi olsa silahın canlıya çevrilmemesine yönelik emirlere rağmen tam dolduruştaki ve emniyeti açık silahını S.Ö.'ye doğrultarak emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediği tespit edilmiştir.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı 1. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığının 15/05/2019 tarih ve 643343 sayılı işlemi ile de olay üzerine davacının 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 29. maddesi gereğince 08/03/2019 tarihinden itibaren 15 gün süre ile görevden uzaklaştırıldığı, 13/03/2019 tarihli idari tahkikat raporuna göre emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediği kanaatine varıldığı belirtilmek suretiyle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi hükümlerine yer verilerek,

davacının sözleşmesinin Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Yönergesi gereğince bu tarih itibarıyla feshedileceği, davacıya, anılan Yönerge'nin 6. bölümünün 4. maddesinin (d) fıkrasındaki ''Görevde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan personel hakkında kendi kusuru nedeniyle ilişikleri kesilen personele yapılan işlem uygulanır. İkramiye ödenmez.'' şeklindeki hüküm gereğince ikramiye ödemesi de yapılamayacağı belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde; belirli suçlardan mahkumiyet halinde verilen ceza ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi; ilgililerin sözleşmenin feshi suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceği düzenlenmiş olup, uyuşmazlıkta ise, UYAP kayıtlarında yapılan incelemede; davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında kasten öldürme, taksirle ölüme neden olma suçundan ceza yargılamasının henüz sonuçlanmadığı görülmektedir.

Bu durumda, her ne kadar davacı hakkında, emre itaatsizlikte ısrar suçu nedeniyle sözleşme feshi işlemi tesis edilmiş ise de; anılan suçtan dolayı hakkında bir mahkumiyet hükmünün bulunmadığı; ayrıca, kasten öldürme, taksirle ölüme neden olma suçundan devam eden ceza yargılamasında henüz bir karar verilmediği de dikkate alındığında, bu yönüyle dava konusu sözleşme feshi işleminde mevzuat hükümlerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacının kendi kusuru sebebiyle sözleşmesinin feshedildiğinden bahisle, ikramiye ödemesinden yararlanamayacağı belirtilmiş ise de, sözleşme feshi işleminin mevzuata aykırı olması nedeniyle, ikramiye ödenmemesine ilişkin işlemin de hukuki dayanaktan yoksun kaldığı açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulüyle, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.