Danıştay 12. Daire E.2022/243 K.2023/1934

Dava konusu istem : … Polis Meslek Eğitim Merkezinde emniyet amiri olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince. Danıştay Beşinci Dairesinin kararına uyularak verilen 11/11/2021 tarih ve E:2021/807, K:2021/849 kararla; davacının, bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca Yüksek Değerlendirme Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile re'sen emekliye sevk edildiği, söz konusu işlemden sonra, ….

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının rütbe terfi sınavında başarısız sayılmasına dair işlemin iptaline karar verildiği, ancak davacının 08/07/2018 tarih ve 30472 Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile rütbesinin alındığı bahse konu kararın fiili imkansızlık nedeniyle uygulanamadığı, yine 2015 yılında rütbe terfi sınavına katılıp başarısız olan hiçbir personelin 2015 yılı kurul gündemine alınmadığı,

yine davacının 2015/3 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulunda 2012, 2013 ve 2014 yılları itibariyle terfi durumunun görüşülmesi talebinin reddine dair işlemin iptali talebiyle, Emniyet Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline ilişkin verilen kararın Emniyet Genel Müdürlüğüne 16/07/2018 tarihinde tebliğ edildiği ve 701 sayılı KHK ile rütbesi alındığı anlaşıldığından, bahse konu kararın fiili imkansızlık nedeniyle uygulanamadığı hususunda 07/08/2018 tarihli Bakanlık Makamı Oluru'nun alındığı, bu kararın davacıya 22/05/2018 tarihinde tebliğ edildiği halde söz konusu işlemlere karşı açılmış bir davanın bulunmadığı hususları bir bütün olarak nazara alındığında;

bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren 5 yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediği açık olan davacının re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2014 yılı terfi etmez işleminin iptaline karar verilmesi nedeniyle, 5 yıl içinde terfi edememe şeklindeki yasal şartın ortadan kalktığı, ayrıca 701 sayılı KHK ile rütbesinin geri alınmış olmasının 2015 yılına ilişkin resen emeklilik davasına gerekçe oluşturamayacağı belirtilerek, İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İdare Mahkemesi kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

30/06/1999 tarihinde komiser yardımcılığı kursundan mezun olan ve 4638 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 21/04/2001 tarihinde devam etmekte olduğu 4 yıllık yükseköğretim programını başarıyla tamamlaması nedeniyle, Sivas İdare Mahkemesi'nin verdiği iptal kararı gereğince idari başvuru tarihi itibariyle (A) grubu polis amiri sayılan davacının, 4 yıllık yükseköğretim programını başarıyla tamamladığı 02/06/2003 tarihinden geçerli olacak şekilde (A) grubu statüye geçirilmesi ile rütbe kıdem ve terfi geçerlik tarihlerinin buna göre düzenlenmesi istemli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada,.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…2 sayılı iptal kararı sonrasında (A) grubu polis amiri statüsünde değerlendirildiği tarihin geriye çekilmesi sonucunda emniyet amiri rütbesindeki kıdeme esas tarihi, 26/03/2015 tarihli işlemle, 30/12/2008 olarak yeniden düzenlenmiştir.

Emniyet amiri rütbesindeki kıdeme esas tarihi, 30/12/2008 olarak düzenlenen davacının, 2015 yılı rütbe terfi sınavına alındığı, sınav neticesinde "Başarısız" olduğu, 12/08/2015 tarih ve 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile de 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca, bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle re'sen emekliye sevkedilmiştir. Bunun üzerine, anılan kararın iptali ile bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3201 sayılı Yasa'nın 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış, ikinci fıkrasında polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş, üçüncü fıkrasında her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş, dördüncü fıkrasında bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş, beşinci fıkrasında kıdem sırasının tespitinde,

bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş, onbirinci fıkrasında rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar hükme bağlanmıştır.

Aynı maddenin diğer fıkralarında da, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörülmüştür.

Anılan maddenin ondokuzuncu fıkrasında; "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler" hükmüne yer verilmiş ve yirmibirinci fıkrasında ise; ondokuzuncu fıkra hükümlerine göre emekliliğe sevk edilen emniyet amirlerine, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, en yüksek devlet memuru aylığının %110'u oranında altmış yaşına kadar Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kadrosuzluk tazminatı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

3201 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.

Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle resen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirilmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ile gerekçesi bir arada değerlendirildiğinde, Kanun'un amacının, emniyet hizmetlerinin hizmet gereklerine uygun olarak yürütülebilmesi için her bir rütbede ihtiyaç duyulan emniyet amirlerinin azami kadro sayılarının belirlenmesi, bunun sonucunda ihtiyaç fazlası durumunda kalacak olan emniyet amirlerinin emekliye sevki ve azami sayıları Yasa ile belirlenen kadrolara atamalarda liyakat ilkesi çerçevesinde bir değerlendirmeye ve seçmeye imkan sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun yukarıda aktarılan 55. maddesinin 19. fıkrasında, ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için bulunulan rütbeye terfi edilen tarihten itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe koşulu getirildiğinden, söz konusu beş yıl içinde kalan yıllardaki rütbe terfi işlemleri ile re'sen emeklilik arasında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmakta olup, re'sen emekliye sevk edilen personelin en az zorunlu bekleme sürelerini doldurdukları tarih itibarıyla terfi değerlendirmesine alınıp alınmadığı, terfi ettirilmediği yıllara ilişkin davasının bulunup bulunmadığı ve davaların sonucu önem arz etmektedir.

Ayrıca anılan düzenlemede "bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren" ibaresi ile personelin resen emekliye sevk edilmesinde bulunulan rütbede fiili olarak çalışmaya başlanılan tarihin değil, bulunulan rütbeye hukuki olarak terfi edilen tarihin esas alınacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, kıdeme esas alınan ve üst rütbeye terfiin hak edildiği tarihin geriye çekildiği durumlarda, polis amirlerinin resen emekliye sevk koşulları değerlendirilirken, bulundukları rütbelerde kıdemlerine esas alınan tarih dikkate alınacak ve zorunlu en az bekleme süreleri de bu tarihten itibaren hesaplanarak, takip eden yıllarda rütbe terfi değerlendirmesine alınmaları gerekecektir.

Bakılan uyuşmazlıkta; davacının 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açtığı, ...

2. İdare Mahkemesi'nin 06/05/2016 tarih ve E:2015/2254, K:2016/1434 sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, ancak davacının 701 sayılı KHK ile rütbesinin alındığı anlaşıldığından, bahse konu kararın fiili imkansızlık nedeniyle uygulanamadığı, 2015 yılında rütbe terfi sınavına katılıp başarısız olan hiçbir personelin 2015 yılı kurul gündemine alınmadığı;

yine davacının "2015/3 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulunda 2012, 2013 ve 2014 yılları itibariyle terfi durumunun görüşülmesi" talebinin reddine dair işlemin iptali istemiyle açtığı davada, Eskişehir 1. İdare Mahkemesi'nin 27/06/2018 tarih ve E:2018/404, K:2018/500 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ancak davacının 701 sayılı KHK ile rütbesi alındığından bahisle, kararın fiili imkansızlık nedeniyle uygulanamadığı davalı idare tarafından belirtilmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle UYAP kayıtlarının incelenmesi sonucunda; davacının 2015 yılı rütbe terfi sınavında başarısız olmasına ilişkin işlemi karşı açılan davada verilen "iptal" kararının kesinleştiği görülmekte ise de, gerek 701 sayılı KHK ile rütbesinin alınmasına ilişkin işleme, gerekse de "2015/3 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulunda 2012, 2013 ve 2014 yılları itibariyle terfi durumunun görüşülmesi" talebinin reddine dair işleme karşı açtığı davanın, halen derdest oldukları ve kesinleşmedikleri görülmektedir.

Bahsi geçen davalarda verilecek olan kararların, doğrudan bu davayı etkileyeceği açık olduğundan, söz konusu davaların kesinleşmesi beklenerek İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.