Danıştay 12. Daire E.2022/3251 K.2022/5414

Dava konusu istem: Davalı idarede koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacının, sosyal denge tazminatının 2020 Kasım ayından itibaren %20 oranında kesilerek ödenmesi üzerine, mahrum kaldığı sosyal denge tazminatının ödenmesi ve gelecek aylarda kesinti yapılmaması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile işlemin dayanağı olan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin 7. maddesinin (b) bendinin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm maddi kayıplarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davacının mahrum kaldığı sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle yaptığı 01/03/2021 tarihli başvurunun, disiplin cezası aldığından bahisle Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (b) bendi uyarınca 6 (altı) ay %20 indirimli olarak ödeneceğinin belirtilerek … tarih ve … sayılı işlem ile reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığının anlaşıldığı,

olayda, anılan Sözleşme maddesi uyarınca davacıya 6 ay boyunca sosyal denge ödeneğinde kesinti yapılmasının mevzuat gereği olduğu ileri sürülmekte ise de, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun benzer bir konuda verdiği 01/04/2004 tarih ve E:2001/427, K: 2004/448 sayılı kararında da belirtildiği üzere, disiplin cezasına konu eylemler için uygulanacak yaptırım mevzuatta belirlenmiş olup, idari düzenlemeyle disiplin cezasının yanında aynı eylemden dolayı bir de gelir mahrumiyetine yol açacak şekilde düzenleme getirilmesine olanak tanıyan bir yetkinin idareye tanınmadığı,

davacının uyarma cezası ile cezalandırılmasının yanısıra söz konusu fiili nedeniyle bir mali yıl boyunca sosyal denge ödeneğinde kesinti yapılmasının ise aynı fiil nedeniyle iki kez cezalandırılması sonucunu doğuracağı anlaşıldığından, dava konusu Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (b) bendi ile bu düzenleme uyarınca davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği, davacının, işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemine yönelik kısma gelince;

dava, davacının idareye başvurduğu tarihten itibaren 120 gün içinde açılmış ise ilgiliye, davanın açıldığı tarihten geriye doğru 120 günü geçmemek koşuluyla, başvuru tarihinden geriye doğru altmış günlük süre içindeki ilk uygulama esas alınarak oluşmuş zararların ödenmesi gerekecek;

idareye başvuru tarihinden itibaren 120 günlük ya da idarenin cevabının tebliğ tarihinden itibaren altmış günlük süreler geçtikten sonra açılmış olan davalarda ise, ancak dava tarihinden geriye doğru altmış günlük süre içinde kalan ilk uygulamadan doğan zarara hükmedilebileceği, buna göre, somut olayda, 01/03/2021 tarihinde idareye yaptığı başvurusunun 02/03/2021 tarihli işlemle reddi üzerine 09/03/2021 tarihinde bakılan davayı açtığı anlaşılan davacıya, her ay ödeme(me) şeklinde gerçekleşen işlemlere karşı idareye başvuru tarihinden geriye doğru 60 (altmış) günlük döneme isabet eden parasal haklarının,

ancak süresinde talep edildiğinin kabulü gerekeceğinden, idareye başvuru tarihinden geriye doğru 60 (altmış) günlük döneme ilişkin kısmının ödenmesi, bu dönemi aşan kısma isabet parasal haklarının tazmin isteminin ise süreaşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varıldığı,

Anayasa'nın 125. maddesi hükmü uyarınca idarenin hukuka aykırı işleminden dolayı davacının yoksun kaldığı maddi hakların idareye başvuruda bulunulan 01/03/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu düzenleme ve işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı maddi hakların idareye başvuru tarihi olan 01/03/2021 tarihinden geriye doğru 60 (altmış) günlük döneme isabet eden kısmının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine,

bu tarihten önceki döneme isabet eden parasal haklarının tazmin isteminin ise süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının, kararın süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusu incelendiğinde.

Mahkeme tarafından, dava konusu Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (b) bendinin iptaline karar verildiğinden, anılan düzenleyici işlemin iptalinin birel işleme etkisinin değerlendirilmesi gerektiği, idare hukuku ilkelerine göre, iptal kararları, iptali istenilen işlemi tesis edildiği tarih itibarıyla ortadan kaldırarak, o işlemin tesisinden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağladığı, bir genel düzenleyici işlemin iptal edilmesi durumunda, verilen yargı kararının, sadece o davayı açanı değil, bu genel düzenleyici işlem ile ilgili diğer kişileri de etkileyeceğinin kuşkusuz olduğu,

iptal kararı ile bu düzenleyici işleme dayanılarak yapılan işlemlerin doğurduğu etki ve sonuçların ortadan kalktığı, davacı tarafından, sosyal denge tazminatının 2020 Kasım ayından itibaren %20 oranında kesilerek ödenmesi üzerine, mahrum kaldığı sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle 01/03/2021 tarihinde yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile işlemin dayanağı olan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (b) bendinin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm maddi kayıplarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada;

genel ve düzenleyici nitelikteki bir idari işlemin iptali yolundaki kararın doğurduğu hukuki sonuçlardan yararlandırılacağı, bu kapsamda işlemin tesis edildiği andan itibaren doğmuş olan kayıpların tazmin edileceğinin kabulünün gerektiği, kaldı ki, bir düzenleyici işlemin yargı kararı ile iptal edilmesinin daha önce düzenleyici işleme karşı dava açmamış olan, ancak,

iptal kararından yararlanmak üzere daha sonra 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında idareye başvuran kişiler yönünden dahi geçmişe yönelik bir hak doğuracağı ve geçmişe yönelik hak kayıplarının karşılanmasında ilamların infazına ilişkin 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin esas alınmasının Danıştay'ın yerleşik içtihatları arasında olduğu, düzenleyici işlem iptal edilmesine karşın, uygulama işleminin iptalinden başvuru tarihi ile sınırlı olarak yararlanması yönündeki kararda hukuki isabet bulunmadığı, bu durumda, İdare Mahkemesi kararının;

dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı maddi hakların idareye başvuru tarihi olan 01/03/2021 tarihinden geriye doğru 60 (altmış) günden öncesine isabet eden tutarının tazmini isteminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca süreaşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının;

dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı maddi hakların idareye başvuru tarihi olan 01/03/2021 tarihinden geriye doğru 60 (altmış) günden öncesine isabet eden tutarının tazmin isteminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca süreaşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına; davacının yoksun kaldığı ve tarafına eksik ödenen sosyal denge tazminatının başvuru tarihi olan 01/03/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının kendi özgür iradesi ve isteğiyle sözleşmenin kendisine de uygulanmasını talep ettiği, iptali istenilen Sözleşme maddesinin, belediye personelinin işe devamını teşvik etmek, görevi esnasında daha dikkatli ve özenli çalışmasını sağlamak ve disiplin cezasını gerektirir herhangi bir davranışta bulunmasını önlemek amacıyla konulduğu, davacının hakkında tanzim edilen uyarma cezasına karşı dava açılmadığından cezanın kesinleştiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.