Danıştay 12. Daire E.2022/3729 K.2023/2052

Dava konusu istem: İstanbul Avrupa Yakasında PTT'nin kargo/kurye gönderilerinin kabulü ve dağıtımı biriminde taşeron şirket işçisi (dağıtıcı) olarak çalışan davacının, İstanbul İlinde toplu ulaşım hizmetlerinden ücretsiz olarak faydalanmak üzere belge verilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince; kamu kurum ve kuruluşlarının ürettikleri mal ve hizmetlerden ücretsiz veya indirimli olarak faydalanacakları belirleyen 2002/3654 sayılı Bakanlar Kurulu kararında "PTT Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan postacı ve dağıtıcılar" ibaresi kullanıldığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak çalışılıp çalışılmadığı bakımından bir ayrıma gidilmediği halde, davalı idarece "dağıtıcı" kavramının dar yorumlanarak,

406 sayılı Kanun ile 5584 sayılı Kanun'a göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan 657 sayılı Kanun ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olanların postacı ve dağıtıcı olarak kabul edildiği, alt işveren bünyesinde "dağıtıcı" olarak görev yapan kişilerin bu kapsamda kabul edilmediği, Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğünün alt işvereni bünyesinde görev yapan "dağıtıcı"ların da postacı ve dağıtıcı sınıfı personeli olarak değerlendirilmesi gerektiği;

öte yandan, davalı idare tarafından davacının "dağıtıcı" olarak görev yapmadığına dair dava dosyasına herhangi bir bilgi-belge de sunulmamış olduğu gözetildiğinde, İstanbul İlinde toplu ulaşım hizmetlerinden ücretsiz olarak faydalanabilmek için dava dışı İETT Genel Müdürlüğünce talep edilen, davacının PTT çalışanı olduğunu gösterir belgenin verilmesi için davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkeme tarafından, zamanaşımı, görev ve husumet itirazlarının dikkate alınmadığı, ayrıca davanın süresinde açılmadığı, bu nedenle temyize konu kararın, öncelikle bu noktalardan bozulması gerektiği, dava konusu işlem hukuka uygun olarak tesis edildiğinden, dava konusu işlemin iplalinin de hukuka aykırı olduğu, bu nedenle de Mahkeme kararının bozulması gerektiği, ... Teşkilatı A.Ş. ile taşeron ...

Firması arasında imzalanan 414+16 kişilik kargo/kurye gönderilerinin kabulü ve dağıtımı ihalesi ile 1103 kişilik posta gönderilerinin dağıtımı ihalesindeki sözleşmenin, yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları başlıklı 27. maddesinin aynen; "yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri çerçevesinde yükleniciye aittir.

PTT, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin muhatabı ve sorumlusu değildir." şeklinde olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin ve o aşamaya kadar yapılan diğer tüm işlemlerin hukuka uygun olduğu, bu nedenle de haksız yere hukuki dayanağı olmadan açılan işbu davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı tarafın görev, zamanaşımı ve husumet yönünden itirazlarının yerinde olmadığı, görev yönünden itirazın, Mahkemenin 06/02/2015 tarihli görevlilik kararında hukuka uygun gerekçelerle reddedildiği, davanın zamanında açıldığı, davanın esasına ilişkin itirazların da yerinde olmadığı, davalının bu itirazlarının Mahkeme tarafından hukuka ve yasalara uygun gerekçelerle yerinde görülmediği belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Teşkilatı A.Ş.'nin alt işvereni "... " firmasında posta dağıtıcısı olarak çalışan davacının, İstanbul ilinde toplu ulaşım hizmetlerinden ücretsiz olarak faydalanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin İstanbul Avrupa Yakası PTT Başmüdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

19/01/2002 tarih ve 24645 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında.

"Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar,

kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz" hükmüne; dördüncü fıkrasında, "Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir" hükmüne; beşinci fıkrasında, "Bu Kanunun yayımı tarihinden önce üçüncü fıkrada belirtilen kanunlar dışında;

kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, genelge ve benzeri düzenleyici işlemler ile diğer idari işlemlerle tesis edilmiş bulunan ücretsiz veya indirimli tarife uygulamalarına 31/12/2001 tarihinden itibaren son verilir." hükmüne yer verilmiştir.

21/02/2002 tarih ve 24678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 11/02/2002 tarih ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesiyle 28/01/2002 tarih ve 2002/3654 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na eklenen 3. maddesinde, "Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşım hizmetlerinden faydalanmayla sınırlı olmak üzere eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli, emniyet hizmetleri sınıfı personeli, T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan postacı ve dağıtıcılar ile basın kimlik kartı sahipleri bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1'nci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır." düzenlemesi yer almaktadır.

Mülga 5584 sayılı Posta Kanunu'nun 13. maddesinde; "Şehir içinde postayı taşıyan memur ve dağıtıcılar; resmi idareler, belediyeler ve ortaklıklar tarafından alınan yolculuk ücretlerini ve bu ücretlere zammolunan vergi ve resimleri vermekten muaftırlar." düzenlemesi yer almakta iken, 4736 sayılı Kanun'un 1. maddesinin son fıkrası uyarınca bu düzenlemenin uygulanma kabiliyetinin 31/12/2001 tarihi itibarıyla sona erdiği; 5584 sayılı Posta Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nda da şehir içinde posta taşıyan memur ve dağıtıcıların toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz faydalanmasına dair herhangi bir düzenlemeye de yer verilmediği görülmektedir.

23/05/2013 tarih ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 1. maddesinde; ''Bu Kanunun amacı; ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak üzere posta sektörünün serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış bir sektör oluşturulması ve bu sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kuruluşu, yapılanması,

faaliyet konuları ve hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.''. 27. maddesinin birinci fıkrasında, ''PTT personeli, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmaksızın idari hizmet sözleşmesi ile istihdam edilir.''. 31. maddesinin birinci fıkrasında, "2/3/1950 tarihli ve 5584 sayılı Posta Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 5584 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.".

Geçici 5. ve 6. maddelerinde ise, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mülga T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğünde çalışan; a) 657 sayılı Kanuna tabi memurların, b) 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele tabi kadrolu personelin, c) 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (II) sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin, ç) İş sözleşmesi ile görev yapan işçilerin, mevcut statüleri ile PTT’de istihdamlarına devam olunur.

Mülga T.C.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğünde 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak çalışan ve mevcut statülerinde PTT’de istihdamına devam olunan personel ile işçi statüsünde istihdam edilen personelden isteyenler Yönetim Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde bu Kanunda tanımlanan sözleşmeli personel statüsüne geçirilebilir, geçmek istemeyenler ile geçmesi uygun görülmeyenlerin tabi olduğu mevzuatına göre istihdamına devam olunur." hükümlerine yer verilmiştir.

02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4736 sayılı Kanunda yapılan değişikliklerde ise, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden, demiryolu ve denizyollarından ücretsiz olarak kimlerin yararlanabileceğine dair yeni düzenlemeler getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre, 23/05/2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nda, mülga 5584 sayılı Posta Kanunu'nun aksine açıkça, posta taşıyan memur ve dağıtıcılardan toplu taşıma ücreti alınmayacağına dair bir hükme yer verilmediği, 4736 sayılı Kanun'da sonraki tarihlerde yapılan değişikliklerde kimlerin şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli yararlanacağının belirlendiği, postacı ve dağıtıcıların bu kapsamda sayılmadığı;

başka bir ifadeyle, 11/02/2002 tarih ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda T.C.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğünde görev yapan postacı ve dağıtıcılar için getirilen muafiyet hükmünün, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar geçerli olduğu ve bu konuda ilgili kanunlarda yapılan değişikliklerde anılan görevliler için söz konusu hizmetlerden ücretsiz olarak yararlandırılmalarına dair bir düzenleme yapılmayarak kanun koyucunun iradesinin bu doğrultuda oluştuğu görülmektedir.

Diğer bir deyişle, 4736 sayılı Kanun'un 1. maddesinin altıncı fıkrasıyla Bakanlar Kuruluna tanınan yetkinin; ancak, temel kanunda bu yönde bir düzenleme olması halinde kullanılabileceği açık olduğundan, 5584 sayılı Posta Kanunu'nun 13. maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenlemenin 6475 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılması üzerine, Bakanlar Kurulunun bu yönde bir muafiyet tanıma yetkisinin de ortadan kalktığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda; ... Anonim Şirketinin alt işvereninde posta dağıtıcısı olarak çalışan davacının anılan Kanun değişikliklerinden sonraki bir tarihte şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlandırılması istemiyle 22/09/2014 tarihinde yaptığı başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.