Danıştay 12. Daire E.2022/440 K.2025/857

Dava konusu istem: ... Ticaret Müşavirliğinde ticaret başmüşaviri olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yüksek Disiplin Kurulunun... tarihli ve... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan maddi haklarının işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine ve 50.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile zimmet suçunu işlediği gerekçesiyle 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, görevi kötüye kullanma suçunu işlediği gerekçesiyle 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, anılan dosya kapsamında da davacının, eniştesi olan (dava-dışı) Ö.T.'ye ait ... şirketi ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hilâfına 13/04/2013 tarihli kira sözleşmesi düzenleyerek yasal görevinin gereklerine aykırı davranmak suretiyle kamunun zararına neden olduğu, kişilere haksız menfaat sağladığı hususlarının tespit edildiği,

davacının menfaati olduğu bir binayı kamu görevinden kaynaklanan konum ve avantajını da kullanarak ...

Ticaret Müşavirliği ofisi olarak kiralaması ve eniştesi ile kendisine menfaat sağlaması eylemlerinin, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, bu yönde tesis olunan davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığını iddia ettiği maddi ve manevi haklarının tazmini yönündeki isteminin de reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkındaki mahkumiyet hükmünün henüz kesinleşmediği, ceza yargılamasındaki bilirkişilerin baskı altında rapor hazırladıkları, bina kiralanması sürecinde davacının dahli olmadığı, kiralama işlemine tek başına yetkili olmadığı, Kamu İhale Kanunu'nun 11. maddesine aykırı bir işlemi bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Ticaret Müşavirliğinde ticaret başmüşaviri olarak görev yapan davacının, ...

Ticaret Müşavirliği binasının seçilmesi, kiralanması, sonrasında binanın davacının akrabalık ilişkisi olan eniştesi Ö.T. tarafından satın alınması ve binanın bir kısmının davacı tarafından konut olarak kullanılması hususları kapsamında... tarihli ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlenmiş, soruşturma raporunda özetle; ... ticaret müşavirliği eski Ticaret Başmüşaviri olan davacının, ilgili makamlardan gizlediği; ancak, yapılan inceleme ve tespitler neticesinde davacının mülkiyetine gizli ortak olduğu anlaşılan bir binayı, rayiç bedelin üzerinde bir bedelle ticaret başmüşaviri olmasından kaynaklanan konumunu ve avantajını da kullanarak ...

Ticaret Müşavirliği ofisi olarak kiralaması eylemiyle kamu zararına sebebiyet verdiği, kendisi ve eniştesi Ö.T. isimli şahsa menfaat sağladığı, söz konusu eyleminin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinde yer verilen "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasını gerektiren fiil ve hallerden "g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiiline temas eder nitelikte olduğu değerlendirilerek davacının "Devlet memuriyetinden çıkarma" cezası ile cezalandırlması yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Anılan görüş ve kanaat doğrultusunda, Yüksek Disiplin Kurulunun... tarihli ve... sayılı kararı ile davacının, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde uyarınca, bir daha atanmamak üzere Devlet memurluğundan çıkarılmasına ve geçmiş çalışmalarına yönelik herhangi bir ödül veya başarı belgesi almadığı, 2017 yılı içinde iki adet Devlet memurluğundan çıkarma, dört adet kademe ilerlemesinin durdurulması ve bir adet kınama cezası ile cezalandırıldığı göz önünde bulundurulmak suretiyle bir derece hafif ceza önerilmesine yer olmadığına karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı Kanun'un 131. maddesinde de; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında Ceza Mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek Ceza Mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanun'u kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle davacı hakkında "zimmet " suçundan açılan davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, "görevi kötüye kullanmak" suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, anılan karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının kısmen mahkumiyetine, kısmen beraatine hükmedildiği, anılan karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulduğu ve kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiille ilgili olarak yargılandığı söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra, disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.